Uzasadnienie
C. P. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w dodatkowych oświadczeniach wnioskodawca wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie uzyskuje żadnych dochodów oraz nie ma oszczędności. Posiada natomiast dom o powierzchni 347 m2, na działce o wielkości 1245 m2. Wyjaśnił, że nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, nie posiada kont osobistych, nie osiąga dochodów z posiadanej nieruchomości. Oświadczył, że na koszty jego utrzymania składają się opłaty za energię elektryczną w wysokości około 80 zł, koszty zakupu żywności 400 zł oraz inne koszty ok 100 zł.
Ustosunkowując się zaś do wezwania o wskazanie środków z jakich się utrzymuje, podał, w piśmie z dnia 30 kwietnia 2015 r. i w sprzeciwie z dnia 25 maja 2015 r., że uzyskuje wsparcie od "mecenasów, z którym współpracuje w postępowaniach sądowych". Do wniosku dołączył kopię zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2014 (PIT– 37).
Dodatkowo podkreślił, że w sprawach toczących się z jego powództwa lub powództwa Spółki, w której jest Prezesem Zarządu, przed Sądem Najwyższym, jest zwalniany z kosztów sądowych. Wyjaśnił, też, że dom, w którym mieszka, nie jest jeszcze ukończony dlatego nie są naliczane podatki. Ponadto oświadczył, że nie osiąga stałych dochodów, a swoje podstawowe potrzeby zaspakaja dzięki mecenasom, z którymi współpracuje przy wnoszeniu skarg kasacyjnych. Środki te są jednak nieregularne i uzależnione od wyników postepowań przed Sądem Najwyższym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Ustawodawca użył w tym przepisie określenia "gdy wykaże", co oznacza, że wnioskodawca ma obowiązek udowodnić i przekonać Sąd, że znajduje się w sytuacji określonej w art. 246 § 1 powołanej ustawy (por. " Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym – komentarz"; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek; wydanie II – Kantor Wydawniczy ZAKAMYCZE 2006; str. 554).
Cytowany powyżej przepis prawa przewiduje instytucję prawa pomocy, będącą realizacją konstytucyjnego prawa do sądu. Podstawą do skorzystania z tego uprawnienia przez stronę jest wykazanie, iż jest ona w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania jej prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji przedstawionych przez stronę.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłankę warunkującą przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Analizując bowiem złożone przez niego oświadczenia nie sposób dokonać rzetelnej oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych, w szczególności wobec braku odpowiedzi na pytanie o uzyskiwane dochody. Nie można bowiem, w ocenie Sądu, przyjąć, by wnioskodawca egzystował nie osiągając żadnego dochodu. Nie można też uznać za wiarygodne, by źródłem utrzymania wnioskodawcy była jedynie "pomoc mecenasów", którzy reprezentują go z urzędu w postępowaniach sądowych.
Niezależnie od tego, że skarżący nie przedstawił na tę okoliczność żadnych dowodów (np. oświadczenia pełnomocnika z urzędu o przekazaniu wynagrodzenia na rzecz wnioskodawcy), to nie można przyjąć, by taki sposób "pozyskiwania" środków finansowych mógł mieć charakter stały i przez to zapewnił wnioskodawcy środki niezbędne dla stałego utrzymania. Skoro bowiem skarżący oświadcza, iż ponosi miesięczne wydatki na wyżywienie oraz opłaty związane z eksploatacją domu, to można stwierdzić, że dysponuje co miesiąc środkami finansowymi na ich pokrycie, a to z kolei prowadzi do wniosku, że ich źródło ma charakter stały. Takiego stałego źródła wnioskodawca jednak nie wskazuje - mimo, iż był do tego wzywany. Zastanawiającym jest również i to, że mimo tak trudnej – w ocenie samego skarżącego – sytuacji materialnej, nie korzysta on z pomocy społecznej i nie jest również zarejestrowany jako osoba bezrobotna, bowiem jak twierdzi pełni funkcję Prezesa Zarządu spółki bez wynagrodzenia. Powyższe wątpliwości powodują, że nie jest możliwe ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że niedopełnienie w całości lub w części obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia oraz dokumentacji dotyczącej jej sytuacji materialnej uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie z 27 lipca 2011 r. o sygn. akt II OZ 650/11). Sąd nie jest natomiast zobowiązany do prowadzenia dochodzenia w sytuacji, gdy dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 8 stycznia 2014 r., sygn. akt II GZ 774/13).
Odnosząc się zaś do twierdzenia wnioskodawcy, iż inne sądy powszechne przyznają mu prawo pomocy, należy wskazać, że okoliczność ta nie może zastąpić analizy sytuacji majątkowej ustalonej w niniejszym postępowaniu. Wyjaśnić przy tym trzeba, iż postępowanie z wniosku o prawo pomocy jest postępowaniem wpadkowym w ramach toczącego się postępowania sądowego ze skargi i jest oddzielne od innych toczących się spraw skarżącego. W postępowaniu tym oceniany jest aktualny stan majątkowy wnioskodawcy, zatem winien on wyjaśnić wątpliwości odnośnie tego stanu, niezależnie od tego, iż w innej sprawie został zwolniony od kosztów sądowych.
Zauważyć dodatkowo należy, że postępowanie przed sądem powszechnym prowadzone jest na podstawie innych przepisów aniżeli niniejsze postępowanie. Nadto, brak jest dokumentów źródłowych z akt innych spraw, które legły u podstaw zapadłych w nich rozstrzygnięć, by można było ewentualnie uwzględnić je przy ocenie stanu majątkowego posiadania wnioskodawcy, ustalanego w niniejszej sprawie.
Konkludując należy wskazać, że z uwagi na niewystarczające wykazanie sytuacji majątkowej przez wnioskodawcę, nie można dokonać oceny, czy spełnia on ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy. W konsekwencji powoduje to, że wniosek nie może zostać uwzględniony.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.