Uzasadnienie
Pismem z dnia 17 sierpnia 2018 r. Gmina S. K., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na zarządzenie zastępcze nr (...) Wojewody D. z dnia (...) lipca 2018 r. w sprawie wprowadzenia udokumentowanego złoża kopaliny do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy S. K..
W dniu 23 października 2018 r. doręczony został Sądowi wniosek Stowarzyszenia P.K. G., reprezentowanego przez Prezes Zarządu oraz Wiceprezesa Zarządu o dopuszczenie Stowarzyszenia – na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – do udziału w sprawie ze skargi opisanej powyżej w charakterze uczestnika.
W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie wyjaśniło – wskazując na treść § 7 statutu, że celem Stowarzyszenie jest m.in. działanie na rzecz ochrony lokalnej przyrody, krajobrazu i dziedzictwa historycznego jako wartości szczególnie cennych, a swoje cele Stowarzyszenie realizuje m.in. poprzez monitorowanie procesów rozwoju lokalnego i pełnienie funkcji strażniczych. Ponadto Stowarzyszenie może realizować swoje zadania publiczne w zakresie ekologii i ochrony zwierząt oraz ochrony dziedzictwa przyrodniczego.
Stowarzyszenie podało też w uzasadnieniu wniosku, że działa aktywnie na rzecz ochrony środowiska na terenie gminy S.K., a odnosząc się do przedmiotu sprawy wyjaśniło, że od początku angażowało się w tę sprawę wskazując, że złoże nie zostało udokumentowane.
Ponadto Stowarzyszenie stwierdziło w uzasadnieniu, że przedmiotowa sprawa dotyczy zakresu jego statutowej działalności, a Stowarzyszenie jest bezpośrednio zainteresowane wynikiem sprawy i reprezentując mieszkańców chciałoby w niniejszym postępowaniu przedłożyć dowody, które podważają legalność wydania zaskarżonego zarządzenia zastępczego.
Na rozprawie wyznaczonej na dzień 25 października 2018 r. pełnomocnik skarżącej Gminy oświadczyła, że wniosek o dopuszczenie Stowarzyszenia P.K. G. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania pozostawia do uznania Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując postanowienie w sprawie zważył co następuje
W powołanym jako podstawa prawna przedmiotowego wniosku przepisie art. 33 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustawodawca uregulował m.in. kwestię dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym organizacji społecznej.
Z treści wskazanego powyżej przepisu wynika, że organizacja społeczna może zgłosić swój udział w postępowaniu sądowym, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.
Aktualny stan prawny pozwala uznać, że organizacje społeczne, w tym stowarzyszenia dysponują szczególną pozycją ustrojową. W sprawach sądowoadministracyjnych mogą one występować w interesie własnym jako skarżący (art. 25 § 1 i § 2 ustawy), w zakresie swojej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób (art. 25 § 4 ustawy), mogą również zgłosić udział w charakterze uczestnika w warunkach powołanego wcześniej art. 33 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz występować w obronie interesu publicznego. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 210), stowarzyszenia mają prawo wypowiadania się w sprawach publicznych, co jest formą realizacji gwarantowanej konstytucyjnie wolności zrzeszania się oraz prawa czynnego uczestniczenia w życiu publicznym.
Należy też wskazać, że przepis art. 33 § 2 powoływanej wcześniej ustawy procesowej ma zastosowanie w przypadku, gdy toczy się postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie określonego indywidualnie podmiotu, a organizacja społeczna ubiega się o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu w charakterze uczestnika, zamierzając działać na rzecz jednej ze stron albo mając na uwadze wyłącznie zachowanie wymagań interesu społecznego.
W przypadku przedmiotowego wniosku istotne jest, że inicjatywa Stowarzyszenia P. K. G. dotyczy sprawy ze skargi Gminy S. K. na zarządzenie zastępcze nr (...) Wojewody D. z dnia (...) lipca 2018 r. w sprawie wprowadzenia udokumentowanego złoża kopaliny do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy S. K..
Wskazać należy, że celem, dla którego wprowadzona została ustawowa możliwość kwestionowania rozstrzygnięć nadzorczych, w tym zarządzeń zastępczych jest ochrona samodzielności jednostek samorządu terytorialnego. Podejmując rozstrzygnięcie zastępcze organ nadzoru wkracza w kompetencje przyznane określonej jednostce samorządu terytorialnego. Kręg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze lub zarządzenie zastępcze ustalony został w przepisie art. 98 i 99a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1875). Przepisy tej ustawy (tj. ustawy o samorządzie gminnym) stosuje się do trybu wprowadzania do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy obszarów złóż kopalin, o czym stanowi przepis art. 208 ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2126 z późn. zm.).
Zaskarżone zarządzenie zastępcze wydane zostało na podstawie art. 208 ust. 2 powołanej powyżej ustawy.
W warunkach prawnych określonych wskazanymi powyżej przepisami uznać należy, że podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na zarządzenie zastępcze organu nadzoru jest gmina realizująca zadania w sferze imperium. Oznacza to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym skargi na zarządzenie zastępcze podjęte w trybie art. 208 ust. 2 ustawy – Prawo geologiczne i górnicze uczestniczyć może tylko ten podmiot oraz organ nadzoru.
Zważyć też należy – co wyjaśniono już wcześniej w uzasadnieniu, że organizacja społeczna o której mowa w art. 25 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zgłosić udział w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Z treści przedłożonego statutu wnioskującego Stowarzyszenia oraz wskazanych przez nie celów działalności wynika, że nie obejmują one ochrony praw i interesów jednostek samorządu terytorialnego. Żaden z celów statutowych wymienionych w Rubryce 3 (pkt 1-16) Działu 3 wypisu z KRS – rejestru stowarzyszeń nie przewiduje podejmowania działalności na rzecz ochrony samodzielności jednostek samorządu terytorialnego.
Wobec przedstawionych powyżej okoliczności wniosek Stowarzyszenia P. K. G. nie został uwzględniony.