Uzasadnienie
Pismem z dnia 17 sierpnia 2018 r. Gmina S. K., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na zarządzenie zastępcze nr (...) Wojewody D. z dnia (...) lipca 2018 r. w sprawie wprowadzenia udokumentowanego złoża kopaliny do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy S. K..
W dniu 20 marca 2019 r. Sądowi został doręczony wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie Stowarzyszenia U. I. ze skargi opisanej powyżej w charakterze uczestnika na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.
W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie wyjaśniło, że rozpoznawana sprawa dotyczy zakresu statutowej działalności Stowarzyszenia. Celem Stowarzyszenia jest rozwój lokalnych gór i Podgórza I. realizowany zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju. Stowarzyszenie w piśmie wskazuje, że przedmiotem niniejszego postępowania jest zarządzenie zastępcze Wojewody D. w przedmiocie wprowadzenia Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy S. K. złoża kopaliny. Zmiany które są narzucone przez Wojewodę D. w Studium uwarunkowań są przedmiotem zainteresowania Stowarzyszenia i lokalnej społeczności, którą Stowarzyszenie reprezentuje. Podkreślenia wymaga również fakt, że wprowadzenie zmian zgodnie z zarządzeniem zastępczym, w ocenie Stowarzyszenia, mocno wpływa na lokalne środowisko, co wymaga ochrony, a to mieści się w ramach działania statutowego Stowarzyszenia, które aktywnie działa na rzecz ochrony środowiska na terenie Gminy S.K..
Ponadto Stowarzyszenie jest bezpośrednio zainteresowane wynikiem sprawy i jako reprezentujące mieszkańców, pragnie w niniejszym postępowaniu aktywnie działać, wspierając Gminę S. K. i podważając zasadność i legalność zaskarżonego postanowienia.
Na rozprawie wyznaczonej na dzień 21 marca 2019 r. pełnomocnik skarżącej Gminy oświadczył, że wniosek o dopuszczenie Stowarzyszenia U. I. do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania pozostawia do uznania Sądu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podejmując postanowienie w sprawie zważył co następuje
W powołanym jako podstawa prawna przedmiotowego wniosku przepisie art. 33 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ustawodawca uregulował m.in. kwestię dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym organizacji społecznej.
Z treści wskazanego powyżej przepisu wynika, że organizacja społeczna może zgłosić swój udział w postępowaniu sądowym, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.
Aktualny stan prawny pozwala uznać, że organizacje społeczne, w tym stowarzyszenia dysponują szczególną pozycją ustrojową. W sprawach sądowoadministracyjnych mogą one występować w interesie własnym jako skarżący (art. 25 § 1 i § 2 ustawy), w zakresie swojej statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób (art. 25 § 4 ustawy), mogą również zgłosić udział w charakterze uczestnika w warunkach powołanego wcześniej art. 33 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz występować w obronie interesu publicznego. Stosownie bowiem do treści przepisu art. 1 ust. 3 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 210), stowarzyszenia mają prawo wypowiadania się w sprawach publicznych, co jest formą realizacji gwarantowanej konstytucyjnie wolności zrzeszania się oraz prawa czynnego uczestniczenia w życiu publicznym.
Należy też wskazać, że przepis art. 33 § 2 powoływanej wcześniej ustawy procesowej ma zastosowanie w przypadku, gdy toczy się postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie określonego indywidualnie podmiotu, a organizacja społeczna ubiega się o dopuszczenie do udziału w tym postępowaniu w charakterze uczestnika, zamierzając działać na rzecz jednej ze stron albo mając na uwadze wyłącznie zachowanie wymagań interesu społecznego.
W przypadku przedmiotowego wniosku istotne jest, że inicjatywa Stowarzyszenia U. I. dotyczy sprawy ze skargi Gmina S. K. na zarządzenie zastępcze nr (...) Wojewody D. z dnia (...) lipca 2018 r. w sprawie wprowadzenia udokumentowanego złoża kopaliny do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy S. K..
Wskazać należy, że celem, dla którego wprowadzona została ustawowa możliwość kwestionowania rozstrzygnięć nadzorczych, w tym zarządzeń zastępczych jest ochrona samodzielności jednostek samorządu terytorialnego. Podejmując rozstrzygnięcie zastępcze organ nadzoru wkracza w kompetencje przyznane określonej jednostce samorządu terytorialnego. Kręg podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze lub zarządzenie zastępcze ustalony został w przepisie art. 98 i 99a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1875). Przepisy tej ustawy (tj. ustawy o samorządzie gminnym) stosuje się do trybu wprowadzania do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy obszarów złóż kopalin, o czym stanowi przepis art. 208 ust. 5 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2126 z późn. zm.).
Zaskarżone zarządzenie zastępcze wydane zostało na podstawie art. 208 ust. 2 powołanej powyżej ustawy.
W warunkach prawnych określonych wskazanymi powyżej przepisami uznać należy, że podmiotem uprawnionym do wniesienia skargi na zarządzenie zastępcze organu nadzoru jest gmina realizująca zadania w sferze imperium. Oznacza to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym skargi na zarządzenie zastępcze podjęte w trybie art. 208 ust. 2 ustawy – Prawo geologiczne i górnicze uczestniczyć może tylko ten podmiot oraz organ nadzoru.
Zważyć też należy – co wyjaśniono już wcześniej w uzasadnieniu, że organizacja społeczna o której mowa w art. 25 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zgłosić udział w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Z treści przedłożonego statutu wnioskującego Stowarzyszenia oraz wskazanych przez nie celów działalności wynika, że nie obejmują one ochrony praw i interesów jednostek samorządu terytorialnego. Żaden z celów statutowych wymienionych w Rubryce 3 Działu 3 wypisu z KRS – rejestru stowarzyszeń nie przewiduje podejmowania działalności na rzecz ochrony samodzielności jednostek samorządu terytorialnego.
Wobec przedstawionych powyżej okoliczności wniosek Stowarzyszenia U. I. nie został uwzględniony.