Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 18 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 576/20

Uzasadnienie

Komendant Powiatowy Policji w G., orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...], wydanym w postępowaniu dyscyplinarnym przeciwko policjantowi st. sierż. M. I., na podstawie art.135j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2019 r., poz. 161 ze zm.), dalej jako "u.p.", uznał ww. winnym tego, że w dniu [...] stycznia 2020 r. ok. godziny 22.52 w miejscowości N. C. gm. G., w pobliżu sklepu [...]", podczas interwencji własnej wobec Ł. O., przekroczył uprawnienia określone w przepisach prawa, poprzez użycie środka przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej nieadekwatnie do zaistniałej sytuacji, tj. poprzez łapanie go obiema rękami, a następnie lewym ramieniem za szyję, przygniatanie i popychanie, uderzenie lewym kolanem w przedni tułów, pomimo braku okoliczności uzasadniających stosowanie tego typu działania, czym naruszył dyspozycję art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej - przewinienie dyscyplinarne stanowiące naruszenie dyscypliny służbowej, określone w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w zw. z art 14 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej i wymierzył karę wydalenia ze służby.

M. I., dalej również określany jako "obwiniony" bądź "skarżący", odwołał się od orzeczenia, wnosząc o jego uchylenie w całości i uniewinnienie od stawianego zarzutu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść orzeczenia - poprzez przypisanie mu zachowania polegającego na przekroczeniu uprawnień określonych w przepisach prawa, a także wadliwą ocenę zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego, która w konsekwencji doprowadziła do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Polegała ona, zdaniem skarżącego na błędnej ocenie zeznań Ł. O. i nieuwzględnieniu jego wyjaśnień oraz wyjaśnień składanych przez K. W..

Nadto skarżący zarzucił organowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, tj. art. 135f ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji poprzez nieuzasadnioną odmowę realizacji wniosków dowodowych, zgłoszonych przez obwinionego u wychowawcy Aresztu Śledczego w S. w dniu [...] stycznia 2020 r.

Zdaniem skarżącego, powyższe uchybienia świadczą o naruszeniu jego procesowych uprawnień, w szczególności prawa do obrony, co przejawiło się między innymi zaniechaniem zawiadomienia obrońcy o zmianie godziny wykonywania z nim czynności przesłuchania z godz. 12:00 na godz. 14:00 w dniu 20.01.2020 r., a także o zaplanowanych czynnościach zaznajomienia go z aktami sprawy oraz przesłuchania w areszcie śledczym w dniu [...] stycznia 2020 r.

Skarżący wskazywał ponadto na to, że nie pouczono go o terminie złożenia wniosków dowodowych oraz terminie i procedurze odwołania od zapadłego orzeczenia dyscyplinarnego - w sytuacji, gdy wnioski dowodowe zmierzały do wykazania motywu nieprawdziwego oskarżenia o przekroczenie uprawnień służbowych.

M. I. powołał się także na brak odpowiedzi rzecznika dyscyplinarnego na wniosek o wyznaczenie nowego terminu wykonania czynności, złożony faksem 19 stycznia 2020 r. i bezpośrednio w KPP w G. w dniu 21 stycznia 2020 r. oraz zasygnalizował błędną kwalifikację prawną zarzuconego mu czynu.

Zdaniem skarżącego, w postępowaniu dyscyplinarnym doszło do naruszenia art. 134h ustawy o Policji, mającego istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia poprzez wymierzenie kary wydalenia ze służby bez względu na toczące się postępowanie karne, co w jego ocenie naruszyło jego konstytucyjne prawo do traktowania go jako osoby niewinnej do czasu wydania przez sąd prawomocnego wyroku skazującego.

Skarżący wniósł o uzupełnienie materiału dowodowego, poprzez przeprowadzenie dowodów zgłoszonych w pisemnym wniosku do Komendanta Powiatowego Policji w G., za pośrednictwem wychowawcy i administracji Aresztu Śledczego w S. w dniu [...] stycznia 2020 r.

Komendant Policji, orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...]20, na podstawie art. 133 ust. 8 pkt 1 i art. 135n ust. 4 pkt 2 w zw.

z art. 134 pkt 6 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji, po przedstawieniu przebiegu postępowania w sprawie oraz opisaniu zebranych dowodów uznał, że w sposób niebudzący wątpliwości udowodniono przekroczenie uprawnień przez st. sierż. M. I., polegające na uderzeniu Ł. O. lewym kolanem w tułów, popychaniu, przygniataniu oraz łapaniu lewym ramieniem za szyję.

Przyjęta przez obwinionego linia obrony, zgodnie z którą kopnął pokrzywdzonego kolanem w klatkę piersiową w obawie o własne życie i zdrowie nie wytrzymuje konfrontacji z zabezpieczonym nagraniem z monitoringu sklepu [...]" w N. C..

Organ odwoławczy stwierdził, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie został przez Komendanta Powiatowego Policji w G. oceniony prawidłowo. Zdaniem Komendanta Wojewódzkiego Policji nie zachodzi konieczność wyostrzenia nagrania interwencji z dnia [...] stycznia 2020 r., o co wnioskował obwiniony, gdyż bez trudu rozpoznano na nim poszczególnych uczestników, ich zachowanie i wzajemne interakcje.

Organ II instancji zaznaczył, iż warunkiem prawidłowego użycia siły fizycznej jako środka przymusu bezpośredniego, polegającej na wyprowadzaniu ciosów jest m.in. działanie w celu odparcia zamachu na życie lub zdrowie własne lub innych osób. Tymczasem skarżący wyjaśnił, że kopnął Ł. O. "w obawie", gdyż ten "mógłby" wyciągnąć z kieszeni niebezpieczne narzędzie i wyrządzić mu krzywdę. Stan ten sam w sobie, w ocenie organu, wyczerpuje znamiona przekroczenia uprawnień przy użyciu środka przymusu bezpośredniego, ponieważ kopnięcie pokrzywdzonego byłoby dopuszczalne wyłącznie w celu odparcia zamachu na życie lub zdrowie policjanta, nie zaś jako pochodna jego obaw lub przypuszczeń. S. analiza nagrania z monitoringu sklepu [...]", nie wykazała, aby Ł. O. w okresie bezpośrednio poprzedzającym zadanie ciosu przez skarżącego sięgał lewą ręką do kieszeni, bądź też stwarzał obiektywnie pojmowane zagrożenie dla życia lub zdrowia któregokolwiek z interweniujących policjantów.

Zdaniem organu, wskazane przez obwinionego aspekty zachowania Ł. O. (stan nietrzeźwości, używanie wobec policjantów słów i gestów powszechnie uznawanych za obelżywe, opluwanie i szarpanie się z nimi, niestosowanie się do poleceń okazania dokumentu tożsamości, zmuszanie do odstąpienia i zaniechania podjętych wobec niego czynności służbowych związanych z legitymowaniem i ewentualnym zatrzymaniem) nie uprawniały obwinionego do zastosowania siły fizycznej na zasadach określonych w art. 14 ust. 2 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej. Zebrany materiał dowodowy, a w szczególności nagranie z monitoringu nie potwierdza wersji obwinionego o uzasadnionej obawie o własne życie i zdrowie. Wręcz przeciwnie - Ł. O. nie przejawiał agresji fizycznej wobec policjantów, choć niewątpliwie nie stosował się do części ich poleceń - np. próbując oddalić się w początkowej fazie interwencji, czy wstać z ławki.

Jego postawa nie wskazywała jednak na występowanie stanu zagrożenia dla zdrowia i życia któregokolwiek z policjantów, dlatego zadawanie mu uderzeń należało uznać za rażąco niezgodne z przepisami ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, a także wyjątkowo naganne w kontekście zasad deontologii zawodowej.

Organ odwoławczy podał dalej, że przyjęta przez skarżącego linia obrony świadczy o rażącej niekonsekwencji w realizacji podstawowych obowiązków zawodowych każdego policjanta, do których należy m.in. wykrywanie i zwalczanie czynów o znamionach przestępstw i wykroczeń. Skoro, według skarżącego,

Ł. O. rzeczywiście miał kierować wobec funkcjonariuszy słowa i gesty powszechnie uznawane za obelżywe, pluć na nich i szarpać się, zmuszać ich do odstąpienia i zaniechania podjętych czynności służbowych, a także formułować groźby karalne w stosunku do obwinionego i jego rodziny - należało wyciągnąć wobec niego stosowne konsekwencje prawne. Tymczasem policjanci zakończyli interwencję na legitymowaniu, zastosowaniu pouczenia za wykroczenie z art. 141 k.w. i wydaniu polecenia by mężczyzna udał się do domu. Pomijając kwestię wypowiedzi, które nie zostały zarejestrowane na nagraniu z monitoringu (brak funkcji audio), w ocenie organu, materiał wideo nie potwierdza by legitymowany mężczyzna wykonywał obelżywe gesty, pluł na funkcjonariuszy, czy też zmuszał ich do określonego zachowania.

Organ nie zgodził się z wyrażonym przez skarżącego poglądem jakoby Ł. O. szarpał się z policjantami. Wprawdzie kilkakrotnie usiłował wstawać z ławki, jednak wykonywane przez niego ruchy nie były gwałtowne i nie zagrażały czyjemukolwiek bezpieczeństwu, natomiast mogły wynikać ze stanu nietrzeźwości.

Organ II instancji uznał, że nie wystąpiła potrzeba odwoływania się do ustaleń Prokuratury Okręgowej w S., prowadzącej przeciwko Skarżącemu i drugiemu z interweniujących policjantów śledztwo o sygn. akt [...] w sprawie przekroczenia uprawnień, ponieważ w toku postępowania dyscyplinarnego zebrano niezależnie wystarczający materiał dowodowy, pozwalający na obiektywną ocenę zachowania obwinionego. Przedmiot odpowiedzialności dyscyplinarnej stanowi jego indywidualne działanie, nie zaś całokształt dokonań podejmowanych wspólnie i w porozumieniu przez obydwu policjantów.

Za nietrafiony organ odwoławczy uznał argument o bezzasadnej odmowie realizacji wniosków dowodowych, zawartych w piśmie z dnia 23 stycznia 2020 r., skoro - jak ustalono ponad wszelką wątpliwość - dokument ten został złożony i nadany po terminie. Organ wyjaśnił, że część jego postulatów dotyczyła materiałów znajdujących się już w aktach postępowania dyscyplinarnego (np. nagrania z monitoringu), albo nie była przydatna w przedmiotowej sprawie (np. dokumentacja medyczna z lat 2014, 2018, 2020, poprawa jakości technicznej nagrania itd.).

Organ odwoławczy nie dopatrzył się również naruszenia prawa skarżącego do obrony. Rzecznik dyscyplinarny podejmował intensywne starania, aby umożliwić jego adwokatowi uczestnictwo w czynnościach zaplanowanych na dzień 20 stycznia 2020 r. Tymczasem, po złożeniu wniosku o zmianę terminu adw. Z. K. nie zainteresował się czy został on uwzględniony. Z góry przyjął, że termin zostanie zmieniony, dlatego w dniu 20 stycznia 2020 r. nie pojawił się w areszcie śledczym, mimo że zaplanowana w Sądzie Okręgowym w S. rozprawa dobiegła końca ok. godz. 13.30, a tym samym nie doszło do kolizji czasowej pomiędzy zaplanowanymi na ten dzień obowiązkami.

Nadto, nie odbierał telefonu od rzecznika dyscyplinarnego, ani nie zareagował na wysłaną przez niego wiadomość sms. Natomiast podnoszony przez obwinionego brak zawiadomienia adwokata o czynnościach z jego udziałem w dniu 24 stycznia 2020 r. dotyczy innej sprawy.

Za nietrafiony organ odwoławczy uznał również zarzut skarżącego, jakoby nie został on pouczony o terminie złożenia wniosków dowodowych oraz terminie i procedurze odwołania od zapadłego orzeczenia dyscyplinarnego, gdyż stosowne pouczenia znajdowały się w treści postanowienia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w G. z dnia [...] stycznia 2020 r. o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego i orzeczenia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w G. z dnia [...] stycznia 2020 r. Z kolei, pouczenie o trybie składania wniosków o uzupełnienie materiałów postępowania dyscyplinarnego otrzymał podczas zapoznawania z aktami postępowania dyscyplinarnego w dniu 20 stycznia 2020 r., co potwierdził własnoręcznym podpisem na protokole zapoznania.

Wbrew zarzutom obwinionego, poddawane analizie postępowanie dyscyplinarne nie dotyczyło działania wspólnie i w porozumieniu ze st. post. K. W., bicia Ł. O. przez obwinionego po twarzy, uszkodzenia telefonu Ł. O..

Organ nie zgodził się też z twierdzeniem obwinionego, iż zabezpieczone na potrzeby postępowania dyscyplinarnego nagranie jest niewyraźne i stanowi jedynie część większej całości. W aktach sprawy zdeponowano nagranie z monitoringu, obejmujące przedział czasowy od godz. 22:00.00 do godz. 23:59.59. Ł. O. pojawia się na nim o godz. 22.29.10, a definitywnie znika z kadru o godz. 23:00.12. Zarejestrowany materiał nie zawiera żadnych luk wskazujących na jego fragmentaryczny charakter.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że forsowana przez skarżącego teza o uderzeniu się w głowę podczas wysiadania z radiowozu nie znajduje odzwierciedlenia w nagraniu i zdaniem organu II instancji ma na celu odwrócenie uwagi od meritum sprawy. W piśmie z dnia 11 stycznia 2020 r. pełnomocnik obwinionego poinformował rzecznika, że w dniu 10 stycznia 2020 r. obwiniony przechodził specjalistyczne badania w związku z urazem głowy, jakiego doznał podczas interwencji w dniu 6 stycznia 2020 r. W następstwie tego zdarzenia udzielono mu zwolnienia lekarskiego na okres od 10 do 17 stycznia 2020 r. z zaleceniem przyjmowania leków. Szczegółowa analiza zapisu z monitoringu nie wskazuje na to, by obwiniony wysiadając z radiowozu rzeczywiście uderzył się w głowę, cierpiał z tego lub jakiegokolwiek innego powodu, albo zachowywał się w sposób wskazujący na niepełną sprawność psychomotoryczną.

Po przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego organ II instancji stwierdził, iż w dostateczny sposób udowodniono przekroczenie uprawnień przez skarżącego podczas interwencji w dniu [...] stycznia 2020 r., polegające na nieprawidłowym użyciu środka przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej.

Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego zarzutów dotyczących naruszenia jego praw podczas czynności przeprowadzonych w dniu 7 stycznia 2020 r., organ II instancji zwrócił uwagę na to, że w tym dniu nie wykonywano z obwinionym żadnych czynności w ramach niniejszego postępowania, dlatego też nie sposób przyznać, iż tego dnia rzeczywiście mogło dojść do naruszenia jego uprawnień. W kontekście informacji otrzymanych z Aresztu Śledczego, nie ulega wątpliwości, że wniosek obwinionego z dnia 23 stycznia 2020 r. złożony został z uchybieniem terminu, niemniej jednak podnoszone przez niego kwestie zostały rozpatrzone w postępowaniu odwoławczym. Zdaniem organu, winą za nieobecność adwokata na czynnościach z udziałem obwinionego, do których doszło w dniu 20 stycznia 2020 r. w siedzibie Aresztu Śledczego w S. nie należy obarczać rzecznika dyscyplinarnego.

W odniesieniu do zarzutów odnośnie terminu, w jakim zostało zakończone postępowanie dyscyplinarne organ zacytował treść art. 135h ust. 1 ustawy o Policji i wskazał, że postępowanie dyscyplinarne przeciwko skarżącemu wszczęte zostało w dniu 7 stycznia 2020 r. Postanowienie o zakończeniu czynności dowodowych rzecznik dyscyplinarny wydał w dniu [...] stycznia 2020 r., przy czym ostatnią czynność dowodową bez udziału obwinionego wykonał w dniu 16 stycznia 2020 r., załączając do akt postępowania dyscyplinarnego skany artykułów prasowych. Następnie w dniu 20 stycznia 2020 r. przesłuchał obwinionego i zapoznał go ze zgromadzonymi materiałami.

W tym stanie rzeczy, zdaniem organu, nie sposób przyjąć, by rzecznik i przełożony dyscyplinarny uchybili jakimkolwiek terminom. Dalsze prowadzenie postępowania w sytuacji, gdy cały materiał dowodowy został już zgromadzony i wystarczał do wydania rozstrzygnięcia kończącego sprawę w I instancji byłoby niezasadne. Stąd też zarzuty obwinionego, podnoszone w piśmie adresowanym do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nie zasługują w ocenie organu odwoławczego na uwzględnienie.

Odnosząc się do wysokości wymierzonej skarżącemu kary, organ II instancji stwierdził, że jest ona adekwatna do popełnionego czynu. Z dotychczasowego przebiegu jego służby wynika, że był on opiniowany pozytywnie, niekarany dyscyplinarnie, regularnie nagradzany nagrodami motywacyjnymi. Mimo tego, zdaniem organu odwoławczego, Komendant Powiatowy Policji w orzeczeniu dyscyplinarnym I instancji w sposób prawidłowy ocenił czyn policjanta, uznając jego winę, jak również przekonująco uzasadnił wymiar kary.

Komendant Wojewódzki Policji w S. wyjaśnił, że kara wydalenia ze służby jest najsurowszą z kar, jakie przełożony dyscyplinarny może wymierzyć policjantowi. Mając na uwadze szczególnie negatywny charakter czynu, jakiego dopuścił się skarżący (popełnienie czynu o znamionach przestępstwa), okoliczności jego popełnienia (brak wyraźnych, niebudzących wątpliwości powodów stosowania siły fizycznej w utrwalony na nagraniu sposób, jak również tolerancja dla zachowań kolegi z patrolu, zadającego ciosy pięścią), a także jego wydźwięk medialny, rzutujący społeczny na wizerunek i prestiż Policji, kara ta jest w pełni adekwatna.

Obwiniony sprzeniewierzył się bowiem podstawowym powinnościom każdego policjanta w demokratycznym państwie prawa, wynikającym z roty złożonego ślubowania i zasad deontologii zawodowej.

Organ podkreślił, że za niedopuszczalne, godne szczególnego napiętnowania uznawać należy przypadki, w których funkcjonariusz Policji kopie osobę, wobec której podjął interwencję i nie reaguje, gdy jego partner uderza tę osobę pięściami.

Ze względu na pełnioną rolę zawodową i społeczną, powiązaną ze strzeżeniem i umacnianiem praworządności, skarżący podlega surowszej ocenie społecznej, niż przeciętny obywatel, wobec czego czyn, którego dopuścił się winien wywołać określone konsekwencje w sferze stosunków służbowych. Jego zachowanie jest rażąco sprzeczne z podstawowymi powinnościami zawodowymi każdego funkcjonariusza, do których zalicza się m.in. służbę społeczeństwu, pilne przestrzeganie prawa oraz troskę o wizerunek i prestiż formacji (art. 25 ust. 1 ustawy o Policji).

Konkludując Komendant Wojewódzki stwierdził, że zachowanie skarżącego było rażąco sprzeczne z porządkiem prawnym, normami współżycia społecznego i zasadami deontologii zawodowej i świadczy o braku predyspozycji do pełnienia służby w Policji. Natomiast analiza sposobu prowadzenia postępowania dyscyplinarnego przez organ I instancji prowadzi do wniosku, że nie doszło do naruszeń natury proceduralnej, a także prawa obwinionego do obrony.

M. I. zaskarżył orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jego uchylenie oraz uchylenie poprzedzającego je orzeczenia organu I instancji i umorzenie postępowania lub o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego, z wyłączeniem p.o. Komendanta Powiatowego Policji oraz Rzecznika Dyscyplinarnego, gdyż rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia czynności dowodowych w całości, z poszanowaniem obowiązującej procedury i zagwarantowaniem prawa do obrony.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj.:

1. - art. 132 art. 134i ust. 1 ustawy o Policji, poprzez wszczęcie przeciwko niemu postępowania dyscyplinarnego na podstawie niewiarygodnych okoliczności i dowolnego przekonania, że przypisane mu przewinienie dyscyplinarne stanowi naruszenie 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji, mimo iż ocena dowodów wskazuje, że interwencja służbowa była legalna, niezawiniona, on sam działał w obronie własnej, nie miał zamiaru popełnienia przewinienia, nie chciał go popełnić i nie przewidywał możliwości jego popełnienia w okolicznościach tego zdarzenia;
2. - art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w związku z art. 14 ust. 1 pkt 2 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej w zw. z art. 11 ww. ustawy przez nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji przyjęcie, że podczas interwencji wobec Ł. O., w nocy 6 stycznia 2020 r., stosował wobec niego siłę fizyczną, podczas gdy w rzeczywistym stanie sprawy podejmował służbowy obowiązek działań uniemożliwiających Ł. O. stosowanie siły fizycznej wobec niego, gróźb karalnych pozbawienia życia jego i jego rodziny, próby ucieczki i agresji w celu zmuszenia do odstąpienia od prawnej czynności służbowej wylegitymowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
3. - art. 135j ust. 3-5 ustawy o Policji poprzez przyjęcie, iż w trakcie prowadzenia postępowania dyscyplinarnego nie doszło do naruszenia natury faktycznej i proceduralnej, a także jego prawa do obrony, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, iż doszło do rażącego łamania prawa, a tym samym do naruszenia przez przełożonego dyscyplinarnego art. 271 k.k. w toku postępowania dyscyplinarnego nr RPD [...] oraz RPD [...] oraz prawa do obrony przez niezapewnienie mu i jego obrońcy możliwości czynnego uczestnictwa w postępowaniu dyscyplinarnym oraz uchybień przepisów postępowania dyscyplinarnego i administracyjnego w stopniu mającym wpływ na prawidłowość końcowego rozstrzygnięcia;
4. - art. 135m oraz 135g ust. 1 ustawy o Policji poprzez stronnicze prowadzenie postępowania dyscyplinarnego przez organ I oraz II Instancji, z całkowitym pominięciem okoliczności przemawiających na jego korzyść, w tym zwłaszcza oceny dotychczas przeprowadzonych dowodów, w zakresie wykorzystania nielegalnego monitoringu jako materiału dowodowego, z uchybieniem obowiązku zapoznania go i jego obrońcy z całością nagrania i wszechstronnego, wnikliwego rozpatrzenia sprawy oraz udzielenia jemu i jego obrońcy skorzystania z prawa bezpośredniego wypowiedzenia się w zakresie oceny dowodów i ustaleń faktycznych, na posiedzeniu komisji przed wydaniem orzeczenia nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., o co wnosił pismem z dnia 26 lutego 2020 r., co przemawia za pozornym powołaniem komisji przez wyższy organ dyscyplinarny, ze szkodą dla interesu prawidłowości postępowania dyscyplinarnego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy;
5. - art. 135g ust. 2 in fine oraz art.135j ust. 1 ustawy o Policji, poprzez bezkrytyczne, jednostronne, przyjęcie wersji zdarzenia przedstawionego przez Ł. O., zwłaszcza wobec istnienia zasadniczych rozbieżności jego zeznań z wyjaśnieniami obwinionych oraz zapisami obrazu z monitoringu przy ocenie jego zachowania, bez wszechstronnej i wnikliwej analizy całości dowodów z zeznań i wyjaśnień, wniosków opinii biegłego lekarza sądowego, nagrania monitoringu, oraz przypisanie przewinienia, mimo istnienia nie dających się usunąć wątpliwości, wbrew logice życiowej, nabytej wiedzy z wyszkolenia zawodowego, zasadom doświadczenia służbowego wynikającego z kilkakrotnych obrażeń ciała w związku z pełnieniem służby patrolowej w Policji w grudniu 2018 r. i wynikającej z praktycznego stosowania środków przymusu bezpośredniego, w sytuacji dynamicznego przebiegu interwencji spowodowanej gwałtownym i agresywnym zachowaniem się Ł. O., będącego pod wpływem alkoholu, zmuszającego go do odstąpienia od prawnej czynności służbowej legitymowania i podejmującego ucieczkę, nie stosującego się do polecenia zaprzestania ataku i agresji na niego jako funkcjonariusza pełniącego służbę, tj. bez próby rzeczywistego ustalenia przebiegu zdarzenia i generalnym zdyskwalifikowaniem jego wersji, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
6. - art. 135h ust. 2 ustawy o Policji, poprzez prowadzenie postępowania dowodowego w sposób bezprawny, z naruszeniem mających zastosowanie i obowiązujących przepisów kodeksu postępowania karnego dotyczących wezwań, terminów doręczeń, procedury i prawa do obrony obwinionego, polegające na niezawiadomieniu jego obrońcy o planowanych w Areszcie Śledczym w S. czynnościach procesowych przedstawienia zarzutu, przesłuchania w charakterze obwinionego, zapoznania z materiałem dowodowym sprawy, w terminie umożliwiającym obrońcy branie w nich bezpośredniego udziału. Niezapoznanie go i jego obrońcy z zebranym materiałem dowodowym sprawy, w tym zwłaszcza na nieodtworzeniu mu w dniu 24 stycznia 2020 r. w pokoju widzeń Aresztu Śledczego w S., nagrania zdarzenia z monitoringu w nocy z [...] stycznia 2020 r. na [...] stycznia 2020 r. i uniemożliwieniem mu odniesienia się do tego dowodu ze szkodą dla prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie i rozstrzygnięcia, nie doręczenia jemu i jego obrońcy sprawozdania z przeprowadzonych czynności w postępowaniu dyscyplinarnym RPD [...] oraz nie doręczenia obrońcy odpisu orzeczenia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w G. z [...] kwietnia 2020 r. o uznaniu go winnym popełnienia zarzuconego czynu i wymierzenia mu najsurowszej kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby z naruszeniem prawa do złożenia przez obrońcę środka zaskarżenia, co miało istotny wpływ na naruszenia natury proceduralnej, jego prawa do korzystania z pomocy ustanowionego obrońcy, a w konsekwencji negatywny wpływ na wynik sprawy;
7. - art. 135I ust. 1 ustawy o Policji poprzez zaniechanie uzupełnienia materiału dowodowego przez organ II instancji w zakresie ustalenia czy uzyskany materiał dowodowy w postaci nagrania z monitoringu został zabezpieczony do postępowania karnego I [...] oraz dyscyplinarnego RPD [...] zgodnie z prawem, czy do jego przekazania lokalnej redakcji i upublicznienia wizerunku interweniujących policjantów nie doszło wskutek zaniedbań organów ścigania, z uwagi na to, że jest to potrzebne dla wydania prawidłowego orzeczenia, co mogło mieć istotny wpływ na negatywne rozstrzygnięcie sprawy.

Nadto, skarżący zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego w zakresie mającym istotny wpływ na treść skarżonego orzeczenia, tj.:

1. - art. 132 ust. 3 pkt 3 i art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, przez utrzymanie w mocy orzeczenia I instancji, mimo że jego zachowanie było zgodne z prawem i przepisami ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego;
2. - art. 132 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 132a ustawy o Policji, poprzez błędne przyjęcie, że jego zachowanie było niezgodne z prawem, gdy tymczasem istniały podstawy do użycia przez niego siły fizycznej przed fizyczną napaścią ze strony agresywnego i będącego pod znacznym wpływem alkoholu Ł. O. w celu odparcia bezpośredniego, bezprawnego, zamachu na swoje życie i zdrowie, poprzez nieuwzględnienie, że istnieją wątpliwości co do sprawstwa i jego winy poprzez nieuwzględnienie, że jego motywacja w przedmiocie wylegitymowania pokrzywdzonego obecnego w porze nocnej w pobliżu obiektu chronionego przed zagrożeniem terrorystycznym nie zasługiwała na szczególne potępienie i była legalna, a żadne z jego zachowań krytycznej nocy wobec

Ł. O. i innych legitymowanych w podobnych warunkach osób oraz przez 5 letni okres wzorowego pełnienia służby w Policji, nie pozostawało w niezgodzie z obowiązującymi przepisami i zasadami etyki i nie podważało zaufania do Policji, tym bardziej, że następnej nocy po krytycznym zdarzeniu, tj. [...] stycznia 2020 r. na [...] stycznia 2020 r. wykonywał on nienagannie, nałożone rozkazem przez przełożonych, obowiązki służbowe;

1. - art. 135c ust. 1 pkt 3 ustawy o Policji poprzez nie wyłączenie przełożonego dyscyplinarnego organu I instancji oraz rzecznika dyscyplinarnego w sprawie, w sytuacji gdy p.o. Komendanta KPP w G. w postępowaniu dyscyplinarnym i śledztwie [...] mając świadomość dopełnienia przez niego obowiązku zgłoszenia do KPP G., zmiany adresu miejsca zamieszkania z ul. [...] na ul. [...] w S. w wymaganym terminie, poświadczył nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne (art. 271 § 1 k.k.), wywołując skutek z art. 132 ust.3 pkt 3 ustawy o Policji, art. 244 k.p.k., 258 §.1 k.p.k. i inne, w sytuacji, gdy są oni zainteresowani skazaniem go w sprawie karnej o sygn. akt II K [...], zawisłej przed Sądem Rejonowym w G. oraz niekorzystnymi rozstrzygnięciami w postępowaniach dyscyplinarnych RPD [...] i RPD [...], w których są świadkami, co może wywoływać wątpliwości co do ich bezstronności, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
2. - art. 135c ust. 2 ustawy o Policji, art. 6 ust. 3 lit. b Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. przez niezapewnienie mu na etapie postępowania przygotowawczego i dyscyplinarnego [...], odpowiedniego czasu i możliwości przygotowania obrony, a w postępowaniu dyscyplinarnym z wyłączeniem obrońcy od czynnego udziału w czynnościach, w sytuacji, gdy nie był on zdolny do prowadzenia obrony w sposób samodzielny i rozsądny i wymagał w tym zakresie pomocy prawnej z uwagi na chorobę, izolację w Areszcie Śledczym w S. i Zakładzie Karnym w G., utrzymanie w mocy orzeczenia pierwszoinstancyjnego mimo, że istniały podstawy do stwierdzenia o jego nieobiektywności (informacje prasowe, telewizyjne, zastosowany izolacyjny środek zapobiegawczy z naruszeniem art. 31 § 1 k.p.k., nieproporcjonalny do ciężaru gatunkowego występku, stopnia ewentualnej winy, wykonywanie czynności procesowych w czasie choroby przy udzieleniu zwolnienia lekarskiego ze Szpitalnego SOR-u, a zwłaszcza wobec stwierdzenia przez Komendanta Policji, w decyzji z dnia [...] maja 2020 r. nr [...], w sprawie RPD [...], uchylającej orzeczenie nr [...] Komendanta Komendy Powiatowej Policji w G., z dnia [...] stycznia 2020 r., z poleceniem przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z powodu naruszenia jego prawa do obrony, które w istocie są tożsame w niniejszej sprawie, co skutkować winno niedopuszczalnością dokonywania ustaleń faktycznych w oparciu o zebrany materiał dowodowy bez zagwarantowania obwinionemu pomocy jego obrońcy, co miało bezpośredni i zasadniczy wpływ na wynik sprawy;
3. - art. 135f ust. 7 ustawy o Policji poprzez oddalenie wniosku dowodowego złożonego w terminie ustawowym, tj. w dniu 23 stycznia 2020 r. u wychowawcy Aresztu Śledczego w S., o uzupełnienie materiału dowodowego, z pominięciem obowiązku sporządzenia postanowienia i jego doręczenia stronie obwinionej, podczas gdy okoliczności, które miały być udowodnione, miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, zwłaszcza, że z dowodem z nagrania obrazu ze zdarzenia w nocy [...] stycznia 2020 r. nie został zapoznany w dniu 20 stycznia 2020 r. w Areszcie Śledczym w S. - rzecznik dyscyplinarny nie posiadał nośnika z nagraniem zdarzenia z [...] stycznia 2020 r. i nie miał żadnych innych możliwości zapoznania skarżącego i obrońcy z końcowym materiałem sprawy RPD [...], a w postępowaniu odwoławczym organ dyscyplinarny II Instancji zbył milczeniem udzielenie mu prawa udziału w posiedzeniu dyscyplinarnym, mając świadomość ewidentnego naruszenia prawa do obrony w sprawie [...] i w toczącym się równolegle postępowaniu dyscyplinarnym RPD [...]
4. - art. 135p ust. 1 ustawy o Policji w zw. z art. 170 § 1 k.p.k., poprzez brak oddalenia dowodu z nagrania z monitoringu prowadzonego niezgodnie z prawem przez osobę prywatną, mimo że stanowi on zbiór danych przetwarzanych w rozumieniu art. 7 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o ochronie danych osobowych, co miało wpływ na rozstrzygnięcie;
5. - art. 135p ust. 1 ustawy o Policji w zw. z art. 17 § 1 pkt 2 w zw. z art. 31 § 2 k.k. w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, poprzez zaniechanie ustalenia przez organ I instancji dowodu z opinii biegłych lekarzy sądowych przy współudziale biegłego sądowego o specjalizacji z zakresu neurologii, czy obwiniony w trakcie zdarzenia w nocy [...] stycznia 2020 r., z powodu doznanego urazu głowy oraz przebytych w przeszłości urazów głowy doznanych również w czasie interwencji w grudniu 2018 r., leczonych chirurgicznie na oddziałach szpitalnych w PSK nr [...] w S. oraz Szpitalu [...], mógł mieć tempore criminis zniesione, bądź ograniczone obie dyspozycje poczytalności, w zakresie dualizmu prawnego, który na drodze dyscyplinarnej nie zapewnia jednostce ochrony przewidzianej w innych unormowaniach ustawowych, co miało istotny wpływ na treść orzeczenia;
6. - art. 135p ustawy o Policji w zw. z art. 7 k.p.k., poprzez przeprowadzenie oceny dowodów z jego wyjaśnień oraz z zeznań obwinionego K. W. w sposób dowolny, a nie swobodny, a także sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania poprzez odmowę wiarygodności jego wyjaśnieniom, co mogło mieć istotny wpływ na treść orzeczenia, poprzez poczynienie błędnych ustaleń co do jego sprawstwa, bez najmniejszej próby odniesienia się do nagannego zachowania, będącego pod znacznym wpływem alkoholu Ł. O., który pod wpływem alkoholu zataczał się, nie wykonywał poleceń uspokojenia się i okazania dowodu tożsamości, był agresywny i mając świadomość zainstalowanej kamery prowokował zajście, dynamizował je, podejmując próbę oddalenia z miejsca zdarzenia, zagrażał swoim zachowaniem interweniującym policjantom i innym przypadkowym osobom, znieważał funkcjonariuszy w trakcie czynności, wyzywał słowami powszechnie uznanymi za obelżywe, wymachiwał rękoma, uderzył go pierwszy w krocze, a w trakcie szarpaniny sięgał ręką do kieszeni swoich spodni, a także pomówił funkcjonariuszy o umyślne zniszczenie jego telefonu komórkowego, co stoi w wyraźnej sprzeczności z materiałem dowodowym sprawy;
7. - art. 135 ust. 3 w związku z art. 135 ust. 1 pkt.4 w zw. z art. 135n ust. 4 pkt 2 ustawy o Policji, wskutek nieuchylenia orzeczenia I instancji i nieumorzenia postępowania RPD [...], ewentualnie nie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, mimo że w dacie orzekania Komendanta Wojewódzkiego Policji w sprawie RPD [...] został obwiniony o czyny, które nie wyczerpują znamion przewinień dyscyplinarnych, a także fałszywie pomówiony przez przełożonego dyscyplinarnego I Instancji o niedopełnienie obowiązku zgłoszenia adresu miejsca zamieszkania;
8. - art.135p ustawy o Policji w zw. z art. 366 § 1 k.p.k., polegające na zaniechaniu wyjaśnienia wszystkich ważnych okoliczności dotyczących ustalenia zachowania Ł. O. w godzinach nocnych w dniu [...] stycznia 2020 r., tj. od momentu pojawienia się jego na terenie sklepu [...]" do jego odejścia z tego terenu po interwencji funkcjonariuszy Policji, co miało negatywny wpływ na pełne ustalenia faktyczne, ocenę zeznań Ł. O. w przedmiocie okoliczności uszkodzenia jego telefonu, a w ostateczności na rozstrzygnięcie;
9. - przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów, tj. błędne uznanie, że jest winny naruszenia z art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej, polegającego na użyciu siły fizycznej nieadekwatnie do zaistniałej sytuacji o godzinie [...] w nocy [...] stycznia 2020 r. poprzez łapanie obiema rękoma Ł. O., przytrzymywanie, przygniatanie i uderzenie kolanem w przedni tułów, pomimo braku okoliczności uzasadniających tego typu działania;
10. - naruszenie art. 7, art. 8 i art. 10 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpoznania sprawy, przekroczenie granic uznania administracyjnego, przy podjęciu decyzji dotyczącej przedłużenia zawieszenia, zaniechanie wysłuchania strony przed wydaniem decyzji, jak również naruszenie art. 130 § 3 pkt 1 k.p.a., art. 108 k.p.a. poprzez jego bezzasadne zastosowanie;
11. - art. 134 pkt 6 w zw. z art. 134h ust. 1 ustawy o Policji poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że przypisany mu czyn stanowi powód zastosowania najostrzejszej z kar dyscyplinarnych, co nie odpowiada regulacji zawartej w art. 135g ww. ustawy, gdyż jego wina, którą kwestionuje, nie została udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem, a przede wszystkim orzeczenie dyscyplinarne wydalenia ze służby w Policji zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego i procesowego, przez co orzeczenie skazujące na karę dyscyplinarną nie może stanowić podstawy do wydania rozkazu zwolnienia ze służby, przez co nie odpowiada zasadom wymiaru kary nakazującym wymierzenie kary odpowiedniej.

W treści skargi skarżący opisał przebieg postępowania w niniejszej sprawie oraz przedstawił szczegółową argumentację dotyczącą sformułowanych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

W dniu 12 lutego 2021 r. wpłynęło do WSA w Szczecinie pismo procesowe pełnomocnika skarżącego, stanowiące uzupełnienie skargi oraz zawierające wnioski o poinformowanie przez Sąd Generalnego Inspektora Danych Osobowych wobec stwierdzenia istotnych naruszeń prawa lub okoliczności mających wpływ na ich powstanie - w formie postanowienia oraz Prokuratora Generalnego Rzeczpospolitej Polskiej o stwierdzeniu istotnych naruszeń prawa karnego.

Pełnomocnik skarżącego podtrzymał w całości zarzuty skargi oraz dowody powołane na ich poparcie, a nadto wniósł o: uchylenie zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego go orzeczenia organu I instancji; uchylenie w całości orzeczenia organu II Instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego, z wyłączeniem p.o. Komendanta Powiatowego Policji w G. oraz Rzecznika Dyscyplinarnego, gdyż w jego ocenie rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia czynności dowodowych w całości, z poszanowaniem obowiązującej procedury i zagwarantowaniem prawa do obrony; uchylenie zaskarżonego postanowienia nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w S. z dnia [...] marca 2020 r. [...] oraz poprzedzającego go postanowienia nr [...] Komendanta Powiatowego Policji w G. z dnia [...] stycznia 2020 r. o odmowie zawieszenia postępowania dyscyplinarnego nr RPD [...], jako wydanego z naruszeniem przepisów prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje

Skarga okazała się niezasadna, bowiem przeprowadzona przez Sąd – stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dni 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 – j.t.), kontrola zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego wykazała, że akt ten nie narusza prawa w sposób wskazywany w skardze, nie narusza również innych przepisów w taki sposób, aby konieczne stało się wyeliminowanie go z obiegu prawnego.

Przedmiotem skargi w badanej sprawie jest orzeczenie Komendanta Policji, którym organ ten utrzymał w mocy orzeczenie dyscyplinarne Komendanta Powiatowego Policji w G. o uznaniu skarżącego M. I. winnego popełnienia zarzuconego mu przewinienia dyscyplinarnego z art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji w związku z art.14 ust. 2 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej i wymierzeniu kary wydalenia ze służby w Policji.

Skarżący podniósł w stosunku do tego orzeczenia szereg zarzutów, wskazując na liczne uchybienia popełnione, jego zdaniem, przez organy obu instancji. W ocenie Sądu zarzuty te okazały się bezpodstawne.

Na wstępie rozważań należy się odwołać do przepisów ustawy o Policji, które w Rozdziale 10 w sposób kompleksowy i zupełny regulują problematykę odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej policjantów. Podkreślenia wymaga, że jest to postępowanie odrębne, do którego przepisy Kodeksu postępowania karnego znajdują zastosowanie jedynie w ograniczonym zakresie, wskazanym w art. 141a tej ustawy, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mają natomiast zastosowania wcale.

Zgodnie z art. 132 ust. 1 u.p. policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Stosownie do art. 132 ust. 2 u.p. naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów.

Naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności:

1. 1) niedopełnienie obowiązków policjanta wynikających ze złożonego ślubowania, a także przepisów prawa;
2. 2) odmowa wykonania lub niewykonanie rozkazu lub polecenia, z zastrzeżeniem przypadku określonego w art. 58 ust. 2;
3. 3) zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy;
4. 4) niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa;
5. 5) wprowadzenie w błąd przełożonego lub innego policjanta, jeżeli spowodowało to lub mogło spowodować szkodę służbie, policjantowi lub innej osobie;
6. 6) nadużycie zajmowanego stanowiska dla osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej;
7. 7) postępowanie przełożonego w sposób przyczyniający się do rozluźnienia dyscypliny służbowej w podległej jednostce organizacyjnej lub komórce organizacyjnej Policji;
8. 8) porzucenie służby;
9. 9) samowolne oddalenie się z rejonu zakwaterowania lub nieusprawiedliwione opuszczenie miejsca pełnienia służby lub niestawienie się w tym miejscu;
10. 10) stawienie się do służby w stanie nietrzeźwości albo po użyciu alkoholu lub po użyciu podobnie działającego środka, pełnienie jej w takim stanie, a także spożywanie alkoholu lub używanie podobnie działającego środka w czasie służby;
11. 11) umyślne naruszenie dóbr osobistych innego policjanta;
12. 12) utrata służbowej broni palnej, amunicji lub legitymacji służbowej;
13. 13) utrata przedmiotu stanowiącego wyposażenie służbowe, którego wykorzystanie przez osoby nieuprawnione wyrządziło szkodę innej osobie lub stworzyło zagrożenie dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa powszechnego;
14. 14) ujawnienie informacji pozostającej w związku z wykonywaniem czynności służbowych, jeżeli spowodowało to lub mogło spowodować szkodę służbie (art. 132 ust. 3 u.p.).

Czyn stanowiący przewinienie dyscyplinarne, wypełniający jednocześnie znamiona przestępstwa lub wykroczenia albo przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej niezależnie od odpowiedzialności karnej, o czym stanowi art. 132 ust. 4 ustawy o Policji.

Karami dyscyplinarnymi są:

1. 1) upomnienie;
2. 2) nagana;
3. 3) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby na zajmowanym stanowisku;
4. 4) wyznaczenie na niższe stanowisko służbowe;
5. 5) obniżenie stopnia;
6. 6) ostrzeżenie o niepełnej przydatności do służby;
7. 7) wydalenie ze służby (art. 134 u.p.).

Rzeczą organu prowadzącego postępowanie dyscyplinarne jest zgromadzenie kompletnego i wyczerpującego materiału dowodowego, a następnie poddanie go wnikliwej ocenie i wydanie rozstrzygnięcia o winie policjanta i wymiarze kary dyscyplinarnej. Rolą sądu administracyjnego, kontrolującego orzeczenie dyscyplinarne, jest ustalenie, czy organ wyczerpał wszystkie możliwości dowodowe, czy właściwie ocenił materiał dowodowy, a także czy wymierzona kara jest adekwatna do wagi zarzuconego przewinienia, a jej zastosowanie zostało przez organ należycie uzasadnione.

W badanej sprawie głównym dowodem jest nagranie z monitoringu sklepu znajdującego się w pobliżu miejsca interwencji. Jakkolwiek nagranie to nie zawiera dźwięku, w ocenie Sądu zostało przez organy obu instancji ocenione właściwie. Wbrew wywodom skarżącego, załączona do akt płyta z nagraniem zawiera kompletne nagranie które jak trafnie zauważył organ odwoławczy rozpoczyna się przed przyjściem Ł. O. w okolice sklepu [...]" i przyjazdem radiowozu, a kończy po odejściu ww. spod sklepu i odjeździe radiowozu z miejsca interwencji. Na nagraniu uwidoczniony został zatem cały przebieg interwencji, która miała miejsce w dniu [...] stycznia 2020 r. Zawiera ono również zbliżenia kluczowych fragmentów, które zostały przez organy ocenione jako stanowiące naruszenie dyscypliny służbowej oraz ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej.

Wbrew wywodom skarżącego nie doszło do przekroczenia przez organ granic swobodnej oceny dowodów, a jego zachowanie zostało ocenione właściwie, przez pryzmat obowiązków wynikających ze złożonej roty przysięgi, przepisów ustawy o Policji oraz ustawy o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej. Z nagrania wynika bowiem, że policjanci, podejmując i przeprowadzając interwencję używali w stosunku do Ł. O. siły fizycznej nieadekwatnie do sytuacji. Nie wykazywał on bowiem agresywnych zachowań, które mogłyby stwarzać zagrożenie dla interweniujących policjantów, jakkolwiek nie wykonywał ich poleceń. Okoliczność ta jednak sama w sobie nie przesądzała o konieczności zastosowania takich środków, jakie zostały zastosowane przez skarżącego i drugiego z policjantów. Podkreślenia bowiem wymaga, że – zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego [...], środków przymusu bezpośredniego używa się lub wykorzystuje się je w sposób niezbędny do osiągnięcia celów tego użycia lub wykorzystania, proporcjonalnie do stopnia zagrożenia, wybierając środek o możliwie jak najmniejszej dolegliwości. Nie ulega przy tym wątpliwości, że użycie tych środków nie może naruszać godności osób, w stosunku do których są one stosowane.

Należy zatem przyznać rację organowi, iż w praktyce stosowanie środków przymusu bezpośredniego powinno stanowić odpowiedź uprawnionych do ich użycia służb na niezgodne z prawem działanie innych osób, w szczególności, jeżeli zachowanie to stanowi bezpośrednie zagrożenie dla porządku publicznego, innych osób lub – jak w badanej sprawie interweniujących policjantów. Brak jest podstaw do ich użycia w stosunku do osób, które nie przejawiają agresywnych i niezgodnych z prawem zachowań i nie stanowią realnego zagrożenia. Z całą pewnością nie mogą być wykorzystywane bez uzasadnienia, dla podkreślenia dominującej pozycji osób ich używających, co zdaniem Sądu miało miejsce w badanej sprawie.

Sąd nie podzielił zarzutów skargi, dotyczących niewłaściwej oceny materiału dowodowego, w szczególności wywodów skarżącego, z których wynikać by miało, że popychanie, przyciskanie łokciem, kopanie w okolice brzucha, uderzanie osoby, wobec której podjęto interwencję miało uzasadnienie w jej zachowaniu. Nie ulega wątpliwości, że Ł. O. był nietrzeźwy, nie chciał usiąść na ławce, podnosił się, co sugeruje, że nie reagował na polecenia. Jednocześnie jednak nie przejawiał żadnych oznak agresji w stosunku do interweniujących policjantów, co wynika wprost z nagrania.

Dalej wskazać należy, że zgodnie z art. 11 przywołanej ustawy, środków przymusu bezpośredniego można użyć lub wykorzystać je w przypadku konieczności podjęcia co najmniej jednego z następujących działań:

1. 1) wyegzekwowania wymaganego prawem zachowania zgodnie z wydanym przez uprawnionego poleceniem;
2. 2) odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność uprawnionego lub innej osoby;
3. 3) przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do zamachu na życie, zdrowie lub wolność uprawnionego lub innej osoby;
4. 4) przeciwdziałania naruszeniu porządku lub bezpieczeństwa publicznego;
5. 5) przeciwdziałania bezpośredniemu zamachowi na ochraniane przez uprawnionego obszary, obiekty lub urządzenia;
6. 6) ochrony porządku lub bezpieczeństwa na obszarach lub w obiektach chronionych przez uprawnionego;
7. 7) przeciwdziałania zamachowi na nienaruszalność granicy państwowej w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej;
8. 8) przeciwdziałania niszczeniu mienia;
9. 9) zapewnienia bezpieczeństwa konwoju lub doprowadzenia;
10. 10) ujęcia osoby, udaremnienia jej ucieczki lub pościgu za tą osobą;
11. 11) zatrzymania osoby, udaremnienia jej ucieczki lub pościgu za tą osobą;
12. 12) pokonania biernego oporu;
13. 13) pokonania czynnego oporu;
14. 14) przeciwdziałania czynnościom zmierzającym do autoagresji.

Zgodnie natomiast z art. 14 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego siły fizycznej można użyć lub wykorzystać ją w przypadkach, o których mowa w art. 11 (ust. 1). Używając siły fizycznej lub wykorzystując siłę fizyczną, nie zadaje się uderzeń, chyba że uprawniony działa w celu odparcia zamachu na życie lub zdrowie własne lub innych osób albo na mienie lub przeciwdziała ucieczce (ust. 2).

W świetle przytoczonych przepisów nie było żadnych podstaw do zastosowania wobec Ł. O. siły fizycznej w sposób widoczny na nagraniu.

Jak już wskazano, pomimo tego, iż nagranie nie zawiera dźwięku, organ odwoławczy trafnie zwrócił uwagę na to, że w sytuacji, gdyby Ł. O. kierował wobec policjantów groźby karalne, znieważał ich, czy podejmował inne bezprawne działania (czego na nagraniu nie widać), to policjanci dysponowali całym wachlarzem możliwości łącznie z zatrzymaniem go i doprowadzeniem do właściwej jednostki Policji, a następnie podjęciem odpowiednich działań procesowych, zmierzających do wdrożenia wobec niego postępowania karnego. Takich działań policjanci nie podjęli. Twierdzenia skarżącego zasadnie zatem zostały uznane za przyjętą przez niego linię obrony, która nie znajduje odzwierciedlenia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Niezasadny zatem okazał się zarzut naruszenia art. 132 ust. 3 pkt 3 u.p., jak słusznie bowiem zauważył organ odwoławczy, siła fizyczna nie może być stosowana przez policjanta prewencyjnie. Nie ma podstaw do użycia siły fizycznej tylko na tej podstawie, że policjant przewiduje, iż ktoś zamierza być w stosunku do niego agresywny. Jej użycie musi wynikać z konkretnych okoliczności, o których mowa w art. 14 ust. 2 ustawy o środkach przymusu bezpośredniego, które w realiach badanej sprawy nie wystąpiły.

Analiza nagrania (w tym fragmentów wyostrzonych) nie potwierdza, aby osoba wobec której podjęto interwencję sięgała do kieszeni spodni w taki sposób, że mogłoby to sugerować, iż posiada niebezpieczny przedmiot, którego zamierza użyć i wzbudzić obawę skarżącego o swoje życie i zdrowie. Nie wynika z nagrania także aby skarżący, wysiadając z radiowozu uderzył się w głowę i doznał urazu, który mógłby determinować jego zachowanie podczas interwencji.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że skarżący, jako funkcjonariusz formacji powołanej do stania na straży porządku, przeszkolony i – jak sam twierdzi, wielokrotnie znajdujący się w sytuacjach niebezpiecznych w związku z pełnieniem służby, miał obowiązek zachowania profesjonalizmu i wykorzystania posiadanej wiedzy i umiejętności w sposób właściwy i zgodny z przepisami. Zachowanie uwidocznione na nagraniu ujawniło natomiast brak profesjonalizmu, a także brak poszanowania norm prawa, które obowiązują wszystkich obywateli, a przede wszystkim osoby, które powinny stać na straży ich przestrzegania.

Nie ma przy tym podstaw do wywodzenia, że doszło do naruszenia art. 135m i 135g ust. 1 ustawy o Policji, poprzez stronnicze prowadzenie postępowania dyscyplinarnego, bowiem okoliczności, o których mowa wynikają wprost z nagrania, stanowiącego główny dowód w sprawie. Nie ma racji skarżący wywodząc, że dowód ten nie mógł zostać użyty w postępowaniu, jako że został uzyskany w sposób nielegalny. Nagranie z kamery zainstalowanej w pobliskim sklepie zostało zabezpieczone dla potrzeb postępowania i nie jest rzeczą organów prowadzących niniejsze postępowanie ustalanie, czy właściciel sklepu korzystał z kamery legalnie. Okoliczność ta nie ma bowiem znaczenia, skoro żaden z przepisów ustawy o Policji nie zakazuje korzystania z dowodów stanowiących tzw. "owoce zatrutego drzewa".

Wbrew wywodom skarżącego jest to dowód wiarygodny, bowiem pokazuje pełny przebieg interwencji i pomimo braku dźwięku pozwala na dokonanie oceny zachowania zarówno osoby wobec której ją podjęto, jak i przeprowadzających ją policjantów. Sąd nie podzielił zatem zarzutów naruszenia art. 132a i 134i ustawy o Policji.

Nie można zarzucić organom, iż nie uwzględniły okoliczności przemawiających na korzyść skarżącego, z zaskarżonego orzeczenia wynika bowiem, że organ wziął pod uwagę dotychczasowy przebieg służby, w szczególności to, że był opiniowany pozytywnie, niekarany dyscyplinarnie i regularnie nagradzany nagrodami motywacyjnymi. Dla tych okoliczności przeciwwagę stanowiło jednak udokumentowane nagraniem zachowanie skarżącego, które nie licowało z godnością policjanta, etyką zawodową i naraziło dobre imię formacji, która powołana między innymi do obrony porządku prawnego, nie powinna tolerować w swoich szeregach osób naruszających prawo. Organ odwoławczy, ponownie rozpoznając sprawę w jej całokształcie, zważył oba te dobra - dobro policjanta i dobro służby, nie przekraczając, zdaniem Sądu, dyrektyw wymiaru kary, która powinna stanowić proporcjonalną do stopnia zawinienia represję, a swoje stanowisko w tym zakresie należycie uzasadnił.

Nie znalazły potwierdzenia zarzuty naruszenia prawa skarżącego do obrony i naruszenia jego praw procesowych w taki sposób, że mogło to mieć wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z akt sprawy skarżący był w toku postępowania dyscyplinarnego reprezentowany przez profesjonalnego obrońcę, który zgłosił się w dniu 11 stycznia 2020 r. i któremu zapewniono czynny udział w postępowaniu, co wynika z notatki urzędowej z dnia 14 stycznia 2020 r. (k. 100) i dokumentów, o których mowa w tej notatce, znajdujących się w aktach sprawy. Obrońca skarżącego był zawiadamiany z wyprzedzeniem o planowanych czynnościach procesowych i - jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, o terminie przesłuchania skarżącego oraz zapoznania z aktami, wyznaczonym na dzień 20 stycznia 2020 r. został powiadomiony w dniu 14 stycznia 2020 r. Należy przy tym podkreślić, że ustawa o Policji nie przewiduje terminu zawiadomienia obwinionego lub jego pełnomocnika o czynności zaznajomienia z materiałami postępowania, który należałoby zachować.

Wskazać również trzeba, że udział obrońcy w zaplanowanych czynnościach nie jest obligatoryjny. Obrońca skarżącego wniosek o wyznaczenie nowego terminu zaplanowanych czynności złożył w dniu, w którym miały się one odbyć (20 stycznia 2020 r.). Pomimo tego – jak wynika z akt sprawy, prowadzący postępowanie podjął działania zmierzające do zapewnienia mu udziału w czynnościach. Nie można zatem mówić o naruszeniu prawa skarżącego do obrony.

Skarżący został pouczony o prawie do złożenia wniosków dowodowych.

Co prawda takiego pouczenia nie otrzymał jego pełnomocnik i w obliczu tego, że skarżący w dacie czynności zapoznania z materiałami sprawy był pozbawiony wolności, a jego kontakt z pełnomocnikiem był z pewnością utrudniony, należałoby przyjąć, że nieodniesienie się przez organ I instancji do złożonych przez obrońcę wniosków dowodowych naruszyło prawo do obrony. Wnioski o uzupełnienie materiału dowodowego zostały jednak ocenione przez organ odwoławczy, który szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko w tym zakresie.

Jakkolwiek zatem doszło do naruszenia prawa, to nie miało ono wpływu na wynik sprawy i nie mogło stanowić podstawy uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Podobnie należy ocenić podnoszoną przez Skarżącego okoliczność nieodtworzenia w trakcie czynności zapoznania z materiałami sprawy płyty z nagraniem z monitoringu. Z protokołu podpisanego przez Skarżącego wynika, że został zapoznany z materiałami postępowania i brak jest na dokumencie tym adnotacji, z której wynikałoby, że nagranie nie zostało odtworzone. Zakładając jednak, że sytuacja taka miała miejsce, należy zwrócić uwagę na to, że treść nagrania była Skarżącemu i jego pełnomocnikowi znana, wynika to bowiem ze składanych przez nich pism procesowych, w szczególności z odwołania, w którym Skarżący kwestionuje ocenę przez organ zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego "po czynnościach wyostrzenia zapisów z monitoringu". Również pełnomocnik Skarżącego we wniosku o zawieszenie postępowania z dnia 4 lutego 2020 r. powołuje się na wyostrzone nagranie z monitoringu.

Nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty naruszenia przepisów Kodeksu postepowania administracyjnego, jako że nie znajdują one zastosowania w postępowaniach dyscyplinarnych prowadzonych na podstawie przepisów ustawy o Policji.

W ocenie Sądu zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy był kompletny i wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia w zakresie dyscyplinarnej odpowiedzialności skarżącego. Przy czym, jak już wcześniej wspomniano, odpowiedzialność ta ma charakter odrębny od odpowiedzialności karnej, a postępowanie w tym zakresie toczy się niezależnie od postępowania karnego.

Wskazać w tym miejscu należy, że ze względu na charakter służby wskazane jest, aby postępowanie dyscyplinarne było przeprowadzone szybko i sprawnie, a jego efektem było bądź uniewinnienie funkcjonariusza, bądź wymierzenie mu kary dyscyplinarnej adekwatnej do rodzaju i ciężaru gatunkowego popełnionego deliktu dyscyplinarnego. Działania te mają z jednej strony charakter dyscyplinujący wobec policjanta, którego dotyczą, a z drugiej strony charakter prewencyjny w stosunku do pozostałych policjantów. Służą też eliminowaniu ze służby osób, które w ewidentny sposób sprzeniewierzyły się rocie złożonej przysięgi, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Nie sposób więc czynić organowi zarzutu z tego, że postępowanie zostało przeprowadzone szybko i sprawnie, a jego efektem było wymierzenie skarżącemu kary dyscyplinarnej. Wskazać przy tym należy, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania, czy materiały z postępowania dyscyplinarnego bądź karnego zostały przekazane mediom w sposób zgodny z prawem. Oceną tą objęte jest bowiem orzeczenie, które zapadło w postępowaniu i jego zgodność z prawem.

Niewątpliwie okoliczność, iż sprawa pozostawała w zainteresowaniu opinii publicznej miała wpływ na działanie organów prowadzących postępowanie, które starały się wyjaśnić wszystkie okoliczności bez zbędnej zwłoki, niemniej jednak, zdaniem Sądu, pozostało to bez wpływu na treść rozstrzygnięcia, które w realiach badanej sprawy zostało podjęte po uprzednim rozważeniu wszystkich okoliczności, w tym również przemawiających na korzyść skarżącego.

Z tych względów, uznając że zaskarżone orzeczenie nie narusza prawa, Sąd – na podstawie ar. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 – j.t. ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.