Uzasadnienie
B. F. wezwana do uiszczenia wpisu od złożonej skargi na opisaną w sentencji decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. wniosła o zwolnienie z kosztów sądowych.
W wykonaniu zobowiązania referendarza sądowego zobowiązującego w oparciu o przepis art. 258 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) do uzupełninia braku formalnego złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu, w zakreślonym terminie skarżąca przesłała wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego.
Z uzasadnienia wniosku wynika, że skarżąca zamieszkuje w mieszkaniu lokatorskim o powierzchni [...] m 2 i prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z emerytury wynoszącej [...] zł. Posiadany majątek to dom, zdewastowany przez wydzierżawiających, którzy nie płacili za wynajem i nie chcieli się wyprowadzić, nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha bez prowadzenia działalności gospodarczej klasy [...], nad którą przebiega linia wysokiego napięcia oraz toczy się proces o zasiedzenie z powództwa Energa Operator. Odnośnie sytuacji finansowej skarżąca wskazała, że posiada zgromadzone oszczędności w wysokości [...]. zł oraz zadłużenie na kwotę ok. [...]. zł., a miesięczne zobowiązania to czynsz w wysokości [...] zł, podatki [...] zł, prąd [.. zł, telefon ok. [...] oraz koszty leczenia nowotworu szpiczaka mnogiego wynoszące[...]. zł miesięcznie, które pokrywa rodzina z N..
Do formularza skarżąca załączyła pismo z K. Spółdzielni Mieszkaniowej informujące, że przeniesienie prawa do mieszkania możliwe będzie po spłacie przez nią zadłużenia wynoszącego na dzień [...] zł.
Wobec podniesionych we wniosku okoliczności, celem oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych wnioskodawczyni, wezwaniem z dnia [...] r. referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów, tj.:
- - wyciągów z zestawieniem operacji z posiadanego/ych przez skarżącą kont bankowych i oszczędnościowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- - dowodów potwierdzających wysokość niezbędnych wydatków ponoszonych na utrzymanie domu (np. gaz, prąd, woda) oraz innych niezbędnych wydatków ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy (np. zakup lekarstw itp.),
- - dowodów potwierdzających wysokość wskazywanego przez skarżącą zadłużenia,
- - kserokopii decyzji w sprawie podatku od posiadanych nieruchomości za rok [...]
Pomimo upływu wyznaczonego terminu strona nie przesłała wymienionych dokumentów i nie udzieliła żadnej odpowiedzi.
Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył:
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a. zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu Państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Żądanie strony dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 P.p.s.a).
W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy skarżącej wymienionych w art. 246 § 1 P.p.s.a. zgodnie z którą, to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem sądowym) w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 1474/13).
W ocenie referendarza sądowego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych B. F., dlatego też skarżąca została wezwana do przedłożenia stosownych dokumentów. Nieprzedłożenie przez skarżącą wymienionych w wezwaniu dokumentów powoduje, że jej sytuacja pozostaje niewyjaśniona. Skarżąca posiada liczne nieruchomości, jednakże nie przedłożyła decyzji w sprawie wymiaru od nich podatku z których można odczytać szczegółowe dane ich dotyczące, w formularzu PPF pominęła nieruchomość o którą toczy się niniejsza sprawa, ponadto podała, że zamieszkuje w mieszkaniu lokatorskim, a tymczasem z pisma Spółdzielni Mieszkaniowej w K. wynika, że mieszkanie to stanowi jej własność i chce uczynić z niego przedmiot darowizny.
Dalej przy wskazywanym dochodzie w wysokości [...] zł, strona podała miesięczne wydatki związane z niezbędnym utrzymaniem na kwotę ok. [...] zł, a więc znacznie przewyższające dochód. Nie można również pominąć faktu, że z pisma SM mieszkaniowej wynika, że kwota zadłużenia z tytułu opłat za mieszkanie wynosi [...] zł, jednakże na uwadze należy mieć również wskazywane przez skarżącą posiadane oszczędności w kwocie [...] tys. zł., co przy tak wykazywanym niskim dochodzie również wymagało wyjaśnienia.
W konsekwencji wskazywanych okoliczności, w szczególności nieprzesłania stosownych dokumentów źródłowych, stwierdzić należy, że skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację majątkową i finansową. Referendarz sądowy nie ma więc wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązana była wnioskodawczyni, aby przeprowadzić dogłębną analizę jej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych (postanowienie NSA z dnia 03.04.2014 r., sygn. akt II GZ 151/14).
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.