Uzasadnienie
Pismem sporządzonym dnia [...] r. pełnomocnik H. J. złożył w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w K. wniosek o zbadanie legalności budowy zjazdu łączącego drogę publiczną – gminną (działka nr [...]) z nieruchomością będącą własnością wnioskodawcy (działka nr [...]) położona w P., gmina Z..
W odpowiedzi na wniosek PINB w K. poinformował skarżącego, iż prowadzi postępowanie wyjaśniające zainicjowane złożonym wnioskiem. Jednak wskutek bezczynności organu I instancji [...] r. skarżący wniósł do organu wyższej instancji zażalenie w trybie art. 37 ustawy z dnia 14.06.1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej kpa). Wobec milczenia organu II instancji pismem sporządzonym [...] r. skarżący wniósł do sądu administracyjnego skargę na bezczynność PINB w K., domagając się orzeczenia we wszczętej jego wnioskiem sprawie oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Już po wniesieniu skargi do sądu W. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. postanowieniem z [...] r. rozpoznał przekazane mu [...] r. zażalenie skarżącego na bezczynność organu I instancji i uznał je za uzasadnione, wyznaczając równocześnie dodatkowe 30 dni na załatwienie sprawy. Pomimo wyznaczenia dodatkowego terminu organ I instancji podjął działania polegające tylko na przeprowadzeniu kontroli robót budowlanych i pismem [...] r. poinformował WSA w P., iż w jego ocenie brak jest przedmiotu sprawy, a zarówno wnioskodawca, jak i jego pełnomocnicy nie są zainteresowani merytorycznym rozpoznaniem przedmiotowego wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Rozpatrując skargę na bezczynność sąd ogranicza się do kontroli, czy skarga została wniesiona w sprawie, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej zwaną ppsa) oraz czy zwłoka w załatwieniu sprawy przekroczyła terminy określone w przepisach prawa. O bezczynności organu administracji publicznej możemy mówić gdy organ w ustalonym terminie nie wydaje merytorycznego rozstrzygnięcia w stosownej formie, ale także wtedy, gdy nie dokonuje czynności, które warunkują merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie.
W skardze na bezczynność pełnomocnik skarżącego domagał się zobowiązania PINB w K. do załatwienia sprawy samowolnej budowy zjazdu łączącego drogę publiczną – gminną (działka nr [...]) z nieruchomością będącą własnością H. J. (działka nr [...]). Zamierzeniem skarżącego było, więc spowodowanie skontrolowania przez organ nadzoru budowlanego czy nie doszło do samowoli budowlanej polegającej na pobudowaniu zjazdu łączącego drogę publiczną – gminną z nieruchomością skarżącego i w konsekwencji usunięcie skutków ewentualnej samowoli. Treść takiego żądania upoważniała organ nadzoru budowlanego do zbadania tego sygnału w aspekcie treści art. 48 ustawy z dnia 07.07.1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118), zgodnie z którym właściwy organ nakazuje w drodze decyzji rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo pobudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Zaznaczyć należy, że skarga na bezczynność wniesiona być może do sądu administracyjnego tylko w razie niepodejmowania przez organy nakazanych prawem aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej. Mając na względzie przedstawione powyżej przesłanki należało uznać, że w świetle przepisów art. 81 w zw. z art. 83 ustawy Prawo budowlane zadaniem organów nadzoru budowlanego jest m.in. nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów prawa budowlanego, w tym wydawania decyzji w sprawach samowoli budowlanej. Powyższe przesądza o publicznoprawnym charakterze tych działań, tym samym w przedmiotowej sprawie zaistniały przesłanki do kontroli sądowoadministracyjnej.
Zgodnie z art. Art. 52 § 1 ppsa skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W myśl § 2 tego artykułu przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Zgodnie z art. 52 § 3 ppsa jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa. Przed wniesieniem przedmiotowej skargi pełnomocnik skarżącego w dniu [...] r. wniósł skierowane do organu wyższej instancji zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przez PINB w K.. Po złożeniu przez H. J. skargi do sądu administracyjnego, organ II instancji wskutek rozpatrzenia zażalenia złożonego w trybie art. 37 kpa, wyznaczył dodatkowe 30 dni na załatwienie przedmiotowej sprawy.
Po upływie tego terminu PINB w K. zwrócił się do Sądu wyjaśniając, że w toku prowadzonego postępowania stwierdzono brak przedmiotu sprawy, o której mowa we wniosku H. J., a nieobecność wnioskodawcy przy czynnościach kontrolnych wskazywałaby - w ocenie organu I instancji – "na próbę manipulacji".
Skarga na bezczynność stanowi środek dyscyplinujący organ administracji publicznej, służący przeciwdziałaniu przewlekłości postępowania administracyjnego. Jeżeli, jednak do daty orzekania przez Sąd organ administracji publicznej, którego bezczynności dotyczyła skarga, wyda akt lub podejmie czynność, których domagała się strona, to – mimo pozostawania w zwłoce – przestaje on tkwić w bezczynności (por. J.P.Tarno; Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Komentarz, W.Pr. Warszawa 2006, s. 318). Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie.
Materialnoprawną podstawę działania organów nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie stanowi przepis art. 48 ustawy Prawo budowlane. Postępowanie prowadzone w trybie art. 48 Prawa budowlanego zmierzać winno do ustalenia czy samowola budowlana miała miejsce, a następnie wydania decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie pobudowanego obiektu (z uwzględnieniem postępowania legalizacyjnego) lub umarzającej postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżacego. Tymczasem, w toku postępowania zainicjowanego wnioskiem H. J. nie wydano dotąd żadnego orzeczenia, pomimo, iż od jego wszczęcia upłynęło 8 miesięcy.
Ubocznie zauważyć należy, że prowadzące postępowanie w sprawie samowoli budowlanej organy obowiązane były do uwzględniania reguł określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. Z treści uregulowań zawartych w tej ustawie wynikają m.in. zasady szybkości postępowania, prawdy obiektywnej i wysłuchania stron. Należy przy tym podkreślić, że o ile organ jest obowiązany uprzedzać stronę o planowanych czynnościach kontrolnych, o tyle faktyczny udział w nich jest prawem, a nie obowiązkiem strony. Stąd, niedopuszczalne jest osądzanie intencji strony przez pryzmat jej nieobecności przy przeprowadzaniu czynności kontrolnych.
To na organie ciąży również obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Brak stosownych w tym zakresie działań spowodował, że jeszcze w skierowanym do Sądu piśmie z [...] r. PINB w K. argumentuje, że wniosek skarżącego jest w jego ocenie "nieprecyzyjny". Tymczasem, to organy zostały przez ustawodawcę wyposażone w szeroką gamę narzędzi, którymi mają się posłużyć celem rozwiania stwierdzonych w toku postępowania wątpliwości.
W świetle powyższego uznać należy, iż PINB w K. pozostaje w bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego z dnia [...] r.
Z powyższych względów Sąd działając na podstawie art. 149 ppsa zobowiązał PINB w K. do rozstrzygnięcia wniosku skarżącego z dnia [...] r. w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych sprawy wraz z odpisem prawomocnego orzeczenia.
O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 ppsa.
/-/ W. Batorowicz /-/ B. Kamieńska /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak