Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 lipca 2013 r. (sygn. akt II SA/Wr 386/12) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek D. W. o wyłączenie kilkudziesięciu sędziów od orzekania w niniejszej sprawie, a co do jednego sędziego umorzył postępowanie. Postanowieniem z tego samego dnia sąd odrzucił wniosek M. W. o wyłączenie sędziów.
D. i M. W. wnieśli zażalenie na postanowienie z dnia 16 lipca 2013 r. o odrzuceniu wniosku M. W. o wyłączenie sędziów. Zażalenie to zostało odrzucone postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2013 r. (sygn. akt II SA/Wr 385/12), na które również wniesiono zażalenie. Na skutek zażalenia M. W. na postanowienie odrzucające jego zażalenie wydano zarządzenie z dnia 4 listopada 2013 r. o ustaleniu wpisu sądowego od tego środka zaskarżenia. Na to zarządzenie D. i M. W. wnieśli zażalenie i złożyli wniosek o przyznanie im prawa pomocy.
D. W. wniosła również zażalenie na postanowienie z dnia 16 lipca 2013 r. oddalające jej wniosek o wyłączenie sędziów.
Dodatkowo D. i M. W. wnieśli uzupełniający wniosek o wyłączenie pozostałych sędziów WSA we Wrocławiu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje
Na wstępie należy powiedzieć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 26 lutego 2013 r. (sygn. akt II SA/Wr 385/12) odrzucił skargę D. W.w niniejszej sprawie. Postanowienie to jest prawomocne, co oznacza, że postępowanie sądowe w sprawie oznaczonej sygnaturą akt II SA/Wr 385/12 zostało zakończone.
Dalej powiedzieć wypada, że w myśl art. 22 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy. Tymczasem, jak wynika z akt niniejszej sprawy, sprawa sądowoadministracyjna już nie toczy, ponieważ skargę prawomocnie odrzucono. Nadto sąd rozpoznający sprawę na obecnym etapie ma z urzędu wiedzę na temat argumentacji zaprezentowanej w podobnej sprawie zainicjowanej przez D. W. (sygn. akt II SA/Wr 520/12) przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w postanowieniu z dnia 29 listopada 2013 r. (sygn. akt II OW 164/13) odmówił wyznaczenia innego wojewódzkiego sądu administracyjnego do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów. W uzasadnieniu tego prawomocnego postanowienia wskazano, że sprawa tocząca się przed WSA we Wrocławiu została prawomocnie zakończona i postępowanie w tej sprawie jest zakończone. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że pisma skarżących nie są wnioskiem o wyłączenie sędziów i nie wymagają rozpoznania.
W świetle przytoczonej argumentacji, którą sąd przyjął w niniejszej sprawie, należało stwierdzić, że postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 lipca 2013 r. o oddaleniu wniosku D. W. o wyłączenie sędziów (k. 129 akt sądowych) i o odrzuceniu wniosku M. W. w tym zakresie (k. 137 akt) musiały zostać uchylone. W myśl art. 165 p.p.s.a., postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Zdaniem sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, doszło do zmiany okoliczności sprawy, albowiem Naczelny Sąd Administracyjny prawomocnie przesądził, że w sprawie po odrzuceniu skargi skarżący nie złożyli skutecznie wniosku o wyłączenie sędziów, który wymagałby rozpoznania. Skoro tak, to dalsze funkcjonowanie w obrocie prawnym postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 lipca 2013 r. było niecelowe i rozstrzygnięcia te należało uchylić, o czym postanowiono w pkt I i pkt II sentencji niniejszego postanowienia.
Konsekwentnie należało również uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 sierpnia 2013 r. (k. 177 akt), odrzucające zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 lipca 2013 r., odrzucające wniosek M. W. o wyłączenie sędziów (pkt III sentencji postanowienia).
W związku z tym, że w pkt I, pkt II i pkt III sentencji orzeczono o uchyleniu postanowień sądu, należało konsekwentnie odrzucić zażalenia D. W. i M. W. na te postanowienia. Nie jest dopuszczalne nadanie dalszego biegu zażaleniu na rozstrzygnięcie, które zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy zgodnie z art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. należało zażalenia odrzucić. Nadto wobec treści art. 22 § 1 p.p.s.a., należało postępowanie w przedmiocie wyłączenia sędziów umorzyć jako bezprzedmiotowe (pkt IV sentencji), albowiem brak jest sprawy sądowoadministracyjnej w toku, w trakcie której można by było złożyć wniosek o wyłączenie sędziów.
W dalszej kolejności należało uchylić zarządzenie Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 4 listopada 2013 r. (k. 227 akt) o ustaleniu wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie z dnia 30 sierpnia 2013 r. Skoro bowiem uchylono zaskarżone postanowienie i odrzucono zażalenie na to postanowienie, to nie może w obrocie pozostać zarządzenie o ustaleniu wpisu sądowego od tegoż zażalenia. Wobec tego w pkt V sentencji orzeczono po myśli art. 165 w związku z art. 167 p.p.s.a.
Konsekwentnie należało odrzucić zażalenie D. W. i M. W. na wspomniane zarządzenie. Nie jest dopuszczalne nadanie dalszego biegu zażaleniu na zarządzenie, które zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy zgodnie z art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. należało zażalenie odrzucić, o czym postanowiono w pkt VI sentencji.
Natomiast jeśli chodzi o złożony przez D. W. i M. W. wniosek o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie, to postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu, ponieważ – jak wynika z akt sprawy – postępowanie sądowoadministracyjne zostało zakończone. Poprzedni wniosek o przyznanie prawa pomocy został prawomocnie rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 października 2013 r. (sygn. akt II ZO 905/13). Ostatni z wniosków o przyznanie prawa pomocy złożono w reakcji na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, który to obowiązek uiszczenia wpisu odpadł, a zatem na obecnym etapie nie zachodzi konieczność rozpoznawania jakiegokolwiek wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie.
W tym stanie rzeczy należało, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 243 § 1 p.p.s.a., umorzyć postępowanie w przedmiocie przyznania D. W. i M. W. prawa pomocy w niniejszej sprawie (pkt VII sentencji).
Kończąc należy jeszcze powiedzieć, że niniejsze postanowienie zapadło na skutek licznych pism, wniosków i zażaleń skarżącej i jej małżonka (niebędącego stroną, ani uczestnikiem postępowania), które to pisma w żadnym razie nie zmierzały i nie zmierzają do nadania biegu skardze złożonej w maju 2012 r., która to skarga została prawomocnie odrzucona z powodu nieuiszczenia wpisu sądowego. Trzeba powiedzieć, że wprawdzie składanie wniosków i zażaleń jest uprawnieniem strony, to jednak gdy strona podejmuje działania prawnie dozwolone, lecz dla celów innych niż przewidziane przez ustawodawcę, dochodzi do nadużycia prawa.
W konsekwencji zachowanie, które formalnie zgodne jest z literą prawa, ale sprzeciwia się jej sensowi, nie może zasługiwać na ochronę (zob. M. Warchoł, Pojęcie nadużycia prawa w procesie karnym, Prokuratura i Prawo Nr 11/2007). Uwagi te w pełni odnoszą się do uprawnień stron postępowania sądowoadministracyjnego, co uprawnia sąd do konstatacji, że wnioski i zażalenia skarżącej złożone po odrzuceniu skargi w niniejszej sprawie nie dążyły w istocie do merytorycznego rozpoznania sprawy, a sąd zobligowany był do stricte formalnego ich rozpoznania, co niniejszym uczyniono.
W tym stanie rzeczy prawo skarżącej do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), w tym postulat wyjaśnienia sprawy, nie zostało naruszone. Zdaniem sądu konstytucyjne prawo do sądu nie może być absolutyzowane i traktowane jako prawo samoistne, albowiem prawo to zawsze musi być skorelowane ze sprawą, której można nadać bieg w toku postępowania sądowego. W rozpoznawanej sprawie skargę prawomocnie odrzucono, a niniejszym postanowieniem rozstrzygnięto pozostałe kwestie procesowe wynikłe wyłącznie wskutek działania strony po odrzuceniu skargi.
Mając na uwadze poczynione rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu orzekł jak w sentencji postanowienia.