Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 29 grudnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę J. D. na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uwagi na wniesienie skargi z uchybieniem terminu. Odpis postanowienia został doręczony skarżącemu 8 stycznia 2016 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru w aktach sprawy). Skarżący 11 stycznia 2016 r. wniósł zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia.
Skarżący wyjaśnił, że uchybienie terminu nastąpiło z uwagi na jego wiek i stan zdrowia. Poinformował, że jest emerytem po zawale serca, leczy również rozległe i pogłębiające się dolegliwości neurologiczne – powodujące osłabienie pamięci i koncentracji uwagi, do których pogłębienia przyczynił się także stres związany z likwidacją Szkoły [...] w L. oraz utratą wielomilionowego majątku Uczelni, wyzbytego przez kuratora ustanowionego dla Uczelni. Skarżący dodał, że leczy również inne choroby a stan zdrowia nie rokuje powrotu do pełni zdrowia, co jest przyczyną dwudniowego uchybienia terminu do wniesienia skargi.
Pismem z 8 czerwca 2016 r. wyznaczony z urzędu pełnomocnik skarżącego podtrzymał zażalenie oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, załączając do pisma podpisany przez skarżącego egzemplarz zażalenia i wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z treścią art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie natomiast do treści art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 P.p.s.a.). Nadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.).
W sprawie bezsporne jest, że skargę wniesiono z uchybieniem terminu. Natomiast kwestią zasadniczą jest ustalenie, czy niedochowanie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego.
Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu, którą strona winna uprawdopodobnić we wniosku o przywrócenie terminu. Brak winy strony w uchybieniu terminu powinien wiązać się z zaistnieniem obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności. Oceniając wystąpienie tej przesłanki Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie 4, Lexis Nexis, Warszawa 2010 r., s. 244). Skoro art. 87 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to tym samym należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia.
Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2014 r. sygn. akt I OZ 809/14, LEX nr 1529132 oraz Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
W orzecznictwie sądów administracyjnych i w piśmiennictwie rozpowszechniony jest pogląd, że o braku winy strony w dochowaniu terminu do dokonania czynności można mówić jedynie wtedy, gdy jego dochowanie stało się niemożliwe wskutek niedających się usunąć trudności, takich jak: nagła choroba, pożar, powódź, czyli zdarzeń, które wykluczają osobiste działanie strony bądź osoby trzeciej.
Samo uprawdopodobnienie braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, oznacza wykazanie takich okoliczności, które przy zachowaniu należytej staranności uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności i jednocześnie były nie do przewidzenia oraz nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.
W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał jednak, by uchybienie terminu do wniesienia skargi nie było przez niego zawinione. Wskazany przez J. D. stan zdrowia i wiek nie uprawdopodobniają braku winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Choć obydwa czynniki mogą mieć wpływ na poprawność podejmowania czynności, to jednak muszą być oceniane indywidualnie w konkretnym przypadku. W rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że powoływane przez skarżącego okoliczności nie dają jednak podstaw do przyjęcia, że nie miał możliwości dokonania tej czynności w terminie. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący do czasu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego działał osobiście, odpowiadając na wezwania Sądu w terminie. Nadto ani choroba, ani też wiek same w sobie nie są niedającymi się usunąć trudnościami, które uniemożliwiają stronie podjęcie czynności procesowych w terminie.
Dodać należy, że podpisany przez skarżącego egzemplarz wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony do Sądu dopiero 10 czerwca 2016 r. przez pełnomocnika skarżącego, niemniej jednak z uwagi na brak wezwania do uzupełnienia braku wniosku o przywrócenie terminu poprzez jego podpisanie Sąd przyjął, że została dokonana czynność, której strona nie dokonała w terminie. Zachowano również siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, ponieważ odpis postanowienia z dnia 29 grudnia 2015 r. odrzucającego skargę został doręczony skarżącemu 8 stycznia 2016 r., a wniosek oddano 11 stycznia 2016 r. w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe co jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 83 § 3 P.p.s.a.).
Z uwagi jednak na wszystkie ww. okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.