Uzasadnienie
Decyzją z [...] IX 2020 r. (nr [...]) D. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako "DWINB"), po rozpatrzeniu odwołania W. G. i K. G. (dalej jako "skarżący"), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. (dalej "PINB") z dnia [...] VI 2020 r. (nr [...]) nakazującą skarżącym rozbiórkę muru oporowego podtrzymującego grunt na działce nr [...], położonego wzdłuż działki nr [...] w S., Gmina K. Jak wynika z powołanej decyzji oraz akt administracyjnych w okolicznościach sprawy stwierdzono konieczność nakazania rozbiórki muru oporowego znajdującego się na granicy należącej do skarżących działki nr [...] i zbiornika wodnego oznaczonego jako działka nr [...], albowiem wystąpiły podstawy do zastosowania art. 48 ust. 1 pkt 1 ustawy z 7 VII 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2019 r., poz. 1186, ze zm.) – dalej jako "PB". Decyzję poprzedziły ustalenia przeprowadzone przez PINB w 2019 r., w wyniku których stwierdzono, że w obrębie nieruchomości skarżących (działki nr [...]) w 2017 r. wykonany został samowolnie mur oporowy.
Mur oporowy ma długość około 19 m i wysokość około 1 m nad powierzchnią wody. Wykonany został z kostek granitowych. W konsekwencji w 2019 r. PINB wszczął z urzędu postępowanie w sprawie samowoli budowlanej. Postanowieniem z [...] VIII 2019 r. (nr [...]) PINB wstrzymał roboty budowlane nakładając na skarżących obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, w terminie 3 miesięcy od dnia kiedy postanowienie stanie się ostateczne. Ponieważ postanowienie nie zostało wykonane, zarówno PINB jak i DWINB zgodnie stwierdziły konieczność wydania decyzji nakazującej rozbiórkę. Zarazem organy stwierdziły, że przedmiotowego muru oporowego nie można traktować w kategoriach opaski brzegowej. Mur stanowi oparcie i zabezpiecza przed osuwaniem się gruntu z terenu położonego wyżej, tj. z nieruchomości skarżących. Zgromadzone w sprawie dowody, w tym dokumentacja fotograficzna, są w ocenie organów wystarczającym materiałem do przyjęcia, że wybudowany mur spełnia funkcję konstrukcji oporowej, wspierając powierzchnię terenu podwyższoną w stosunku do poziomu niżej położonego gruntu (stawu). Zaznaczono także, że niezależnie od tego, kto wykonał przedmiotowy mur, nakaz rozbiórki należało skierować do skarżących jako aktualnych właścicieli nieruchomości i znajdujących się na niej obiektów.
Skarżący wnieśli na powyższą decyzji skargę zarzucając naruszenie:
- - art. 19 w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 kpa, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy zachodzi nieważność decyzji PINB wobec wydania decyzji przez organ niewłaściwy.
- - art. 7 i 77 oraz 80 kpa, poprzez nie podjęcie wszelkich działań niezbędnych do ustalenia stanu faktycznego oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w konsekwencji czego nie dokonano weryfikacji funkcji budowli w postaci muru będącego przedmiotem postępowania,
- - art. 82 ust. 3 pkt 2 PB w zw. z art. 16 pkt 65 lit.i ustawy z dnia 20 VII 2017 r. Prawo wodne (Dz.U.2020 r., poz. 310, ze zm.) – dalej jako "PW", w wyniku zastosowania błędnej wykładni polegającej na przyjęciu, że jeśli konstrukcja oporowa jest murem oporowym to nie jest również urządzeniem wodnym służącym kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich w myśl PW, zatem winna być zaliczona do kategorii "innych obiektów służący kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich", a tym samym organem właściwym w pierwszej instancji jest wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego,
- - art. 48 ust. 1 pkt 1 PB, poprzez jego bezzasadne zastosowanie, w sytuacji gdy budowla jest w istocie opaską brzegową, nie wymagającą pozwolenia na budowę ani zgłoszenia oraz w sytuacji skierowania decyzji jedynie do skarżących.
W konsekwencji wniesiono o uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji, wstrzymanie wykonania decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Rozwijając zarzuty skarżący podkreślili, że organy nie przeprowadziły w sposób wyczerpujący i wszechstronny ustaleń co do charakteru prawnego przedmiotowego muru i jego funkcji. Skarżący podkreślili, że w toku postępowania podnosili, że stanowi on opaskę brzegową (urządzenie wodne w rozumieniu art. 16 pkt 65 PW), na które nie jest wymagane pozwolenie na budowę ani dokonanie zgłoszenia. W skardze zaznaczono, że w sprawach nadzorczych dotyczących urządzeń wodnych właściwym organem pierwszego stopnia jest wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego a nie powiatowy inspektor nadzoru budowlanego, co wynika z art. 82 ust. 3 pkt 2 PB.
W ocenie skarżących nieprawidłowe ustalenia faktyczne dotyczą również długości muru, który wynosi 12,33 m, a nie jak PINB wyliczył ok. 19m. W ocenie skarżących prawa strona muru (patrząc w stronę wody) znajduje się na działce skarżących, natomiast lewa strona muru od połowy długości muru zaczyna wchodzić sukcesywnie na działkę nr [...] (staw), a na samym końcu znajduje się już ewidentnie na tej działce, co ma istotne znaczenie dla określenia stron zobowiązanych do dokonania rozbiórki. Nieprawidłowe jest zatem twierdzenie organów, że w aktualnym stanie faktycznym skarżący są podmiotami posiadającymi faktyczną możliwość rozbiórki całości obiektu.
W odpowiedzi na skargę DWINB podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wraz z odpowiedzią na skargę DWINB przesłał swoje postanowienie z dnia [...] XII 2020 r. nr [...] wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 23 lutego 2021 r. skierowano sprawę na posiedzenie niejawne w trybie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z 2 III 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842, ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jakkolwiek nie wszystkie zarzuty skargi można podzielić.
Rację ma strona skarżąca, że w toku postępowania administracyjnego nie wyjaśniono w sposób dostateczny zakresu przestrzennego wykonanych robót budowlanych, co wyklucza możliwość jednoznacznego ustalenia osób zobowiązanych do wykonania nakazu rozbiórki. Oznacza to zaś, że zaskarżona decyzja została wydana w warunkach istotnych braków dowodowych naruszając art. 77 § 1 kpa.
Sąd zwraca uwagę, że organ administracji publicznej w ramach postępowania administracyjnego zobowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, co expressis verbis wynika z art. 77 § 1 kpa. Obowiązek ten służy realizacji – wynikającej z art. 7 kpa - zasady prawdy obiektywnej, nakazującej organowi podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Dotyczy to w takim samym zakresie elementów przedmiotowych jak i podmiotowych sprawy administracyjnej. Wszelkie zaś dowody istotnych okoliczności sprawy muszą zostać utrwalone w aktach. Tylko pod takim warunkiem możliwa jest weryfikacja zupełności i prawidłowości ustaleń organu.
O ile sposób przeprowadzenia czynności dowodowych uregulowany został przepisami kpa, o tyle zakres okoliczności istotnych w sprawie wyznaczany jest normami prawa materialnego. Dlatego organ powinien mieć na względzie właśnie przepisy prawa materialnego, ilekroć dokonuje ustaleń służących rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej.
Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 48 ust. 1 PB w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 kpa. Należy przy tym zaznaczyć, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji uwzględnia przepisy PB w wersji sprzed nowelizacji, która weszła w życie z dniem 19 IX 2020 r. Postępowanie administracyjne dotyczące muru oporowego wszczęto bowiem w 2019 r. Jak zaś wynika z art. 25 ustawy z 13 II 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471) do spraw uregulowanych ustawą PB, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. przed dniem 19 IX 2020 r.), przepisy ustawy PB stosuje się w brzmieniu dotychczasowym.
Jak wynika z art. 48 ust. 1 PB, organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Zgodnie zaś z art. 48 ust. 2 PB, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę wymaga niewątpliwie bezsprzecznego ustalenia faktu samowolnego zrealizowania budowy i zakresu tej budowy, jak również okresu, w którym budowę zrealizowano. Wszystkie te okoliczności mają bowiem istotne znaczenie w sprawie, wpływają na podstawę prawną rozstrzygnięcia i kształtują jego zakres. Oczywiście wydanie decyzji w przedmiocie rozbiórki poprzedzone musi być również wykluczeniem możliwości legalizacji samowoli, co jednoznacznie wynika z art. 48 ust. 4 PB.
W okolicznościach kontrolowanej sprawy organy trafnie stwierdziły, że przedmiotem budowy był tu mur pełniący funkcję oporową, tj. wspierający powierzchnię terenu podwyższoną w stosunku do poziomu niżej położonego gruntu sąsiedniego działki nr [...] (stawu). Taki mur jest niewątpliwie "budowlą" w rozumieniu art. 3 pkt 3 PB, do których zalicza się m.in. konstrukcje oporowe.
PINB przeprowadził przy tym wystarczające ustalenia na okoliczność realizacji budowy w warunkach samowoli budowlanej. Jak wynika bowiem z uzyskanych informacji od organu administracji architektoniczno-budowlanej, na realizację tego obiektu nie uzyskano pozwolenia na budowę, nie dokonano też zgłoszenia zamiaru jego wykonania (akta PINB, k. 22). Sąd w tym miejscu zwraca uwagę, że zasadnie organy wykluczyły możliwość traktowania przedmiotowej budowli w charakterze "opaski brzegowej" zwolnionej z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę oraz z obowiązku zgłoszenia na zasadzie art. 29 ust. 1 pkt 17 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 PB. Jak bowiem wynika z art. 29 ust. 1 pkt 17 PB, pozwolenia na budowę nie wymaga budowa opasek brzegowych oraz innych sztucznych, powierzchniowych lub liniowych umocnień brzegów rzek i potoków górskich oraz brzegu morskiego, brzegu morskich wód wewnętrznych, niestanowiących konstrukcji oporowych.
Z powołanego przepisu wynika więc jednoznacznie, że opaska brzegowa może być wykonana bez pozwolenia na budowę oraz zgłoszenia wyłącznie pod warunkiem, że nie pełni ona zarazem funkcji oporowych (nie stanowi konstrukcji oporowej). Tymczasem w okolicznościach sprawy postępowanie dotyczyło obiektu, który niewątpliwie taką oporową funkcję pełni. W konsekwencji zasadne było stanowisko organów, według którego wykonanie przedmiotowego muru należało poprzedzić uzyskaniem pozwolenia budowlanego, zgodnie z art. 28 ust. 1 PB. Skoro takiego pozwolenia nie uzyskano, budowa (wykonanie) muru nastąpiła w warunkach samowoli budowlanej z art. 48 ust. 1 PB. Wbrew zarzutom skargi nie naruszono więc w tym zakresie art. 48 ust. 1 pkt 1 PB.
Zaakceptować należy również ustalenia dotyczące okresu wykonania robót. PINB w swojej decyzji stwierdził, że mur wykonano pomiędzy 2012 a 2017 r., na co wskazują zdjęcia satelitarne udostępnione w ramach powszechnie dostępnego programu Google Earth Pro. Jakkolwiek w aktach administracyjnych nie ma stosownych zdjęć, jednak uwzględnić trzeba, że w myśl art. 77 § 4 kpa fakty powszechnie znane (a więc także ogólnie dostępne zdjęcia satelitarne) nie wymagają dowodu. Zgodzić się należy z PINB, że zdjęcie satelitarne nieruchomości skarżących wykonane w 2012 r. wskazuje, że teren nie był jeszcze w ogóle zagospodarowany. Na zdjęciu satelitarnym wykonanym w 2017 r. wydać już wyraźnie istniejące zagospodarowanie, w tym przedmiotowy mur usytuowany na linii brzegowej.
Jak jednak wyżej zasygnalizowano organy nie przeprowadziły ustaleń pozwalających jednoznacznie określić dokładną lokalizację muru oporowego. Treść zaskarżonej decyzji sugeruje, że w ocenie PINB jak i DWINB mur zlokalizowany jest w całości na działce skarżących nr [...]. Wynika to jednoznacznie z faktu, że obowiązek rozbiórki nałożono wyłącznie na skarżących i to jako właścicieli nieruchomości nr [...], a nie jako inwestorów. Skarżący w toku postępowania administracyjnego konsekwentnie bowiem podnosili, że w momencie nabycia przez nich w 2015 r. działki gruntu nr [...], problemowy mur już istniał.
W ocenie organów okoliczność ta nie miała jednak istotnego znaczenia, bowiem stosownie do art. 52 PB obowiązek rozbiórki samowolnie wykonanego obiektu ciąży na skarżących jako właścicielach obiektu. Zdaniem Sądu ocenę taką można zaakceptować jednak pod warunkiem, że samowolnie wykonany obiekt budowlany w całości zlokalizowany jest na terenie nieruchomości skarżących. Jeżeli bowiem właściciel obiektu nie jest sprawcą samowoli a jego odpowiedzialność administracyjna i związany z tym nakaz rozbiórki wynikać ma z prawa własności samowolnie zrealizowanego obiektu, to jest oczywiste, że odpowiedzialność ta nie może wykraczać poza granice przysługującego mu prawa własności. Tymczasem znajdujący się w aktach administracyjnych projekt zagospodarowania terenu działki nr [...] wskazuje, że mur częściowo znajduje się na terenie sąsiedniej działki nr [...] (akta PINB, k. 28). Rację więc mają skarżący, że w takim stanie rzeczy niejasne jest, z jakich powodów obowiązek rozbiórki całości muru nałożony został wyłącznie na nich. Sprawa w tym zakresie wymaga zatem dodatkowych ustaleń w celu weryfikacji dokładnej lokalizacji muru i określenia zakresu podmiotowego decyzji w sposób adekwatny do zebranego materiału dowodowego.
Konsekwencją powyższego jest stwierdzenie, że zaskarżona decyzja DWINB i utrzymana nią w mocy decyzja PINB wydane zostały przedwcześnie z istotnym naruszeniem art. 77 § 1 kpa, co stanowi podstawę do uchylenia obu tych decyzji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 ppsa.
W ponownie prowadzonym postępowaniu należy więc dokonać dodatkowych ustaleń w zakresie usytuowania samowolnie wykonanego muru, celem wiarygodnego rozstrzygnięcia, czy znajduje się on wyłącznie w granicach nieruchomości skarżących, czy też obejmuje on również nieruchomości sąsiednie. Okoliczność ta ma istotny wpływ na ukształtowanie zakresu podmiotowego nakazu, chyba że zostałoby dodatkowo ustalone, że to skarżący byli inwestorami, a więc że ich wyłączna odpowiedzialność jest uzasadniona faktem dopuszczenia się samowoli budowalnej.
Odnosząc się do nierozważonych wyżej zarzutów skargi należy w pierwszej kolejności zaznaczyć, że w okolicznościach sprawy nie wystąpiła przesłanka nieważności postępowania z art. 156 § 1 pkt 1 kpa w postaci braku ze strony PINB właściwości rzeczowej.
Jak bowiem wynika z art. 83 ust. 3 w zw. z art. 82 ust. 3 pkt 2 PB, do właściwości wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego, jako organu pierwszej instancji, należą zadania i kompetencje określone m.in. w art. 48-51 PB dotyczące spraw obiektów i robót budowlanych: hydrotechnicznych piętrzących, upustowych, regulacyjnych oraz kanałów i innych obiektów służących kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich, wraz z obiektami towarzyszącymi, z wyłączeniem urządzeń melioracji wodnych.
Skarżący dla ustalenia rozumienia pojęcia "innych obiektów służących kształtowaniu zasobów wodnych i korzystania z nich" odwołują się do art. 16 pkt 65 lit.i PW, który definiuje "urządzenie wodne" jako urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, wymieniając m.in: mury oporowe, bulwary, nabrzeża, mola, pomosty i przystanie. Jak jednak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny, taka konstatacja oparta wyłącznie na literalnej wykładni przepisów, bez uwzględnienia autonomiczności i specyfiki różnych reżimów i regulacji prawnych zawartych w przepisach PW i PB nie jest prawidłowa (por. NSA wyroku z dnia 30 V 2019 r. II OSK 1102/19, CBOSA). Podzielając stanowisko zawarte w przywołanym wyroku - które nadal zachowuje aktualność (pomimo, że odnosi się do Prawa wodnego z 2001 r.), za NSA zaznaczyć trzeba, że definicja urządzeń wodnych zawarta w art. 16 pkt 65 PW jest bardzo szeroka i pojemna.
Ustawodawca, nie zdecydował się na konkretne wyliczenie tych urządzeń wskazując je tylko przykładowo – w tym także pomosty. O ile tak szerokie zdefiniowane urządzeń wodnych na gruncie PW może być uzasadnione celem i regulacją tej ustawy, to brak podstaw do bezpośredniego (automatycznego) rozciągania tak przyjętej, szerokiej i pojemnej definicji urządzeń służących kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich - na potrzeby rozumienia znaczeń terminów zawartych w innych aktach prawnych, w tym w PB. W szczególności, brak jest podstaw aby posługiwać się tą otwartą i szeroką definicją zawartą w PW - dla ustalania właściwości rzeczowej organów nadzoru budowlanego. Pomimo, że PB w art. 82 ust. 3 pkt 2 także posługuje się terminem obiektów/urządzeń "służących kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich", to jednak znaczenie (rozumienie) tego pojęcia, zawarte w pierwszym ze wskazanych przepisów jest zupełnie odmienne i służy innym celom.
Jak wyjaśnił NSA uwzględnienie systematyki i kontekstu przepisu określającego zakres właściwości rzeczowej wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego w pierwszej instancji (art. 82 ust. 3 w zw. z art. 83 ust. 3 PB) pozwala zauważyć, że obiekty służące kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich zostały wymienione obok takich obiektów jak: hydrotechniczne piętrzące, upustowe, regulacyjne, kanały, obiekty usytuowane na terenie pasa technicznego, portów i przystani morskich, morskich wód wewnętrznych, morza terytorialnego i wyłącznej strefy ekonomicznej, a także na innych terenach przeznaczonych do utrzymania ruchu i transportu morskiego, czy obiektów lotnisk cywilnych, obiektów usytuowanych na terenach zamkniętych, obiektów dotyczących strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych, elektrowni wiatrowych i obiektów znajdujących się w obszarze kolejowym, a także dróg publicznych krajowych i wojewódzkich.
Przy wykładni przepisu (art. 82 ust. 3 pkt 2 PB) uwzględnić zatem należy przede wszystkim siatkę pojęciową zawartą w otoczeniu tego przepisu (art. 82 ust. 3 pkt 1, pkt 3a, pkt 4, pkt 5-5c i pkt 6 PB). Uwzględnienie tego otoczenia i kontekstu, pozwoli dopiero na pełne rozpoznanie aksjologii normy prawnej zawartej we wskazanym przepisie i należytą wykładnię tego przepisu. Przy tak przeprowadzonej wykładni na plan pierwszy wysuwa się, że wskazane wyżej rodzaje i kategorie obiektów budowlanych wymienionych w przepisie art. 82 ust. 3 PB, cechuje niewątpliwy rozmach inwestycyjny i doniosłość z punktu widzenia interesów Państwa. Są to bowiem obiekty i roboty budowlane o określonej specyfice, która uwzględnia charakterystyczną lokalizację tych obiektów, specjalne ich przeznaczenie, czy też skalę inwestycyjną. W takim też kontekście, nie sposób przyjmować, że każdy, nawet niewielki obiekt "służący kształtowaniu zasobów wodnych i korzystaniu z nich", który wymieniony został w 16 pkt 65 PW może wypełniać dyspozycję przepisu art. 82 ust. 3 pkt 2 in fine PB. Identycznie wypowiedział się zresztą też tutejszy Sąd w motywach wyroków: z dnia 18 VIII 2020 r., II SA/Wr 140/20 i z dnia 6 X 2020 r., II SA/Wr 159/20 – CBOSA.
Akceptując przedstawioną wyżej wykładnię Sąd w składzie orzekającym zauważa, że wskazanych wyżej cech akcentujących konieczny rozmiar inwestycyjny, doniosłość z punktu widzenia interesów Państwa, czy też charakterystyczną lokalizację obiektu – nie można doszukać się przy ocenie spornej samowoli budowlanej polegającej na budowie muru oporowego. Zresztą w orzecznictwie trafnie zwraca się uwagę, że przypisanie określonemu obiektowi budowlanemu charakteru urządzenia wodnego jest możliwe, gdy jego zasadnicza (podstawowa) funkcja sprowadza się do kształtowania zasobów wodnych i korzystania z nich (zob. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 IX 2017 r., VII SA/Wa 2351/16, CBOSA).
W ocenie tutejszego Sądu w okolicznościach sprawy podstawową funkcją samowolnie wykonanego muru oporowego jest ustabilizowanie podwyższonego poziomu gruntu na nieruchomości skarżących, nie zaś kształtowanie zasobów wodnych i korzystanie z nich.
Tym samym zarzut naruszenia właściwości rzeczowej orzekających w sprawie organów nadzoru budowlanego należy uznać za nieuzasadniony.
Z powyższych względów nie można też zgodzić się z zarzutem braku dostatecznych ustaleń w zakresie określenia funkcji muru oporowego. Organy zasadnie uznały, że mur pełni przede wszystkim funkcję oporową wobec podwyższonego poziomu gruntu na nieruchomości skarżących. Należy przy tym dodać, że organy nie kwestionują dodatkowych funkcji, jakie przy okazji ten mur pełni. Jest oczywiste, że przy okazji ustabilizowano zarazem linię brzegową, przez co można w obiekcie tym dopatrzeć się funkcji opaski brzegowej. Nie zmienia to jednak faktu, że podstawowym celem realizacji tego obiektu było utrwalenie i zabezpieczenie podwyższonego poziomu gruntu, nie zaś kształtowanie zasobów wodnych.
O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 oraz art. 205 § 2 ppsa, mając na względzie kierunek rozstrzygnięcia oraz wysokość poniesionych przez skarżącego niezbędnych kosztów w łącznej kwocie 997 zł, na którą składają się: wpis od skargi (500 zł), wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).