Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 29 listopada 2012 r., sygn. akt II SAB/Wa 370/12

Uzasadnienie

Wnioskiem z dnia [...] kwietnia 2012 r. skarżący A. K. wystąpił z wnioskiem do P. S.A. o udostępnienie mu, w trybie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, poprzez nadesłanie pocztą następującej informacji publicznej:

1. 1) przesłanie wzorów identyfikacyjnych, zgodnych z art. 33a ustawy – Prawo przewozowe, upoważniających do kontroli dokumentów przewozowych w pociągach dla wszystkich istniejących stanowisk związanych z kontrolą (konduktor, kierownik pociągu, rewizor, kontroler itd.). W miarę możliwości technicznych wniósł, by wzory te zostały udostępnione w kolorze,
2. 2) jaka liczba osób (na dzień udzielenia odpowiedzi) posiada aktualne uprawnienia do kontroli biletów w pociągach dla poszczególnych stanowisk z tym związanych (tj. ilość konduktorów, ilość kierowników pociągu, ilość rewizorów itd.),
3. 3) w jaki sposób nadawane są numery służbowe (identyfikacyjne) osobom uprawnionym do kontroli biletów, tj. czy są one nadawane losowo czy też istnieją jakieś zasady numeracji, a jeśli takowe istnieją to jakie zakresy numeracji są używane, ilu cyfrowe są to numery, jak są one nadawane w zależności od miejsca zatrudnienia, stanowiska itd.

P. S.A. pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] odpowiedziała skarżącemu, że wnioskowane informacje nie są informacjami publicznym w rozumieniu ustawy, zaś żądania wskazane w pkt 2 i 3 wniosku dotyczą chronionej prawem tajemnicy przedsiębiorstwa.

W skardze z dnia [...] sierpnia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o:

1. 1. uznanie, że strona przeciwna pozostaje w bezczynności w przedmiocie wnioskowanej informacji publicznej,
2. 2. zobowiązanie strony przeciwnej do dokonania czynności w przedmiocie udostępnienia wnioskowanej informacji lub uznanie jego uprawnienia do uzyskania wnioskowanej informacji publicznej, a tym samy stwierdzenie obowiązku ciążącego w tym zakresie na stronie przeciwnej,
3. 3. zasądzenie kosztów postępowania.

W uzasadnieniu natomiast powołał się na opisany powyżej stan faktyczny stwierdzając, że P. S.A. jest podmiotem wykonującym zadania publiczne z zakresu publicznego transportu zbiorowego kolejowego jak również finansowanym ze środków publicznych, wobec czego w myśl ustawy jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej i zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy, informacje te podlegają udostępnieniu i pomimo upływu 14 dni strona przeciwna nie udzieliła mu wnioskowanej informacji, jak również nie wydała decyzji o odmowie i nie podano informacji o powodach opóźnienia z jednoczesnym podaniem terminu jej udostępnienia.

W odpowiedzi na skargę P. S.A. wniosła o umorzenie postępowania, bowiem – jak wskazała – wszystkie żądane przez skarżącego informacje we wniosku z dnia [...] kwietnia 2012 r., zostały skarżącemu udostępnione i przesłane za pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r.

Skarżący pismem z dnia [...] października 2012 r. potwierdził otrzymanie wnioskowanej informacji i wobec powyższego wniósł o:

1. 1. uznanie, że na dzień wniesienia skargi, strona przeciwna pozostawała w bezczynności w przedmiocie informacji publicznej,
2. 2. zasądzenie od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania w kwocie 100 zł,
3. 3. umorzenie postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga analizowana pod kątem bezczynności P. S.A. w zakresie udzielenia żądanej informacji publicznej do dnia złożenia skargi była zasadna. Na wstępie należy wyjaśnić, iż stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. 1. decyzje administracyjne;
2. 2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
3. 3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
4. 4. inne niż określone w pkt. 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;

4a.pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;

1. 5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
2. 6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt. 5 podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
3. 7. akty nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego;
4. 8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.

Z bezczynnością organu mamy zatem do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym przez przepisy prawa. Powyższe oznacza więc, że zarzut bezczynności powinien się pojawić wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność bowiem ma na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu.

Mówiąc natomiast o dostępie do informacji publicznej i ewentualnej bezczynności w tym zakresie stwierdzić na samym początku należy, że Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, zaś według ust. 2, prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu, przy czym tryb udzielania informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, określają ustawy (ust. 3).

Konkretyzacją zaś tego prawa zajmuje się m.in. ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198 ze zm.), gdzie w myśl art. 1, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w tym akcie prawnym. Ponadto na podstawie art. 2 ust. 1, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, co jednocześnie nie oznacza, że każdy podmiot jest zobligowany do jej udostępniania. Realizacja bowiem tego prawa spoczywa na określonych w ustawie podmiotach. I tak, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:

1. 1) organy władzy publicznej,
2. 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych,
3. 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa,
4. 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego,
5. 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

Zobowiązanymi do udostępnienia informacji publicznej są również organizacje związkowe i pracodawców reprezentatywne, w rozumieniu ustawy z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego (Dz. U. Nr 100, poz. 1080, z późn. zm.), oraz partie polityczne (ust. 2).

W ocenie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie, Spółka P. S.A. z siedzibą w W. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Z tego mianowicie powodu, że realizuje ona zadania publiczne, bowiem jest jednym z największych w Polsce przewoźników kolejowych wykonujących przewozy pasażerskie w ramach obowiązku służby publicznej. Jako przewoźnik wykonujący przewozy pasażerskie na obszarze kraju – w myśl przepisów ustawy o transporcie kolejowym z dnia 28 marca 2003 r. – otrzymuje z budżetu państwa dotację przedmiotową na wyrównanie utraconych przychodów z tytułu obowiązujących ustawowych ulg taryfowych w krajowych przewozach pasażerskich, a wysokość tej dotacji określa ustawa budżetowa.

Zatem Spółka P. S.A. jako podmiot wykonujący zadania publiczne i dysponujący majątkiem publicznym, ma obowiązek udostępniania wszystkich informacji o sprawach publicznych, z wyjątkiem informacji niejawnych i innych tajemnic ustawowo chronionych. W celu realizacji obowiązku udostępniania informacji publicznej spółka dysponuje podmiotową stroną w urzędowym publikatorze teleinformatycznym, tj. Biuletynie Informacji Publicznej (por. art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz art. 8 ust. 1 ustawy).

W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest natomiast pogląd, w myśl którego, informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych, wykonywana lub odnosząca się do władz publicznych, a także odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne, w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej. Informacją publiczną jest zatem w świetle przepisów art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 ustawy, każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ust. 1 ustawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 123/06, Lex nr 291 357). W wyroku z dnia 7 stycznia 2004 r. (sygn. akt K 14/03), Trybunał Konstytucyjny stwierdził, iż udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej, a tylko wyjątkowo w sytuacjach określonych w przepisach art. 14 ust. 2 (umorzenie postępowania) i art. 16 ust. 1 (odmowa udostępnienia informacji), wymagana jest forma decyzji administracyjnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2012 r. sygn. akt II SAB/Wa 312/12).

W świetle powyższych rozważań wskazać należy, że informacje, których udostępnienia domagał się skarżący we wniosku z dnia [...] kwietnia 2012 r. stanowią informację publiczną.

Jednocześnie jednak należy zauważyć, że w przedmiotowej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że po otrzymaniu skargi, pismem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Spółka uwzględniła ją i udostępniła żądane przez skarżącego we wniosku z dnia [...] kwietnia 2012 r. informacje publiczne i z tego względu skarżący w piśmie procesowym z dnia [...] października 2012 r., potwierdzając otrzymanie żądanych informacji publicznych, wniósł o umorzenie postępowania, zasądzenie kosztów, a także o uznanie, że organ pozostawał w bezczynności na dzień wniesienia skargi.

Wobec zatem udzielenia przez Spółkę skarżącemu żądanych informacji publicznych Sąd, w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., umorzył w tym zakresie postępowanie sądowoadministracyjne. W dacie orzekania nie było bowiem podstaw do zobowiązania Spółki do rozpoznania wniosku o informację publiczną, skoro został on już rozpoznany (vide: uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSA i WSA 2009/4/63).

Odnośnie natomiast stwierdzenia bezczynności Spółki na dzień wniesienia przez A. K. skargi do Sądu to bezspornie, o czym była już mowa na wstępie niniejszych rozważań, zachodziła ona. Jednakże nie miała miejsca – w ocenie Sądu – z rażącym naruszeniem prawa, bowiem wynikała raczej z nieumiejętności dokonania właściwej oceny charakteru żądanych przez skarżącego informacji, o czym świadczy choćby treść pisma Spółki z dnia [...] sierpnia 2012 r. i w tej sytuacji nie sposób dopatrzyć się z jej strony lekceważenia skarżącego, czy też celowego przedłużania postępowania. Z tego też powodu Sąd nie orzekł z urzędu grzywny wobec organu.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 149 § 1 ust. 1 w zw. z art. 161 § 1 pkt 3) i w zw. z art. 132, a w sprawie kosztów na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.