Uzasadnienie
Wyrokiem wydanym w dniu [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę B. F. na opisaną w sentencji decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nieprawidłowości stanu technicznego obiektów budowlanych.
W przewidzianym terminie skarżąca złożyła w tut. Sądzie skargę kasacyjną od powyższego wyroku wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie jest w stanie ustanowić profesjonalnego pełnomocnika, ponieważ pełnomocnicy, nie zapoznając się z aktami sprawy, odmawiają jej. Wnioskodawczyni choruje na nowotwór, przeszła już chemioterapię oraz transplantację komórek macierzystych i jest na chemii podtrzymującej. Posiadany majątek zgodnie z załączoną decyzją w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok [...] to: budynek mieszkalny o powierzchni [...] m2, budynek o powierzchni[...], budynek o powierzchni [...] m2 oraz grunty o powierzchni: [...] m2 ponadto mieszkanie lokatorskie o powierzchni [...] m2, które jest zadłużone. Dochód skarżącej stanowi emerytura w wysokości [...] zł, nadto z załączonego wyciągu z konta bankowego wynika, że dysponuje oszczędnościami w kwocie ok. [...] zł.
Rozpoznając przedmiotowy wniosek referendarz sądowy zważył:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że jest to drugi wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie.
Rozpatrując poprzedni wniosek, w którym skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym referendarz sądowy postanowieniem z dnia [...] r., sygn. akt II SA/Sz 187/16 odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W myśl art. 165 ww. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm.) dalej P.p.s.a postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, iż przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04, niepubl.).
Sąd w przytoczonym postanowieniu dodał, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa.
Nadto zaznaczyć należy, że rozpoznając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy ocenia, czy nastąpiła zmiana okoliczności i czy zaistniały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy czym w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy", w rozumieniu powołanego art. 165 należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy będzie to w szczególności pogorszenie sytuacji finansowej wnioskodawcy.
Przenosząc zatem powyższe na grunt niniejszej sprawy referendarz sądowy zbadał, czy zmieniła się sytuacja ekonomiczna B. F. w stosunku do sytuacji uprzednio przez niej przedstawionej i czy zmiana ta uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tj. całkowitym.
W następstwie powyższego referendarz sądowy uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku skarżącej, a tym samym zmianę wydanego postanowienia z dnia [...] r.
Jak wynika ze złożonego oświadczenia zawartego w ponownie złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych przez wnioskodawczynię dokumentów, utrzymuje się ona z tego samego źródła dochodu, tj. emerytury wynoszącej [...] zł netto. Nadal dysponuje również oszczędnościami, co prawda uległy one zmniejszeniu i wynoszą ok. [...] zł, ale nadal stanowią one kwotę znacznie przewyższającą koszty sądowe w niniejszej sprawie, które zresztą skarżąca uiszcza. Zmianie bądź zmniejszeniu nie uległ także posiadany przez B. F. majątek. Nadal w jego skład wchodzi dom, mieszkanie oraz liczne grunty. Podkreślić należy, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości wyklucza w zasadzie możliwość pozytywnego rozpoznania wniosku. Skarżąca może bowiem, przy odpowiednim rozporządzaniu nim, uzyskiwać z niego dochód.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że sytuacja majątkowa wnioskodawczyni od czasu rozpoznania wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie uległa zmianie.
Należy podkreślić, że zmiana stanowiska referendarza sądowego i przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nastąpiłaby jedynie w razie zmiany okoliczności, związanych z pogorszeniem jej sytuacji materialnej i życiowej. Tymczasem skarżąca nie wykazała żadnych nowych okoliczności istotnych dla sprawy, a zatem brak było podstaw do uwzględnienia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawczyni nie należy do osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe, a w związku z tym pozyskanie przez nią środków na pokrycie kosztów sądowych jest obiektywnie możliwe.
Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy, na podstawie art. 165 w zw. z 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.