Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 11 stycznia 2016 r. A.W. zwróciła się do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Rzeszowie o przyznanie jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek podała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jedynym źródłem jej dochodów jest emerytura w wysokości 1032 zł. Zamieszkuje w budynku mieszkalnym o pow. 85 m2, jest również właścicielką nieruchomości rolnej o pow. 3,27 ha oraz budynków gospodarczych i garaży na samochód oraz ciągnik. Jest właścicielką samochodu z 1988 r., ale go nie użytkuje. Nie ma żadnych oszczędności poza kwotą 500 zł.
Postanowieniem z dnia 17 lutego 2016 r. referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i jednocześnie odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Zdaniem referendarza, pomimo niezastosowania się do jego wezwania o nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych i powzięcia wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji materialno-bytowej skarżącej, zasadnym było przyznanie wnioskodawczyni wsparcia poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Tak powziętą decyzję referendarz umotywował faktem zainicjowania przez skarżącą innej sprawy (II SA/Rz 1726/15), posiadaniem oszczędności w wysokości 500 zł oraz pozostającą w dyspozycji wnioskodawczyni comiesięczną kwotą 60 zł, powstałą po opłaceniu wszystkich deklarowanych wydatków.
W sprzeciwie od powyższego orzeczenia A.W. wniosła o przyznanie jej prawa pomocy obejmującego poza zwolnieniem od kosztów, ustanowienie adwokata. Wskazała, że deklarowane oszczędności w kwocie 500 zł przeznaczyła w całości na żywność, leki, ubezpieczenie budynków i pola rolnego, podatek rolny za 2015 i 2016 r., rachunek za telefon oraz spłatę długów. Ponadto zadeklarowała, że ponoszone przez nią comiesięczne wydatki są w rzeczywistości wyższe od deklarowanych poprzednio "o 250-300 zł" i przekraczają kwotę "dwóch emerytur", jako że na samą żywność wydaje w istocie nie 350 zł, a 600 zł miesięcznie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – dalej: "Ppsa", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (art. 245 § 2 Ppsa). W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 1 Ppsa jej obowiązkiem było wykazanie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W ocenie Sądu analiza wniosku skarżącej nie pozwala na przyjęcie, że wykazała ona niemożność poniesienia nie tyle pełnych, ile nawet częściowych kosztów postępowania. Tym samym zaskarżonym postanowieniem referendarz sądowy błędnie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, skoro jak sam wskazuje, nie wyjawiła ona w sposób nie budzący wątpliwości swojej sytuacji materialno-bytowej. Ocenę taką Sąd wyprowadza tak z analizy wniosku skarżącej oraz nadesłanych przez nią wyjaśnień, jak i argumentacji zawartej w sprzeciwie, pogłębiającej wątpliwości w zakresie możliwości płatniczych skarżącej.
Po pierwsze, skarżąca deklarując wydatki przekraczające kwotę 2064 zł (dwukrotność emerytury) oraz dochody w kwocie 1032 zł nie wykazała, ani nawet nie uprawdopodobniła, aby nie dysponując stałymi dodatkowymi źródłami dochodu była w stanie zapewnić sobie utrzymanie. Trudno za przekonujące uznać złożone w tym zakresie ogólnikowe wyjaśnienia, że "pożycza forsę od znajomych". Po drugie, wniosek skarżącej zawiera liczne sprzeczności, które budzą uzasadnione wątpliwości, przynajmniej w zakresie celowości ponoszenia przez skarżącą części wydatków. Skoro bowiem skarżąca nie korzysta z samochodu, nie jest zrozumiałe w jakim celu opłaca składki ubezpieczenia OC. Nie jest również wiadome, dlaczego posiadając nieruchomość rolną nie czerpie z niej żadnych przychodów, skoro jak twierdzi opłaca podatki od nieruchomości oraz ubezpieczenie budynków tworzących gospodarstwo rolne. W szczególności nie wykazała, że podjęła chociażby próby wydzierżawienia gospodarstwa rolnego, względnie maszyn rolniczych, co automatycznie generowałoby przychody.
Po trzecie, Sąd nie neguje, że wydatki na telefon są w obecnych czasach niejako wydatkami koniecznym do utrzymania, niemniej uiszczanie rachunków za telefon w wysokości 90 zł świadczy o zbytniej rozrzutności, gdyż mając na uwadze oferty operatorów telefonicznych jest możliwe zdecydowane obniżenie comiesięcznych kosztów poniesionych z tego tytułu. Po czwarte, wnioskodawczyni nie wskazała na jakiej podstawie zamieszkuje w mieszkaniu zlokalizowanym pod adresem: [...], twierdząc zdawkowo, że nie stanowi ono jej własności, nie osiąga z niego żadnych dochodów ani nie ponosi kosztów jego utrzymania. Jeżeli bowiem zamieszkuje w budynku mieszkalnym wielorodzinnym winna wykazać, że podjęła chociażby próby wynajęcia stanowiącego jej własność budynku mieszkalnego jednorodzinnego.
Po piąte, wraz z wnioskiem, przesłanymi wyjaśnieniami oraz sprzeciwem skarżąca nie nadesłała żadnych rachunków na okoliczność ponoszenia przez nią deklarowanych wydatków, wyciągów z rachunków bankowych, a jasne i precyzyjne pytania referendarza sądowego zbywa ogólnikowymi odpowiedziami, bądź milczeniem.
Mając na względzie powyższe, działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 Ppsa, Sąd zmienił zaskarżone postanowienie referendarza sądowego poprzez odmowę przyznania wnioskodawczyni prawa pomocy.