Uzasadnienie
Wojewoda [...] zarządzeniem zastępczym nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., na podstawie art. 98a ust. 2 w związku z art. 85 i 87 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r. poz. 506, z późn. zm.), zwanej dalej u.s.g. w związku z art. 383 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 684, z późn. zm.) w powiązaniu z art. 383 § 3 ustawy Kodeks wyborczy oraz art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. z 2018 r. poz. 1817, z późn. zm.), wskazując na zawiadomienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, stwierdził wygaśnięcie mandatu radnej Dzielnicy [...] A. L. W uzasadnieniu organ nadzoru przedstawił przebieg postępowania. Wskazał m.in. na to, że do [...] Urzędu Wojewódzkiego wpłynęły pisma związane z zarzutem niezamieszkiwania przez radną A. L. pod adresem przez nią wskazanym.
Wojewoda podał, że zwrócił się o wyjaśnienia zarówno do Rady Dzielnicy [...] jak i do radnej A.L., która w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. wskazała, iż jest właścicielką lokalu mieszkalnego, położonego na terenie dzielnicy [...], i tam zamieszkuje.
Na tę okoliczność załączyła szereg kopii dokumentów obejmujących rachunki za media i usługi świadczone na rzecz 1 osoby zamieszkałej w lokalu. Organ nadzoru wskazał, że w dniu [...] marca 2019 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] wpłynęło pismo Przewodniczącego Rady Dzielnicy [...]zawierające tożsame dokumenty.
Wojewoda [...] wskazując, że z uzyskanych przez niego informacji wynika, że lokal jest wprawdzie własnością radnej, ale zamieszkuje w nim matka radnej, pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. zwrócił się do Rady Dzielnicy [...] o uzupełnienie przekazanych informacji poprzez przesłanie deklaracji opłaty za wywóz odpadów komunalnych, w zakresie danych określających zamieszkiwanie oraz informacji, do którego urzędu skarbowego zostały przesłane oświadczenia majątkowe A.L., wraz z pismami przewodnimi oraz potwierdzeniami nadania pism, także wyjaśnienia w zakresie danych określających zamieszkanie. Także do radnej A. L. pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. organ nadzoru zwrócił się o przesłanie uzupełniających informacji dotyczących miejsca zamieszkania (nie zameldowania) radnej, w szczególności przesłanie deklaracji podatkowych za rok 2017, a jeśli już zostały złożone przed [...] kwietnia 2019 r., również deklaracji podatkowej za rok 2018 oraz deklaracji podatkowych wystawianych za 2018 r. przez pracodawców lub zleceniodawców radnej, ograniczając widoczne dane jedynie do adresu zamieszkania. Ponadto organ zwrócił się z pytaniem dotyczącym ewentualnego faktycznego zamieszkiwania przez radną w [...] w budynku wielomieszkaniowym przy ul. [...] nr [...].
Wojewoda wskazał także m.in., że wobec braku odpowiedzi na pismo skierowane radnej A. L., pismem z dnia [...] maja 2019 r. powtórnie zwrócił się do niej ponawiając zapytania, uzupełniając je o informacje, iż dysponuje oświadczeniami mieszkańców budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] w [...], z których wynika, że radna nie zamieszkiwała przed wyborami do samorządu i nie mieszka w lokalu nr [...], którego jest właścicielką.
Wojewoda podał, że w odpowiedzi na oba pisma pełnomocnik radnej wskazał m.in., iż organ nadzoru nie może kierować zapytań do radnej, gdyż brak jest podstawy prawnej do podejmowania takich czynności. Po wtóre, wskazał, iż deklaracje podatkowe objęte są tajemnicą skarbową, co uniemożliwia ujawnienie wskazanego tam adresu zamieszkania. Organ wskazał, że część pisma obejmowała wywody dotyczące związania organów administracji wyrokami sądów powszechnych, w kontekście postępowania reklamacyjnego prowadzonego na podstawie przepisów Kodeksu wyborczego.
Wojewoda [...] w dalszej części uzasadnienia podał, że do września 2019 r. posiadał w swoich zasobach kopie oświadczeń mieszkańców budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] w [...], zaś w dniu [...] września 2019 r. do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] wpłynęły oryginały tych oświadczeń. Wskazał, że wszystkie zawierają tożsamą treść, z której wynika, że A. L. radna Rady Dzielnicy [...] nie zamieszkiwała przed wyborami do samorządu i nie mieszka w lokalu, którego jest właścicielką, to jest lokalu mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w [...].
Ponadto, jak podniósł Wojewoda, oświadczający wskazują, że jako osoby mieszkające w tej nieruchomości potwierdzają, że nie zauważyły, by A. L. zamieszkiwała we wskazanym lokalu, potwierdzając jednocześnie, że w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] zamieszkuje matka A. L. Wojewoda wskazał, że żaden z dokumentów nie potwierdzał, aby radna A. L. faktycznie zamieszkiwała pod adresem wskazanym w przedłożonych przy piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. dokumentach.
Organ wskazał, że w dniu [...] lipca 2019 r. wezwał, na podstawie art. 98a ust. 1 u.s.g., Radę Dzielnicy [...] do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnej A. L., w terminie 30 dni licząc od dnia otrzymania tegoż wezwania, z powodu utraty prawa wybieralności, o którym mowa w art. 383 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks wyborczy, po uprzednim wyjaśnieniu kwestii zamieszkania (nie zameldowania) radnej na obszarze Dzielnicy [...].
Pismem z dnia [...] sierpnia 2019 r. Przewodniczący Rady Dzielnicy [...] poinformował organ nadzoru, iż w trakcie [...] sesji Rady w dniu [...] sierpnia 2019 r. odbyło się głosowanie nad uchwałą w sprawie wygaszenia mandatu radnej Dzielnicy [...], w efekcie którego Rada nie podjęła rzeczonej uchwały wobec 13 radnych przeciw, 0 radnych za i 10 radnych wstrzymujących się od głosu.
Wojewoda podał, że w dniu [...] grudnia 2019 r. skierowano pismo do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z zawiadomieniem o zamiarze wydania zarządzenia zastępczego w sprawie wygaśnięcia mandatu radnej Dzielnicy [...] A. L. Wojewoda [...] wskazał, że na podstawie art. 383 § 1 pkt 2 w związku z art. 10 § 1 pkt 3 i art. 11 § 1 pkt 5 Kodeksu wyborczego, w powiązaniu z art. 8 ust. 1 ustawy o ustroju miasta stołecznego Warszawy, utrata prawa wybieralności następuje w przypadku, gdy radny dzielnicy nie zamieszkuje stale na obszarze tej dzielnicy, w której jest radnym.
Należy przy tym rozróżnić miejsce zamieszkania, które, zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, stanowi miejscowość w której dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu, a miejsce zameldowania, które jest administracyjnym wskazaniem adresu dla celów ewidencyjnych. Utrata prawa wybieralności skutkuje koniecznością stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego.
Organ nadzoru podał, że w niniejszej sprawie zasadniczym dowodem były oświadczenia 14 mieszkańców budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] w [...]. Są one o tyle istotne, jak podał Wojewoda, że zostały złożone przez osoby, zamieszkałe w tym budynku. Organ nadzoru za niewystarczające uznał dowody przedłożone przez radną, wskazujące na ponoszenie przez nią kosztów utrzymania lokalu, gdyż - jak podniósł - dają one jedynie potwierdzenie istnienia obciążeń, nie faktycznego zamieszkiwania. Dowody, o które wnioskował organ, a które wskazywałyby faktyczne miejsce zamieszkania, bądź z większym stopniem uprawdopodabniałyby fakt zamieszkiwania na [...] przez radną, nie zostały dostarczone.
Wojewoda stwierdził, że stanowisko radnej uniemożliwiające weryfikację miejsca zamieszkania poprzez dane zawarte w deklaracjach opłaty za wywóz odpadów komunalnych, w zakresie danych określających zamieszkiwanie oraz informacji, do którego urzędu skarbowego zostały przesłane oświadczenia majątkowe, wraz z pismami przewodnimi oraz potwierdzeniami nadania pism, jak też deklaracje podatkowe za rok 2017 i 2018 oraz deklaracje podatkowe wystawiane za 2018 r. przez pracodawców lub zleceniodawców radnej, z ograniczeniem widoczności danych jedynie do adresu zamieszkania, i opieranie odmowy na podstawie koncepcji tajemnicy skarbowej, są nie do zaaprobowania.
W ocenie organu nadzoru świadczą o ukrywaniu stanu faktycznego, który skutkowałby koniecznością przyznania braku biernego prawa wyborczego radnej. Następnie Wojewoda [...] stwierdził, że tajemnica skarbowa może obejmować dane, o których udostępnienie wnioskował organ nadzoru, jednakże w kontekście zakresu tych danych, jak i celu, dla którego miałyby być użyte, przyjąć należy, że dane te nie są objęte tajemnicą skarbową. Dodatkowo wskazał, że podmiotem zobowiązanym tajemnicą skarbową są organy administracji skarbowej, a nie wojewoda działający jako organ nadzoru. W ocenie Wojewody [...], radna była zobowiązana do przedłożenia takich danych, jako funkcjonariusz samorządowy, a odmowna ich ujawnienia może być interpretowana wyłącznie na jej niekorzyść.
Organ nadzoru stwierdził, że na podstawie przedłożonych dowodów, jak też wobec uchylania się przez radną A. L. od wyjaśnienia sprawy i przedłożenia stosownych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, uznać należy, że spełnione zostały przesłanki utraty prawa wybieralności.
Zarządzenie zastępcze Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. stało się przedmiotem skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: 1) Rady Dzielnicy [...], reprezentowanej przez radcę prawnego (skarga zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Wa 449/20) oraz 2) A. L., reprezentowanej przez adwokata (skarga zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Wa 450/20).
Rada Dzielnicy [...] wnosząc w skardze (sygn. akt II SA/Wa 449/20) o uchylenie zaskarżonego zarządzenia zastępczego oraz umorzenie postępowania i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zarzuciła:
- 1. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- - art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, nie podjęciu działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, jakie konkretnie zachowanie miało zdaniem organu polegać na niezamieszkiwaniu przez A. L. radną Dzielnicy [...] na stałe na obszarze Dzielnicy [...] pod adresem [...] m [...] oraz jakie konkretnie zachowanie, zdaniem organu, jest wystarczające do uznania, że radny Dzielnicy zamieszkuje na stałe na obszarze Dzielnicy,
- - art. 7a k.p.a. poprzez nierozstrzygnięcie wątpliwości prawnych co do treści normy prawnej zawartej w art. 383 § 1 pkt 2 ustawy Kodeks wyborczy na korzyść A.L.,
- - art. 8 k.p.a. i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak należytego uzasadnienia zaskarżonego zarządzenia zastępczego, a przytoczenie jedynie ogólnych, wręcz lakonicznych twierdzeń z wcześniejszej korespondencji, pominięciu faktu, że radni i Rada Dzielnicy negatywnie zaopiniowali możliwość wygaszenia mandatu radnej wobec braku spełnienia przesłanek wygaśnięcia mandatu wskazywanych przez Wojewodę [...],
- 2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 383 § 1 pkt 2 w powiązaniu z art. 383 § 3 w związku z art. 10 § 1 pkt 3 i art. 11 § 1 pkt 5 ustawy Kodeks wyborczy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnej z powodu utraty prawa wybieralności.
W uzasadnieniu wskazano m.in., że zaskarżone zarządzenie zastępcze ingeruje w wynik wyborów do organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego - Rady Dzielnicy [...], w ten sposób, że wbrew ustaleniom poczynionym przez organ jednostki samorządu terytorialnego, stwierdza wygaśniecie mandatu radnej Dzielnicy [...]. Skarżący wskazał, że istotna jest treść "oświadczeń" 14 osób, na które powołał się Wojewoda. Wskazał też, że nie zostały one przedłożone Radzie Dzielnicy [...]. Żadna z zainteresowanych osób nie zgłosiła się do Rady Dzielnicy, ani nie przekazała żadnych informacji i dowodów w sprawie miejsca zamieszkania radnej A. L. Sesję Rady Dzielnicy [...] zwołaną na dzień [...] sierpnia 2019 r. poprzedziło posiedzenie Komisji Bezpieczeństwa i Lokalnego, na którym A. L. była obecna i udzieliła obszernych i wyczerpujących wyjaśnień. Każdy zainteresowany mógł przybyć, złożyć oświadczenie, dowody, czy zadać pytanie.
Po zapoznaniu się ze stanem faktycznym sprawy Komisja negatywnie zaopiniowała możliwość wygaszenia mandatu radnej A. L. z przyczyn wskazanych w piśmie Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2019 r. Sesja Rady Dzielnicy, na której była procedowana sprawa stwierdzenia wygaszenia mandatu na wniosek Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2019 r. była zwołana z 7-dniowym wyprzedzeniem, data sesji, porządek obrad oraz projekty uchwał, w tym również uchwały w sprawie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnej A. L. były ogłoszone publicznie, w tym w BIP. Każdy zainteresowany mógł uczestniczyć w sesji i zabrać głos w sprawie A.L., jeżeli posiadał informację na temat jej miejsca zamieszkania. Nikt nie zgłosił się do Rady w tej sprawie.
Skarżący wskazał, że w niniejszej sprawie uprawniony organ samorządu terytorialnego nie poprzestał jedynie na zapoznaniu się z oświadczeniem, czy zapewnieniem, złożonym przez A. L., że ma zamiar przebywania na stałe w swoim własnym mieszkaniu. Temu oświadczeniu A. L. towarzyszyło przytoczenie wykonywania codziennych czynności faktyczne i prawne (oprócz rachunków, korespondencji, aktu własności lokalu, działalność społeczna - we wspólnocie mieszkaniowej oraz w Radzie Dzielnicy, życie rodzinne - matka w podeszłym wieku, która wymaga codziennej opieki), które są wyrazem zamiaru – animus. Skarżący wskazał, że treść zawarta w tzw. oświadczeniu nie może stanowić potwierdzenia utraty prawa wybieralności, jest ogólnikowa, wewnętrznie sprzeczna i nie odnosi do żadnych dat, które dałoby się powiązać z datą utraty prawa wybieralności radnej po uzyskaniu mandatu.
Skarżący podniósł też, że organ nie rozważył odrębności statusu radnych dzielnicy w [...]. Kodeks wyborczy nie reguluje wprost komu przysługuje czynne i bierne prawo wyborcze w wyborach do rady dzielnicy w [...]. Wskazano, że brak jest wyraźnej normy prawnej, która pozwalałaby na wygaszenie mandatu radnego dzielnicy z powodu nie zamieszkiwania na stałe, czy okresowo, na terenie tej dzielnicy.
Do skargi załączono uchwałę nr [...] Rady Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. w sprawie wniesienia skargi na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnego Dzielnicy [...]. W § 2 ust. 1 uchwały wskazano, że do sporządzenia i wniesienia skargi, do podejmowania wszelkich czynności faktycznych i prawnych w sprawie wniesienia skargi i w toku postępowania oraz do reprezentowania skarżącego przed sądem administracyjnym upoważnia się Przewodniczącego Rady Dzielnicy [...]. Przewodniczący Rady może ustanawiać pełnomocników procesowych (ust. 2).
W odpowiedzi na skargę Rady Dzielnicy [...] Wojewoda [...], reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o odrzucenie skargi Rady Dzielnicy [...], zaś w przypadku pozostawienia skargi Rady Dzielnicy [...] do rozpatrzenia, wniósł o oddalenie tej skargi.
Uzasadniając żądanie odrzucenia skargi organ wskazał, że zgodnie z art. 98a ust. 3 u.s.g. do zaskarżenia zarządzenia zastępczego stosuje się odpowiednio art. 98 u.s.g. Oznacza to, że zarządzenie zastępcze może być zaskarżone jedynie przez gminę - co w ocenie organu w kontekście treści art. 1 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 u.m.st.w. oznacza Dzielnicę [...]. W przedmiotowej sprawie skarga została złożona przez Radę Dzielnicy [...]. W oparciu o art. 46 § 1 pkt 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a. jako stronę skarżącą określono Radę Dzielnicy [...]. W petitum skargi wskazano, iż zarządzenie zastępcze zostaje zaskarżone w imieniu i na rzecz Rady Dzielnicy [...]. Podstawą do wniesienia skargi była uchwała Rady Dzielnicy [...] w sprawie wniesienia skargi na zarządzenie zastępcze (dołączona do skargi). W § 2 tejże uchwały wykonanie i umocowanie do dalszego działania powierzono Przewodniczącemu Rady.
Ponadto przedłożono odpis pełnomocnictwa z dnia [...] stycznia 2020 r. udzielonego przez Przewodniczącego Rady Dzielnicy i umocowującego radcę prawnego do podejmowania czynności procesowych w niniejszej sprawie. Wszystkie te dokumenty są ze sobą spójne. Wskazują one jednoznacznie, iż podmiotem składającym skargę w niniejszej sprawie jest Rada Dzielnicy [...], zgodnie z jej wolą. Po drugie, potwierdzają, iż pełnomocnik i Przewodniczący Rady Dzielnicy składając skargę działał wyłącznie w imieniu Rady Dzielnicy [...]. W niniejszej sprawie skutkiem tego, że Rada Dzielnicy [...] wnosząc skargę nie posiadała zdolności sądowej (brak nieusuwalny), jest, po stronie działającego pełnomocnika, brak umocowania od takiego podmiotu, który w sprawie powinien był występować - zamiast Rady Dzielnicy [...]- jako skarżący posiadający zdolność sądową, czyli od Dzielnicy [...]. Z tego względu w ocenie organu skarga powinna być odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 5 P.p.s.a.
Uzasadniając żądanie oddalenia skargi organ wskazał m.in., że do postępowania w tym trybie nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (Wyrok NSA z 3.04.2019 r. - sygn. akt II OSK 73/19). Organ wskazał też m.in., że zgodnie z art. 8 ust. 1 u.m.st.w. do radnych dzielnicy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące radnych gminy.
A. L. w skardze (sygn. akt II SA/Wa 450/20) wniosła o uchylenie zaskarżonego zarządzenia zastępczego oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Reprezentujący skarżącą adwokat zarzucił:
- - naruszenie prawa materialnego, tj. art. 383 § 1 pkt 2 w związku z art. 11 § 1 pkt 5 w związku z art. 5 pkt 9 ustawy Kodeks wyborczy, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez bezzasadne uznanie, iż skarżąca nie posiadała prawa wybieralności do Rady Dzielnicy [...] z uwagi na to, że nie zamieszkuje oraz nie zamieszkiwała na terenie tej dzielnicy w dniu wyborów.
W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że Wojewoda [...] całkowicie dowolnie oraz skrajnie stronniczo przyjął, iż w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do uznania, że skarżąca nie miała prawa wybieralności do Rady Dzielnicy [...]. Podniósł, że sankcja utraty mandatu radnego pochodzącego z wyboru, ingerująca w wolę powszechną, musi być zastosowana w sytuacji zaistnienia w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości przesłanek wynikających z normy prawa materialnego, nakazujących wygaszenie takiego mandatu (por. wyroki NSA z 19 września 2016 r., II OSK 1820/16, z 6 września 2016 r., II OSK 1269/16 i 29 sierpnia 2018 r., II OSK 1412/18; por. również M. Rulka, Brak stałego zamieszkania w dniu wyborów lub jego utrata w trakcie kadencji jako przesłanka stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, ZNSA 4/2017r.,s. 53i n.).
Pełnomocnik wskazał, że A. L. zamieszkując pod adresem zameldowania, jako radna Dzielnicy [...] wypełniła swoje ustawowe obowiązki w zakresie istotnym dla kwestii miejsca zamieszkania i złożyła: w dniu [...] kwietnia 2019 r. Przewodniczącemu Rady Dzielnicy [...] - oświadczenie (wraz z załącznikami) o którym mowa w art. 24h u.s.g.; w dniu [...] marca 2019 r. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...] - zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2018 (PIT). Pełnomocnik podniósł, że z miejscem zamieszkania przy ul. [...] w [...] skarżąca jest związana nieprzerwanie od kilkudziesięciu lat, wskazała szereg okoliczności o tym świadczących, popartych także dowodami z dokumentów.
Pełnomocnik zarzucił, że Wojewoda wszelkie dowody przedstawione przez skarżącą arbitralnie uznał za "niewystarczające", nie kwestionując jednocześnie ich prawdziwości za decydujące uznał jednobrzmiące oświadczenia 14 mieszkańców budynku przy ul. [...] w [...]. Pełnomocnik wskazał, że z faktu, iż owe osoby nie zauważyły zamieszkiwania skarżącej we wskazanym lokalu nie wynika nic, z czego można wywodzić skutki prawne. To, że w bloku wielorodzinnym kilkanaście osób nie zauważyło zamieszkiwania jednego z mieszkańców, nie może przesądzać o braku takowego zamieszkiwania.
Pełnomocnik skarżącej wskazał też m.in., że bezpośrednio po wyborze A. L. na Radną Dzielnicy [...], osoba dotychczas współpracująca ze skarżącą w ramach jednego komitetu wyborczego nie mogąc pogodzić się z wynikiem wyborczym, chce doprowadzić do podważenia udzielonego skarżącej mandatu. Podał, że Sąd Rejonowy [...] w sprawie [...] w dniu [...] lutego 2019 r. prawomocnym orzeczeniem oddalił skargę tej osoby na decyzję [...] z dnia [...] stycznia 2019 r. sygn. [...], w przedmiocie prawa wybieralności A. L. Pełnomocnik zaznaczył, że aby stwierdzić wygaśnięcie mandatu radnego musi istnieć pewność, że radny nie posiada lub nie posiadał w dniu wyborów biernego prawa wyborczego. Powinno się w nim uwzględniać prawomocne postanowienie sądu w przedmiocie postępowania reklamacyjnego i ustosunkować się do niego w uzasadnieniu uchwały (zarządzenia zastępczego).
Nie można też stwierdzić wygaśnięcie mandatu radnego tylko i wyłącznie w oparciu o oświadczenie grupy mieszkańców w przedmiocie rzekomego niezamieszkiwania, w sytuacji gdy są inne dowody, a do tego prawo wybieralności skarżącego zostało potwierdzone postanowieniem sądu powszechnego (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 16 lipca 2015 r. III SA/Lu 123/15).
Wojewoda [...], reprezentowany przez radcę prawnego, w odpowiedzi na skargę A. L. wniósł o jej oddalenie.
W ocenie organu nadzoru skarga A. L. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem przedstawione w niej zarzuty są całkowicie niezasadne i nie znajdują potwierdzenia w przepisach prawa mających zastosowanie w przedmiotowej sprawie, wskazanych w uzasadnieniu wydanego zarządzenia zastępczego oraz stanowiących podstawę jego wydania.
Organ wskazał, że miejsce zamieszkania radnej dzielnicy [...] winno być zlokalizowane w tej dzielnicy, w której pełni ona funkcje radnej. Skoro organ ustalił, iż radna nie zamieszkuje pod adresem, na który się powołuje - ul. [...] m. [...] - i brak jest innego adresu, który określałby miejsce zamieszkania radnej na terenie Dzielnicy [...], to zasadnym było uznanie, że spełnione zostały przesłanki określone w art. 383 § 1 pkt 2 Kodeksu wyborczego. Organ w odnosząc się do stanowiska skarżącej A. L. dotyczącego postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] lutego 2019 r. ([...]), wskazał, że zarzut jest bezprzedmiotowy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na rozprawie w dniu 24 czerwca 2020 r., na podstawie art. 111 § 1 P.p.s.a., postanowił połączyć sprawę ze skargi Rady Dzielnicy [...] (II SA/Wa 449/20) i sprawę ze skargi A.L. (II SA/Wa 450/20) do łącznego rozpoznania a także rozstrzygnięcia i prowadzić pod wspólną sygnaturą akt II SA/Wa 449/20.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga Rady Dzielnicy [...] podlegała odrzuceniu, albowiem wniesiona została przez podmiot nieuprawniony.
Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym.
Pod pojęciem interesu prawnego należy rozumieć istnienie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków wnoszącego skargę a zaskarżonym aktem lub czynnością.
Stosownie do art. 50 § 2 P.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Oznacza to, że przepis art. 50 § 1 p.p.s.a. znajduje zastosowanie jedynie w sytuacji, gdy legitymacja skargowa nie została uregulowana odmiennie w drodze przepisów szczególnych (tak: m.in. A. Kisielewicz, J.P. Tarno, Sądowa kontrola administracji w sprawach gospodarczych, LEX 2013; podobnie M. Jagielska, A. Wiktorowska i P. Wajda /w:/ Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. 2, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013, s. 290; tak również J.P. Tarno /w:/ Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2012, s. 158).
Zgodnie z art. 98a ust. 3 u.s.g. przepis art. 98 stosuje się odpowiednio, z tym, że uprawniona do złożenia skargi jest również osoba, której interesu prawnego lub uprawnienia dotyczy zarządzenie zastępcze.
Co do tego, że zaskarżone zarządzenie zastępcze dotyczy interesu prawnego A. L., która wniosła skargę do Sądu na to zarządzenie, nie ma żadnych wątpliwości. Skarga A. L. podlegała merytorycznemu rozpoznaniu przez Sąd.
Ustawa o samorządzie gminnym nie dała natomiast uprawnienia do wniesienia skargi na zarządzenie zastępcze wojewody Radzie Dzielnicy [...].
Zgodnie z art. 98 u.s.g., który stosuje się odpowiednio do zarządzeń zastępczych wojewody, rozstrzygnięcia organu nadzorczego dotyczące gminy, w tym rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 96 ust. 2 i art. 97 ust. 1, a także stanowisko zajęte w trybie art. 89, podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego z powodu niezgodności z prawem w terminie 30 dni od dnia ich doręczenia (ust. 1). Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do rozstrzygnięć dotyczących organów związków i porozumień międzygminnych (ust. 2). Zgodnie zaś z art. 98 ust. 3 u.s.g., do złożenia skargi uprawniona jest gmina lub związek międzygminny, których interes prawny, uprawnienie albo kompetencja zostały naruszone. Podstawą do wniesienia skargi jest uchwała lub zarządzenie organu, który podjął uchwałę lub zarządzenie albo którego dotyczy rozstrzygnięcie nadzorcze. Art. 98 ust. 4 u.s.g. przewiduje, że do postępowania w sprawach, o których mowa w ust. 1 i 2, stosuje się odpowiednio przepisy o zaskarżaniu do sądu administracyjnego decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej.
W świetle powyższego stwierdzić należy, że przepis art. 98 ust. 3 u.s.g. stanowi lex specialis w stosunku do art. 50 § 1 P.p.s.a. Oznacza to, że inny podmiot niż wskazany expressis verbis w art. 98 ust. 3 u.s.g., nie ma legitymacji materialnoprawnej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego, zaś ograniczenie to nie dotyczy jedynie prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Rzecznika Praw Dziecka, tj. podmiotów posiadających nieograniczoną przesłankami materialnoprawnymi formalną legitymację skargową, której podstawę stanowi odpowiednio: ochrona praworządności, ochrona wolności oraz praw człowieka i obywatela, jak również ochrona praw dziecka (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska i P. Wajda /w:/ Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R Hausera i M. Wierzbowskiego, wyd. 2, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013, s. 298 i nast.).
Uprawnienie do wniesienia skargi na zarządzenie zastępcze wojewody ma zatem – poza osobą, której interesu prawnego dotyczy to zarządzenia (tj. poza A. L.) - zgodnie z art. 98a ust. 3 w zw. z art. 98ust. 3 u.s.g. - wyłącznie gmina lub związek międzygminny.
Rada Dzielnicy [...], jako organ jednostki pomocniczej [...], nie jest podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi. Skargę mogła wnieść wyłącznie gmina, tj. [...]. Z ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1817) jasno wynika, że dzielnice są jednostkami pomocniczymi m.st. Warszawy, a rada dzielnicy jest organem stanowiącym i kontrolnym dzielnicy (art. 6 ustawy o ustroju m.st. Warszawy).
W sprawie tej w ocenie Sądu nie ma przy tym wątpliwości, że skargę wniosła Rada Dzielnicy [...], a nie [...], co wynika z samej skargi. Podstawą wniesienia skargi jest uchwała nr [...] Rady Dzielnicy [...] z dnia [...] stycznia 2020 r., w której § 2 ust. 1 jednoznacznie wskazano, że do sporządzenia i wniesienia skargi, do podejmowania wszelkich czynności faktycznych i prawnych w sprawie wniesienia skargi i w toku postępowania oraz do reprezentowania skarżącego przed sądem administracyjnym upoważnia się Przewodniczącego Rady Dzielnicy [...]. Stosownie do ust. 2, Przewodniczący Rady może ustanawiać pełnomocników procesowych. Wniesiona do Sądu przez Radę Dzielnicy [...] skarga na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] jednoznacznie wskazuje, że skarżący jest reprezentowany przez I. T. Przewodniczącego Rady Dzielnicy oraz r. pr. E. K. W treści skargi wprost wskazano, że jest ona złożona "w imieniu i na rzecz Rady Dzielnicy [...]".
Także ostatni akapit skargi nie pozostawia w tym względzie wątpliwości. Pod skargą widnieje podpis Przewodniczącego Rady Dzielnicy [...] i podpis radcy prawnego E. K. Do skargi załączono odpis pełnomocnictwa udzielonego w dniu [...] stycznia 2020 r. przez Przewodniczącego Rady Dzielnicy [...] I. T. radcy prawnemu E. K. pracownikowi Urzędu Dzielnicy [...] do reprezentowania Rady Dzielnicy [...] do sporządzenia i wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. Ustaleń Sądu w tym zakresie nie zmienia dołączenie przez pełnomocnika także odpisu pełnomocnictwa udzielonego w 2008 r. przez Prezydenta [...] H. G. E. K. – radcy prawnemu Urzędu [...] do zastępowania m.in. [...] przed Wojewódzkimi Sądami Administracyjnymi. Treść skargi nie pozostawia wątpliwości, że skargę wniosła Rada Dzielnicy [...] we własnym imieniu. Także pełnomocnik Rady Dzielnicy [...] nie kwestionował, że skargę wniosła Rada-Dzielnicy [...]. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pełnomocnik Rady Dzielnicy wskazywał nadto, że [...] nie miałoby interesu prawnego we wniesieniu niniejszej skargi.
Zdaniem Sądu okoliczność, że zarządzenie zastępcze Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. dotyczy wygaśnięcia mandatu radnej dzielnicy [...], nie stanowi podstawy do wniesienia skargi przez organ jednostki pomocniczej gminy. Z akt sprawy nie wynika, aby istniał konflikt pomiędzy [...] a jej jednostką pomocniczą (Dzielnicą) i aby [...] nie mogło zrealizować uprawnienia wynikającego z art. 98 ust. 3 u.s.g. w ramach ochrony instytucji prawa wyborczego.
Także błędne pouczenie przez wojewodę w zarządzeniu zastępczym o prawie wniesienia skargi przez Radę Dzielnicy [...] nie zmienia ustaleń Sądu co do tego, że Rada Dzielnicy nie jest podmiotem legitymowanym do wniesienia skargi.
U.s.g. w art. 98 ust. 3 jednoznacznie wskazuje jako podmiot uprawniony do wniesienia skargi gminę, a zatem [...]. Jednostka pomocnicza gminy, ani organy tej jednostki pomocniczej nie mają uprawnienia do złożenia skargi na zarządzenie zastępcze wojewody. Z u.s.g. ani z ustawy o ustroju m.st. Warszawy nie wynika przy tym, aby jako gminę traktować jakąkolwiek jednostkę pomocniczą.
Istnienie legitymacji prawnej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego stanowi podstawową przesłankę dopuszczalności skargi. Skarżąca Rada Dzielnicy [...] takiej legitymacji nie posiada. Z tego względu skargę tego podmiotu, jako niedopuszczalną, Sąd odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.
Rozpoznając natomiast skargę A. L. Sąd stwierdził, że jest ona dopuszczalna i zasadna jednocześnie.
Podstawę prawną zaskarżonego zarządzenia zastępczego Wojewody [...] stwierdzającego wygaśnięcie mandatu radnej A. L. stanowi przepis art. 383 § 1 pkt 2 Kodeksu wyborczego. Zgodnie z tym przepisem, wygaśnięcie mandatu radnego następuje w przypadku utraty prawa wybieralności lub nieposiadania go w dniu wyborów. Stosownie do art. 383 § 2 Kodeksu wyborczego, wygaśnięcie mandatu radnego z przyczyn, o których mowa w § 1 pkt 2 – z wyjątkiem powodów wskazanych w art. 10 § 2 i art. 11 § 2, oraz pkt 4 i 6, stwierdza rada, w drodze uchwały, w terminie miesiąca od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Zgodnie z art. 383 § 3 tej ustawy, w przypadkach określonych w § 1 pkt 2,3,5 i 7 przed podjęciem uchwały o wygaśnięciu mandatu należy umożliwić radnemu złożenie wyjaśnień.
Zgodnie z art. 98a ust. 1 u.s.g., jeżeli właściwy organ gminy, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 383 § 2 i 6 oraz art. 492 § 2 i 5 ustawy, o której mowa w art. 24b ust. 6, oraz art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, w zakresie dotyczącym odpowiednio wygaśnięcia mandatu radnego, wygaśnięcia mandatu wójta, odwołania ze stanowiska albo rozwiązania umowy o pracę z zastępcą wójta, sekretarzem gminy, skarbnikiem gminy, kierownikiem jednostki organizacyjnej gminy i osobą zarządzającą lub członkiem organu zarządzającego gminną osobą prawną nie podejmuje uchwały, nie odwołuje ze stanowiska lub nie rozwiązuje umowy o pracę, wojewoda wzywa organ gminy do podjęcia odpowiedniego aktu w terminie 30 dni. Stosownie do art. 98a ust. 2 u.s.g., w razie bezskutecznego upływu terminu określonego w ust. 1, wojewoda, po powiadomieniu ministra właściwego do spraw administracji publicznej, wydaje zarządzenie zastępcze.
W sprawie niniejszej Wojewoda [...] wezwał pismem z dnia [...] lipca 2019 r. Radę Dzielnicy [...], na podstawie art. 98a ust. 1 u.s.g., do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnej A. L., wskazując na potrzebę wcześniejszego wyjaśnienia kwestii zamieszkania radnej na obszarze Dzielnicy [...]. Rada Dzielnicy [...]uchwały takiej nie podjęła. Wojewoda [...] wydał więc zarządzenie zastępcze stwierdzające wygaśnięcie mandatu radnej A. L. W ocenie Sądu zaskarżone zarządzenie zastępcze wydane zostało z naruszeniem przepisu art. 383 § 1 pkt 2 Kodeksu wyborczego, a zatem z istotnym naruszeniem prawa, co miało wpływ na wynik niniejszej sprawy.
Kodeks wyborczy w art. 10 § 1 pkt 3 lit. a i b i art. 11 § 1 pkt 5 stanowi, że prawo wybierania (czynne prawo wyborcze) oraz prawo wybieralności (bierne prawo wyborcze) ma w wyborach do rady gminy - obywatel polski oraz obywatel Unii Europejskiej niebędący obywatelem polskim, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat, oraz stale zamieszkuje na obszarze tej gminy. W wyborach do organu stanowiącego obowiązuje wymóg stałego zamieszkania na obszarze jednostki samorządu terytorialnego, w której dana osoba kandyduje, a następnie – w przypadku nabycia i objęcia mandatu – sprawuje mandat (cenzus domicylu). Odnosząc odpowiednio wymóg domicylu do radnych rady dzielnicy należy stwierdzić, że czynne i bierne prawo wyborcze przysługuje zamieszkującym stale na obszarze danej dzielnicy obywatelom polskim oraz obywatelom Unii Europejskiej.
Ilekroć w Kodeksie wyborczym jest mowa o stałym zamieszkaniu – należy przez to rozumieć zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego pobytu (art. 5 pkt 9 Kodeksu wyborczego).
O miejscu zamieszkania rozstrzyga całokształt okoliczności wskazujących na zejście się stanu faktycznego przebywania, z zamiarem takiego przebywania (v. wyrok NSA z dnia 19 maja 2016 r. sygn. akt II OSK 689/16, orzeczenia.nsa.gov.pl). O miejscu zamieszkania decydują występujące łącznie dwie przesłanki faktyczne: przebywanie w znaczeniu fizycznym w określonej miejscowości (na gruncie tej sprawy pod oznaczonym adresem – art. 5 pkt 9 Kodeksu wyborczego) i zamiar stałego pobytu. Jeśli jedna z tych przesłanek nie jest spełniona, powoduje to utratę stałego miejsca zamieszkania (v. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 3229/14, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślenia wymaga przy tym, że do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu konieczna jest pewność, że radny utracił prawo wybieralności z powodu zmiany miejsca zamieszkania. Uchwała w sprawie wygaszenia mandatu radnego powinna wskazywać okoliczności, które rada uznała za udowodnione oraz dowody, na których się oparła i przyczyny odmowy przypisania mocy dowodowej oświadczeniom, czy dokumentom, które zostały pominięte przy dokonywaniu ustaleń (v. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK 230/17, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zdaniem Sądu rozpatrującego niniejszą sprawę powyższe w pełni odnosi się również do zarządzenia zastępczego wojewody, który zdecydował o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu radnego, w sytuacji, gdy Rada Dzielnicy nie znalazła podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia tego mandatu.
Uzasadnienie zarządzenia zastępczego powinno być zatem szczegółowe i przekonujące. Powinno pozwalać na ocenę motywów, jakimi kierował się organ nadzoru, tym bardziej że Rada Dzielnicy nie znalazła podstaw do podjęcia uchwały stwierdzającej wygaśnięcie mandatu radnego.
Podkreślenia wymaga, że wygaśnięcie mandatu radnego jest instytucją prawa wyborczego, trzeba mieć zatem na względzie, co wskazał już NSA w powołanym wyżej wyroku, że mamy tu do czynienia z wkroczeniem w materię chronioną konstytucyjnie, jaką jest czynne i bierne prawo wyborcze. Do wygaśnięcia mandatu dochodzi na skutek zdarzeń, z którymi ustawa wiąże utratę mandatu uzyskanego w wyborach powszechnych. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd NSA zaprezentowany w wyroku z dnia 19 września 2016 r. sygn. akt II OSK 1820/16, zgodnie z którym sankcja utraty mandatu radnego pochodzącego z wyboru powszechnego, ingerująca w wolę powszechną, musi być zastosowana w sytuacji zaistnienia w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości przesłanek wynikających z normy prawa materialnego, nakazujących wygaszenie takiego mandatu (zob. też wyrok z dnia 6 września 2016 r., sygn. II OSK 1269/16, LEX nr 2135967; M. Rulka, Brak stałego zamieszkania w dniu wyborów, op. cit., s. 58-59).
W sprawie niniejszej sytuacja taka nie zaistniała, a stwierdzenie Wojewody [...] o spełnieniu przesłanki stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnej A. L., uznać należało za dowolne.
W sprawie tej organ nadzoru oparł się, jak wskazał w uzasadnieniu zarządzenia zastępczego, na oświadczeniach "14 mieszkańców budynku mieszkalnego położonego przy ul. [...] w [...]". Wojewoda stwierdził, że zostały one złożone przez osoby zamieszkałe w tym budynku. Zauważyć należy jednakże, że organ nadzoru w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia zastępczego ani nie wymienił z imienia i nazwiska osób, które złożyły oświadczenia, ani nie wskazał w jaki sposób zweryfikował, że są to osoby mieszkające w tym budynku. Nadto organ nadzoru nie wykazał, na jakiej podstawie w istocie przyjął, że radna nie mieszka pod wskazanym adresem, w sytuacji, gdy oświadczenia, na których Wojewoda się oparł zawierają m.in. zapis "(...) potwierdzam, że nie zauważyłem, by Pani A. L. zamieszkiwała we wskazanym lokalu. (...)". Tego rodzaju oświadczenie nie daje podstawy do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego, tym bardziej, że sama radna zarówno przed Radą Dzielnicy jak i w postępowaniu przed Wojewodą [...] oświadczała, że jest nie tylko właścicielką lokalu mieszkalnego położonego na terenie Dzielnicy [...], ale i tam zamieszkuje.
Radna już na posiedzeniu Komisji Bezpieczeństwa i Prawa Lokalnego w dniu [...] sierpnia 2019 r. (Protokół z tego posiedzenia znajduje się w aktach organu), wskazywała, że od wielu lat rozlicza swój PIT w Urzędzie [...]. Wskazywała też, że wysłała już organowi nadzoru akt notarialny, wszystkie rachunki, umowy na media, a nawet protokoły z posiedzeń wspólnoty mieszkaniowej. Także w piśmie do Wojewody [...] z dnia [...] maja 2019 r. pełnomocnik radnej oświadczył m.in., że w dniu [...] marca 2019 r. A. L. złożyła Naczelnikowi Urzędu Skarbowego [...] zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2018 (PIT). Oświadczyła też, że nigdy nie mieszkała i nie mieszka pod adresem przy ul. [...] nr [...] w [...]. Wojewoda tych oświadczeń nie wziął pod uwagę.
Organ nadzoru wskazał, że nie kwestionuje prawdziwości przedłożonych przez radną w toku postępowania dokumentów, jednakże stwierdził wygaśnięcie mandatu.
Z uzasadnienia zarządzenia zastępczego w żaden sposób nie wynika, dlaczego w istocie Wojewoda [...] kwestionuje oświadczenie radnej o zamieszkiwaniu na terenie Dzielnicy [...] i oświadczenie o rozliczaniu PIT w US [...], a w przedłożone przez nią dowody uznał za niewystarczające.
Uzasadnienie zarządzenia zastępczego nie pozwala stwierdzić, że spełniona została przesłanka wygaśnięcia mandatu radnej A. L. Okoliczność nieprzedłożenia Wojewodzie [...] kserokopii PIT, czy innych dokumentów podatkowych, na co powołał się w zarządzeniu zastępczym organ nadzoru, nie stanowi podstawy do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego na podstawie art. 383 § 1 pkt 2 Kodeksu wyborczego. Z uzasadnienia zarządzenia zastępczego nie wynika, aby organ wykazał spełnienia przesłanki z art. 383 § 1 pkt 2 Kodeksu wyborczego. Wojewoda [...] nie wskazał przy tym przyczyn odmowy przypisania mocy dowodowej oświadczeniu radnej, że mieszka na terenie Dzielnicy [...]. Twierdzenie organu nadzoru o "ukrywaniu stanu faktycznego" i uchylaniu się przez radną od wyjaśnienia sprawy, w sytuacji, gdy organ dysponował szeregiem dokumentów przedłożonych przez radną i jej oświadczeniami, nie jest zrozumiałe.
W uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia zastępczego nie wskazano na żadne niebudzące wątpliwości fakty, które przesądziłyby o zaistnieniu przesłanki wygaśnięcia mandatu radnego. Podkreślenia wymaga, że przesłanki wygaśnięcia mandatu radnego określone w Kodeksie wyborczym nie opierają się na domniemaniach. Jeśli organ nadzoru wkracza w materię chronioną konstytucyjnie, jak w tej sprawie, musi wykazać w sposób jednoznaczny, że zaszła zastosowana przez niego podstawa prawna.
W sprawie niniejszej organ nadzoru nie wykazał istnienia podstaw do ingerencji w instytucję prawa wyborczego.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 148 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w punkcie 1 wyroku. Postanowienie o odrzuceniu skargi, jak w punkcie 2 wyroku, Sąd oparł na przepisie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 powołanej ustawy. Do kosztów tych Sąd zaliczył wynagrodzenie adwokata reprezentującego skarżącą, w wysokości 480 zł.