Uzasadnienie
W dniu 2 sierpnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku wpłynęła, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, skarga Stowarzyszenia B na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" (doręczoną w dniu 8 czerwca 2011 r.) nr "[...]" umarzającą postępowanie odwoławcze od decyzji Prezydenta Miasta z dnia "[...]" ustalającej środowiskowe uwarunkowania zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu unieszkodliwiania odpadów komunalnych w B. przy ul. "[...]". Skarga ta została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Bk 536/11. Tego samego dnia do sądu administracyjnego wpłynęła także skarga Stowarzyszenia C na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" i skarga ta została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Bk 537/11.
Stowarzyszenie A w piśmie z dnia 31 stycznia 2011 r. zawarło między innymi wniosek o wyłącznie od rozpoznania w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 536/11 sędziów WSA w Białymstoku: Prezesa WSA Przewodniczącego II Wydziału Ireneusza Henryka Darmochwała, Grażyny Gryglaszewskiej Mieczysława Markowskiego, Piotra Pietrasza, Sławomira Presnarowicza, Jacka Pruszyńskiego, Stanisława Prutisa, Małgorzaty Roleder, Urszuli Barbary Rymarskiej, Anny Sobolewskiej - Nazarczyk, Wojciecha Stachurskiego, Elżbiety Trykoszko, Danuty Tryniszewskiej - Bytys, Mirosława Wincenciaka - orzekającego poprzednio w SKO w Białymstoku oraz referendarzy: Tomasza Oleksickiego i Barbary Romanczuk, którzy orzekając w sprawach z wniosków Stowarzyszenia działali na jego niekorzyść "prawdopodobnie z naruszeniem prawa". Jako uzasadnienie wskazano np. odmawianie Stowarzyszeniu prawa do bezpłatnej pomocy pełnomocnika z urzędu i całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych, jak również brak wyłączenia sędziego WSA Stanisława Prutisa pomimo braku jego bezstronności w sprawie np. Kampusu Uniwersytetu w B., którego jednocześnie pracownikiem jest ten sędzia i orzekał prawdopodobnie na korzyść swojego pracodawcy Uniwersytetu w B. z oczywistym naruszeniem prawa i etyki.
Identycznej treści wniosek Stowarzyszenie A złożyła pismem z dnia 31 stycznia 2011 r. do sprawy o sygn. akt II SA/Bk 537/11 wnosząc o wyłączenie od rozpoznawania w tej sprawie wszystkich sędziów i referendarzy WSA w Białymstoku przywołując identycznej treści uzasadnienie.
Wskazani we wniosku o wyłączenie w obu sprawach Sędziowie WSA w Białymstoku: Ireneusz Henryk Darmochwał, Elżbieta Trykoszko, Danuta Tryniszewska - Bytys, Grażyna Gryglaszewska, Anna Sobolewska - Nazarczyk, Małgorzata Roleder, Stanisław Prutis, Mirosław Wincenciak, Mieczysław Markowski, Wojciech Stachurski, Sławomir Presnarowicz, Urszula Barbara Rymarska, Jacek Pruszyński oraz referendarze: Barbara Romanczuk i Tomasz Oleksicki złożyli do akt sprawy oświadczenia, w których wskazali, że nie istnieją żadne okoliczności tego rodzaju, że mogłyby wywoływać uzasadnioną wątpliwość co ich bezstronności w niniejszych sprawach - sygn. akt II SA/Bk 536/11 i II SA/Bk 537/11. Oświadczenia takiego nie złożył jedynie sędzia WSA Piotr Pietrasz, który został delegowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Postanowieniem z dnia 16 lutego 2012 r. (sygn. akt II OW 19/12) Naczelny Sąd Administracyjny połączył sprawy z wniosków Stowarzyszenia A do wspólnego rozstrzygnięcia i prowadzenia pod jedną sygnaturą akt II OW 19/12 i wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie do rozpoznania wniosków o wyłączenie sędziów i referendarzy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje
Wniosek o wyłączenie sędziów i referendarzy uznać należy za niezasadny.
Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową prawidłowego rozpoznania sprawy. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami odnoszącymi się do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Dlatego wyłączenie sędziego następuje nie tylko z mocy samego prawa w sytuacjach przewidzianych w art. 18 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270) zwanej dalej: ustawą ppsa., jak również wówczas, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie - art. 19 tej ustawy. W takim przypadku wyłączenie może nastąpić na żądanie sędziego lub na wniosek strony. Należy wskazać, iż strona obowiązana jest uprawdopodobnić przyczynę wyłączenia we wniosku zgłoszonym do sądu.
W rozpoznawanej sprawie brak jest istnienia którejkolwiek z przesłanek przewidzianych w art. 18 ustawy ppsa. obligatoryjnego wyłączenia wskazanych sędziów oraz na zasadzie art. 24 § 1 tej ustawy wskazanych referendarzy sądowych.
Wnioskującemu o wyłączenie Stowarzyszeniu należy wyjaśnić, iż jego przeświadczenie o działaniu wskazanych sędziów i referendarzy na jego niekorzyść, jak to określono "prawdopodobnie z naruszeniem prawa" nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej, w myśl art. 19 ustawy ppsa., ich wyłączenie od orzekania w tej sprawie. Oceny tej nie może zmienić subiektywne przekonanie wnioskującego o takim działaniu na niekorzyść strony na skutek niekorzystnego rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyznania prawa do pełnomocnika z urzędu oraz całkowitego zwolnienia z kosztów sądowych, czy też braku wyłączenia sędziego NSA Stanisława Prutisa od rozpoznania sprawy m.in. Kampusu Uniwersytetu w B., bowiem nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziów orzekających w sprawie tylko z tego powodu, iż nie uwzględnili wniosku dowodowego Stowarzyszenia w innych postępowaniach sądowych. Niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia w tej materii nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziów.
Taki pogląd wyrażony został w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 października 2008 r. sygn. akt I OZ 665/08 (niepublikowany) i Sąd rozpoznający tę sprawę pogląd ten podziela. Prawidłowość podejmowanych w tym zakresie rozstrzygnięć, podlega kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego i tylko w tym trybie dopuszczalne jest kwestionowanie niekorzystnych rozstrzygnięć sądu wojewódzkiego.
Nadto zarzut zgłoszony we wniosku nie został poparty żadnymi dowodami. Subiektywne przekonanie Stowarzyszenia, iż sędziowie orzekający w Wojewódzkim Sadzie Administracyjnym w Białymstoku w innych sprawach wnioskodawcy podejmują niekorzystne działania na jego rzecz "prawdopodobnie z naruszeniem prawa" jest twierdzeniem całkowicie gołosłownym bez przedstawienia obiektywnych przesłanek uzasadniających takie stwierdzenie. A jak już wcześniej wskazano fakt podejmowania rozstrzygnięć w innych sprawach Stowarzyszenia nie stanowi podstawy do ich wyłączenia od rozpoznania kolejnej sprawy w której uczestniczy Stowarzyszenie.
W tym miejscu wyjaśnić pozostaje, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca sama podejrzliwość wnioskodawcy, bądź utrata zaufania do bezstronności sędziego wynikająca z samego przeczulenia strony lub subiektywnego odczucia. Nie ma znaczenia subiektywne przekonanie wnioskodawcy o niekorzystnych działaniach podejmowanych przez sędziów lecz konieczne jest wskazanie poważnych powodów, które obiektywnie spowodowałyby utratę zaufania co do bezstronności sędziów. Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 ustawy ppsa. ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 22 lutego 2008r. sygn. akt II FZ 60/08, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odnośnie sędziego WSA Piotra Pietrasza Sąd oddalił wniosek o jego wyłączenie wobec ustalenia, iż sędzia ten został delegowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego i nie orzeka już w WSA w Białymstoku, wobec czego brak jest podstaw do zaistnienia w stosunku do tego sędziego przesłanek z art. 18 i art. 19 ustawy ppsa., gdyż wniosek o wyłączenie sędziego może być złożony jedynie w stosunku do sędziego orzekającego w danym sądzie wojewódzkim.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd, na mocy art. 19 w związku z art. 22 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił wniosek skarżącego Stowarzyszenia o wyłączenie sędziów i referendarzy WSA w Białymstoku jako niezasadny.