Uzasadnienie
II SA/WA 799/08
Minister Gospodarki, w oparciu o art. 127 § 3 oraz art. 138 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] marca 2008 r., którą to decyzją umorzył postępowanie wszczęte z wniosku J. R. z dnia [...] r.
W uzasadnieniu organ podał, iż w dniu [...] r. J. R. zwrócił się do Ministra Gospodarki z dwoma odrębnymi wnioskami. W pierwszym wniosku (wszczynającym postępowanie w niniejszej sprawie) wnioskodawca zwrócił się o ustalenie w drodze decyzji administracyjnej swojego statusu prawnego jako funkcjonariusza pożarnictwa w czasie pełnienia przez niego służby we [...] w W. w okresie od [...] do dnia [...]. Zwrócił się również o ustalenie statusu prawnego osoby każdorazowo zajmującej stanowisko służbowe [...] w W. w strukturze ochrony przeciwpożarowej w okresie od [...] r. do dnia [...] r.
W drugim wniosku, nieobjętym niniejszym postępowaniem, wnioskodawca domagał się stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] r. nr [...], którą to decyzją umorzono postępowanie w sprawie ustalenia statusu J. R. we [...] w W. w okresie od [...] r. do dnia [...] r.
Zaznaczyć należy, iż w dacie wniesienia wniosków z dnia [...] r. wszczynających niniejsze postępowanie w obrocie prawnym funkcjonowała już ostateczna decyzja organu [...] r. nr [...]. Przedmiot ostatecznej decyzji z dnia [...] r. oraz zakres ponownego wniosku z dnia [...] r. był ten sam (ustalenie statusu prawnego J. R. jako funkcjonariusza pożarnictwa w czasie pełnienia przez niego służby we [...] w W. w okresie od [...] r. do dnia [...] r.)
Minister Gospodarki, po rozpoznaniu wniosku J. R. z dnia [...] r., w dniu [...], na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzył postępowanie, a następnie, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. w punkcie 1 decyzji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję zaś w punkcie drugim decyzji umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu obu decyzji organ podał, iż w wyniku przeprowadzonego postępowania ustalono, iż J. R. w okresie od [...] r. do dnia [...] r. nie był zatrudniony we [...] w W. Stąd też brak jest elementu w stosunku administracyjno – prawnym, nakazującego rozstrzygniecie o żądaniu wnioskodawcy w formie decyzji administracyjnej. Zdaniem organu fakt ten przesądzał o bezprzedmiotowości postępowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. R. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r., zarzucając organowi rażące naruszenie przepisów procedury administracyjnej – art. 6-11, art. 105, art. 107 § 1 i § 3, art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Ponadto skarżący stwierdził, iż organ błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, nie wyjaśniając wszystkich okoliczności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Oznacza to, iż Sąd dokonuje kontroli, której przedmiotem jest ustalenie, czy organ rozpoznając sprawę nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Istotnym jest także fakt, iż oceny tej Sąd dokonuje na podstawie stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
Stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, iż jedną z przesłanek dających podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji jest, zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 kpa, wydanie decyzji w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (res iudicata). Oznacza to, iż ostateczna decyzja administracyjna korzysta z powagi rzeczy osądzonej i dopóki nie zostanie ona uchylona w określonym przez prawo trybie, organ nie możne wydać kolejnej decyzji ostatecznej w tej sprawie. O instytucji powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), można mówić wtedy, gdy ma miejsce tożsamość sprawy administracyjnej pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Tożsamość ta będzie istniała, gdy w sprawie występują te same podmioty, sprawa dotyczy tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym.
W niniejszej sprawie organ po raz kolejny wydał decyzję w tej samej sprawie pomimo tego, że w obrocie prawnym istniała już ostateczna decyzja z dnia [...] nr [...]. Zaskarżoną decyzją organ ponownie umorzył postępowanie z wniosku skarżącego dotyczącego określenia jego statusu prawnego jako funkcjonariusza pożarnictwa pełniącego służbę we [...] w W. w okresie od [...] r. do dnia [...] r. oraz ustalenia statusu prawnego osoby każdorazowo zajmującej stanowisko służbowe [...] w W. w strukturze ochrony przeciwpożarowej w okresie od [...] r. do dnia [...] r. Uszło uwadze organu, że ostateczną decyzją z dnia [...] r. Minister Gospodarki rozpoznał już tożsame żądanie J. R. Decyzja ta pozostawała w obrocie prawnym w dniu wydawania zaskarżonej decyzji, tj. w dniu [...] kwietnia 2008 r., o czym organ wiedział z urzędu, ponieważ 2 miesiące wcześniej decyzją z dnia [...] r. (k – [...] akt sprawy o sygn. II SA/Wa 593/08) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] r. nr [...].
Pomimo istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji z dnia [...] r. organ ponownie rozpoznał sprawę wszczętą wnioskiem z dnia [...] r. i wydał w tym samym przedmiocie kolejną decyzję administracyjną. A zatem ponownie rozpoznał tożsamą sprawę między tymi samymi podmiotami, tj. między organem – Ministrem Gospodarki i wnioskodawcą – J. R., dotyczącą tego samego żądania. Oznacza to, iż decyzja z dnia [...] kwietnia 2008 r. została wydana z naruszeniem prawa, stanowiącym podstawę z art. 156 § 1 pkt 3 kpa do stwierdzenia jej nieważności.
Niezależnym, odrębnym i samodzielnym powodem stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji stanowiła też nieprawidłowa i sprzeczna ze sobą treść osnowy zaskarżonej decyzji – naruszenie art. 138 kpa. Zwrócić należy uwagę organowi, iż tutejszy Sąd w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 16/06, która była tożsama z przedmiotową sprawą, stwierdził nieważność postępowania właśnie z tego powodu, iż treść rozstrzygnięcia decyzji drugoinstancyjnej nie odpowiadał wymogom art. 138 § 1 kpa. Sąd wskazał, iż cytowany przepis prawa zawiera zamknięty katalog rozstrzygnięć organu odwoławczego. Oznacza to, iż organ wydający decyzje w II instancji nie jest uprawniony do wydania rozstrzygnięcia odmiennego, niż określone w tym przepisie. Nie bacząc na wytyczne Sądu w sprawie o sygn. II SA/Wa 16/06, którymi organ był związany (art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), Minister Gospodarki ponownie wydał decyzję dotkniętą wadą nieważności.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 kpa, stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia. O wstrzymaniu jego wykonalności Sąd orzekł na podstawie art. 152 przywołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.