Uzasadnienie
II SAB/Łd 87/21
H. N. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w formie dokumentu elektronicznego skargę na bezczynność Wójta Gminy P. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Skarga stanowiła załącznik zatytułowany "UG P., SKARGA DO WSA W ŁODZI, DNIA 01.04.2021r..pdf" do wniesionego w formie dokumentu elektronicznego pisma z 1 kwietnia 2021 r. zatytułowanego "ZAWIADOMIENIE ZAWIADOMIENIE O WNIESIENIU SKARGI DO WSA" i nie została podpisana przez skarżącą kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym.
W dniu 24 kwietnia 2021 r. skarżąca wniosła do Sądu pismo zatytułowane "ZAWIADOMIENIE, ZAWIADOMIENIE, SKARGA, UG P.", którego załącznikiem było pismo zatytułowane "UG P., SKARGA DO WSA W ŁODZI, DNIA 18.04.2021, UZUPEŁNIENIE DO SKARGI Z DNIA 01.04.2021r..pdf" stanowiące uzupełnienie skargi z 1 kwietnia 2021 r. Załącznik również nie został podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, ani podpisem osobistym skarżącej.
Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II z 26 kwietnia 2021 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 złotych w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącej 30 kwietnia 2021 r. (UPD – k. 35 akt sądowych).
W piśmie z 5 maja 2021 r. skarżąca poinformowała, że nie mogła dokonać wpisu od skargi, ponieważ od 1 maja do 5 maja 2021 r. nastąpiło zakłócenie w A Bank w systemie bankowości elektronicznej. Jednocześnie wskazała, że skoro tylko awaria w systemie zostanie usunięta, wpłata zostanie uiszczona.
W dniu 10 maja 2021 r. skarżąca uiściła na rachunek Sądu wpis od skargi w kwocie 100 zł.
Zarządzeniem z 21 maja 2021 r., na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 46 § 2a oraz § 2b ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnego (tj.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], wezwano skarżącą do usunięcia braku formalnego skargi – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi – alternatywnie poprzez:
- a) podpisanie skargi, czyli pisma pod nazwą "UG P., SKARGA DO WSA W ŁODZI, DNIA 01.04.2021r..pdf", które skarżąca złożyła przy piśmie z 1 kwietnia 2021r. pt. "ZAWIADOMIENIE, ZAWIADOMIENIE O WNIESIENIU SKARGI DO WSA", bądź
- b) przekazanie treści w/w skargi w formie dokumentu elektronicznego (np. w treści tzw. pisma ogólnego do podmiotu publicznego), bądź
- c) nadesłanie skargi w formie tradycyjnej opatrzonej podpisem odręcznym.
Jednocześnie pouczono skarżącą o treści art. 46 ustawy p.p.s.a. i wyjaśniono, że dla skuteczności wniesienia skargi nie jest wystarczające podpisanie podpisem elektronicznym wyłącznie pisma przewodniego, ale również skargi wniesionej jako załącznik do pisma przewodniego wniesionego w formie elektronicznej. Wskazano także link do podpisywania załączników profilem zaufanym w korespondencji wnoszonej do sądu administracyjnego przez elektroniczną skrzynkę podawczą. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącej 29 maja 2021 r. (UPD – k. 92 akt sądowych).
W piśmie z 29 maja 2021 r. H. N. poinformowała, że zarówno skarga jak i załącznik zostały podpisane podpisem zaufanym. Jednocześnie skarżąca stwierdziła, że dowody na podpisanie dokumentacji podpisem zaufanym zostały wysłane i dołączone do zgłoszenia do Prokuratury o dalsze nękanie zgodnie według art. 190a k.k.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 57 § 1 ustawy p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Jednym z wymogów pisma w postępowaniu sądowym jest jego podpisanie - przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 ustawy p.p.s.a.). Określony w ustawie warunek formy pisemnej uważa się za zachowany, jeżeli dokument elektroniczny został podpisany w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a (art. 12b § 1 ustawy p.p.s.a.).
Zgodnie zaś z art. 46 § 2a ustawy p.p.s.a. w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (art. 46 § 2b ustawy p.p.s.a.).
Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący na mocy art. 49 § 1 ustawy p.p.s.a. wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Z kolei stosownie do art. 58 § 1 pkt 3 ustawy p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 ustawy p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie skarżąca wniosła skargę drogą elektroniczną. Skargę stanowił załącznik zatytułowany "UG P., SKARGA DO WSA W ŁODZI, DNIA 01.04.2021r..pdf" do pisma przewodniego zatytułowanego "ZAWIADOMIENIE ZAWIADOMIENIE O WNIESIENIU SKARGI" z 1 kwietnia 2021 r. W związku z tym, że podpis elektroniczny został złożony przez skarżącą jedynie pod pismem przewodnim, sąd zarządzeniem z 21 maja 2021 r. wezwał skarżącą do usunięcia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi, braku formalnego skargi przez nadesłanie podpisanej skargi. Wezwanie wraz z pouczeniem o skutkach niewykonania powyższego obowiązku oraz o treści art. 46 § 2a ustawy p.p.s.a. zostało doręczone skarżącej 29 maja 2021 r. Siedmiodniowy termin do usunięcia braku formalnego skargi upłynął zatem bezskutecznie 7 czerwca 2021 r. (w poniedziałek), dwa dni po dniach wolnych od pracy, albowiem ostatni dzień wskazanego terminu przypadł na sobotę (5 czerwca), zaś w myśl art. 83 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a. terminy oblicza się według przepisów prawa cywilnego, z zastrzeżeniem, że jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy. W powyższym terminie skarżąca nie usunęła braku formalnego skargi, a jedynie pismem z 29 maja 2021 r. poinformowała, że skarga oraz załącznik zostały podpisane podpisem zaufanym.
W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, który sąd podziela, że z uwagi na kategoryczne brzmienie art. 46 § 2a i 2b ustawy p.p.s.a. nie można przyjmować, że opatrzenie wyłącznie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, czyli w niniejszej sprawie skargi będącej załącznikiem dokumentu. Należy przy tym zwrócić uwagę, że ustawodawca w art. 46 ustawy p.p.s.a. rozróżnił podpisywanie dwóch elementów korespondencji elektronicznej: podpisywanie pisma wnoszonego w formie dokumentu elektronicznego (§ 2a) oraz podpisywanie załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (§ 2b), których dotyczą zasady podpisywania przewidziane w art. 46 § 2a ustawy p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 46 § 2b ustawy p.p.s.a. zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego. W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że skarżąca, mimo wezwania, nie usunęła braku formalnego skargi (por. postanowienia NSA z 11 lutego 2021 r., III OZ 107/21, z 23 lutego 2021 r., III OZ 106/21).
Tożsamy pogląd, że opatrzenie pisma przewodniego zaufanym podpisem elektronicznym nie skutkuje podpisaniem całego dokumentu elektronicznego, w tym skargi stanowiącej załącznik do dokumentu, został wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniach z 29 października 2020 r., I OZ 814/20, z 13 listopada 2020 r., I OZ 884/20, z 26 listopada 2020 r., I OZ 937/20, I OZ 938/20, I OZ 939/20, I OZ 940/20 i I OZ 987/20, z 9 grudnia 2020 r., I OZ 1031/20, I OZ 1032/20, I OZ 1033/20 i I OZ 1034/20, z 11 grudnia 2020 r., I OZ 1000/20, I OZ 1003/20, I OZ 1014/20, I OZ 1015/20 oraz I OZ 1022/20, z 15 grudnia 2020 r., I OZ 1048/20 i I OZ 1061/20 jak i z 26 stycznia 2021 r., I OZ 1147/20, I OZ 1148/20.
Wobec tego, że skarżąca nie usunęła braku formalnego skargi wniesionej 1 kwietnia 2021 r. poprzez jej podpisanie, sąd odstąpił od wezwania skarżącej do podpisania pisma zatytułowanego "UG P., SKARGA DO WSA W ŁODZI, DNIA 18.04.2021, UZUPEŁNIENIE DO SKARGI Z DNIA 01.04.2021r..pdf" będącego uzupełnieniem skargi, a stanowiącego załącznik do pisma z 24 kwietnia 2021 r. zatytułowanego "ZAWIADOMIENIE, ZAWIADOMIENIE, SKARGA, UG P.".
Jednocześnie sąd zauważa, że zgodnie z art. 230 § 1 ustawy p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, sprzeciw od decyzji, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (§ 2). Natomiast w myśl art. 220 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Jednakże skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 ustawy p.p.s.a.). Natomiast stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie czyniła zadość powyższym wymaganiom, wobec czego skarżąca, zarządzeniem z 26 kwietnia 2021 r., została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem jej odrzucenia.
Wezwanie w zakresie wskazanego braku skargi doręczono prawidłowo skarżącej 30 kwietnia 2021 r. (UPD – k. 35 akt sądowych). Termin do wykonania czynności upłynął zatem 7 maja 2021 r. (w piątek). Skarżąca w tym czasie nie uiściła wpisu sądowego od skargi ani nie złożyła wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Wpis sądowy od skargi został uiszczony przez skarżącą dopiero 10 maja 2021 r. Sąd zwrócił uwagę, że w piśmie z 5 maja 2021 r., skarżąca poinformowała, że nie mogła dokonać wpisu od skargi, ponieważ od 1 maja do 5 maja 2021 r. nastąpiło zakłócenie w A Bank w systemie bankowości elektronicznej, jednocześnie wskazując, że skoro tylko awaria w systemie zostanie usunięta, wpłata zostanie uiszczona, jednakże wobec tego, że pismo zostało złożone w terminie otwartym do uiszczenia wpisu sądowego, sąd nie mógł uznać go za wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.
W sytuacji gdy wraz z wniesieniem skargi nie został uiszczony wpis sądowy, strona wnosząca ten środek zaskarżenia powinna na wezwanie sądu w terminie 7 dni uiścić wskazaną w wezwaniu do wpisu kwotę. Zaniedbanie tego obowiązku skutkuje obligatoryjnym odrzuceniem skargi.
Wobec tego, że braki formalne skargi (czyli brak podpisu złożonego w sposób określony w art. 46 § 2a ustawy p.p.s.a. oraz brak wpisu sądowego od skargi) nie zostały usunięte w terminie, sąd był zobligowany do jej odrzucenia stosownie do art. 58 § 3 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 i w związku z art. 220 § 3 ustawy p.p.s.a. Odrzucenie zaś skargi wyłącza możliwość merytorycznego zbadania zasadności zarzutów w niej podniesionych.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3, § 3 i art. 220 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 postanowienia.
O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi, sąd orzekł w pkt 2 postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 powoływanie ustawy p.p.s.a. a.bł.