Uzasadnienie
E. C. w dniu 26 marca 2014 r. złożył wniosek do Starosty Powiatu o czasową rejestrację samochodu osobowego marki Volkswagen Passat 1,9D, w celu przejazdu do stacji diagnostycznej.
Do wniosku dołączył prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt [...] stwierdzające, że z dniem 23 sierpnia 2005 r. nabył przez zasiedzenie własność samochodu osobowego marki Volkswagen Passat 1,9D, rok produkcji 1999. W postanowieniu wskazano oryginalny i przerobiony numer nadwozia oraz numer rejestracyjny pojazdu. Ponadto do wniosku dołączył postanowienie z dnia 9 marca 2012 r. o umorzeniu śledztwa w sprawie zaistniałego w nieustalonym czasie i miejscu przerobienia numerów identyfikacyjnych pojazdu i opinię z dnia 9 listopada 2011 r. z zakresu badań mechanoskopijnych, dotyczącą numerów identyfikacyjnych pojazdu.
W dniu 8 kwietnia 2014 r. organ, na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., art. 72 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2012 r., poz. 1137 ze zm.), w powiązaniu z § 3 i § 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wezwał skarżącego do uzupełnienia braków wniosku poprzez dostarczenie stosownych dokumentów. W przypadku, jeśli pojazd został sprowadzony z zagranicy zażądano dostarczenia dowodu rejestracyjnego lub zaświadczenia potwierdzającego dane zawarte w zagubionym dowodzie rejestracyjnym, wystawionego przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji pojazdu za granicą, dowodu odprawy celnej przywozowej, jeżeli pojazd został sprowadzony z państwa niebędącego państwem członkowskim Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy, dokumentu potwierdzającego zapłatę akcyzy na terytorium kraju albo dokumentu potwierdzającego brak obowiązku zapłaty akcyzy na terytorium kraju albo zaświadczenia stwierdzającego zwolnienie od akcyzy, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym, jeżeli pojazd został sprowadzony z terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej i jest rejestrowany po raz pierwszy, zaświadczenia wydanego przez właściwy organ potwierdzający uiszczenie podatku od towarów i usług od pojazdów sprowadzanych z państw członkowskich Unii Europejskiej lub brak tego obowiązku, dowodu wpłaty, o którym mowa w art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów wycofanych z eksploatacji, tłumaczenia przez tłumacza przysięgłego dokumentów sporządzonych w języku obcym.
W przypadku zaś, jeśli pojazd został zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązano do dostarczenia: dowodu rejestracyjnego lub zaświadczenia wystawionego przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzającego dane zawarte w dowodzie rejestracyjnym, jeżeli został zagubiony, karty pojazdu, jeżeli była wydana lub zaświadczenia wystawionego przez organ rejestrujący właściwy ze względu na miejsce ostatniej rejestracji, potwierdzającego dane zawarte w karcie pojazdu, jeżeli została zagubiona.
Skarżący w wyznaczonym terminie nie przedłożył wymaganych dokumentów, wskazując w piśmie z dnia 14 kwietnia 2014 r., że wniosek złożył na podstawie art. 74 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Na wezwanie organu skarżący w dniu 17 kwietnia 2014 r. złożył zeznania w charakterze strony oraz złożył oświadczenie, z którego wynika, że nie posiada dokumentów pojazdu, a fakty dotyczące jego historii zna jedynie z akt sprawy prowadzonej przez prokuraturę, z akt tych wynika, że właścicielem pojazdu przed kradzieżą był obywatel Niemiec.
Pismem z dnia 12 maja 2014 r. organ, działając na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. zawiadomił skarżącego, że mimo wezwania pismem z dnia 8 kwietnia 2014 r. do przedłożenia dokumentów wniosek nie został uzupełniony, wobec czego wniosek ten pozostawiono bez rozpoznania.
Zgodnie z udzielonym pouczeniem w piśmie z dnia 29 maja 2014 r., skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa.
Następnie E. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Starosty Powiatu, domagając się zobowiązania organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi. Skarżący zarzucił, że organ naruszył art. 6, art. 8, art. 12, art. 35 § 1, art. 36 § 1, art. 37 § 1 i art. 104 k.p.a. oraz art. 74 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Wskazał, że złożony przez niego wniosek spełniał wszelkie wymogi formalnoprawne, a organ pozostaje w bezczynności.
Starosta Powiatu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie stwierdzając, że skarżący nie przedłożył dokumentów wymaganych w art. 72 ustawy - Prawo o ruchu drogowym.
Wyrokiem z dnia z dnia 6 listopada 2014 r., sygn. akt III SAB/Gd 61/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę E. C..
W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że na pozostawienie podania bez rozpoznania przysługuje skarga na bezczynność organu i przepis art. 52 ust. 3 p.p.s.a. nie miał w sprawie zastosowania. Sąd podkreślił, że przepis art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, wskazujący na podstawie jakich dokumentów dokonuje się rejestracji pojazdu, dotyczy także czasowej rejestracji pojazdu, co wynika chociażby z art. 74 ust. 2a ustawy. W przypadku rejestracji pojazdu - także czasowej - należy przedstawić dokumenty, o jakich mowa w art. 72 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, przy uwzględnieniu treści art. 72 ust. 2 ustawy, i że skonkretyzowanie tych obowiązków znajduje odzwierciedlenie w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 października 2011 r. w sprawie szczegółowego sposobu oraz trybu nadawania i umieszczania w pojazdach cech identyfikacyjnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 236, poz. 1401), zamiast rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. z 2014 r. poz. 1522 ze zm.).
Sąd I instancji podniósł, że skarżący zobowiązany do przedstawienia dokumentów wymienionych w wezwaniu przedłożył jedynie dowód własności pojazdu – prawomocne orzeczenie sądu, postanowienie z dnia 9 marca 2012 r. o umorzeniu śledztwa w sprawie przerobienia numerów identyfikacyjnych pojazdu oraz opinię z dnia 9 listopada 2011 r. z zakresu badań mechanoskopijnych, dotyczącą numerów identyfikacyjnych pojazdu. Sąd uznał, że nie można zarzucić organowi, że pozostaje w bezczynności, pozostawiając wniosek skarżącego o czasową rejestrację pojazdu bez rozpoznania.
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego E. C..
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 572/15 uchylił zaskarżony wyrok, zobowiązując Starostę Powiatu do rozpoznania wniosku skarżącego E. C. z dnia 26 marca 2014 r. o czasową rejestrację pojazdu w terminie miesiąca od doręczenia organowi odpisu wyroku wraz z aktami sprawy,
W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że skoro wnioskodawca wyraźnie oświadczył, że postanowienie Sądu, które stwierdza, że jest właścicielem pojazdu, jest jedynym dokumentem jaki posiada i nie ma możliwości uzyskania innej dokumentacji pojazdu, którego czasowej rejestracji w celu umożliwienia przejazdu do stacji diagnostycznej dotyczył wniosek, nie można podzielić stanowiska Sądu I instancji, że prawidłowo wniosek ten pozostawiony został bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a.
Złożenie przez skarżącego, po wezwaniu przez organ w trybie art. 64 § 2 k.p.a., oświadczenia, że przedstawione przy wniosku dokumenty są jedynymi, jakie strona jest w stanie uzyskać, obligowały organ - jak słusznie podniesiono w skardze kasacyjnej - do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wówczas to, gdyby było ono dla strony negatywne, otworzy się możliwość zakwestionowania w przewidzianym w ustawie trybie niekorzystnej dla niej decyzji.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta decyzją z dnia 26 listopada 2015 r., na podstawie art. 72 ust. 1, art. 74 ust. 2a ustawy - Prawo o ruchu drogowym, odmówił czasowej rejestracji w celu przejazdu do stacji diagnostycznej samochodu osobowego marki Volkswagen Passat 1,9D.
W uzasadnieniu wskazano, że dokonano ponownej oceny zebranego materiału dowodowego sprawy. Ustalono, że przedmiotowy pojazd przed kradzieżą był zarejestrowany i posiadał fabryczny numer identyfikacyjny [...], który jest oryginalnym numerem przypisanym do samochodu VW Passat o nr rej. [...], skradzionym obywatelowi Niemiec prawdopodobnie na terenie Polski.
Pismem z dnia 9 listopada 2015 r. organ zawiadomił stronę o przysługujących jej prawach w ramach toczącego się postępowania. Strona nie skorzystała z przysługującego jej prawa. W związku z tym, przedstawione przy wniosku dokumenty są jedynymi, jakie strona była w stanie uzyskać, co obligowało organ do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w następstwie odwołania E. C., decyzją z dnia 21 października 2016 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 74 ust. 1 i 2 pkt 2 lit. c, art. 72 ust. 1 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
Kolegium podało, że w toku postępowania E. C. nie przedstawił innych dokumentów poza prawomocnym postanowieniem stwierdzającym, że nabył przez zasiedzenie własność samochodu osobowego marki Volkswagen Passat 1,9D. W postanowieniu tym podano oryginalny i przerobiony numer nadwozia oraz numer rejestracyjny pojazdu. Wnioskodawca także wyraźnie oświadczył, że powyższe postanowienie Sądu jest jedynym dokumentem jaki posiada i nie ma możliwości uzyskania innej dokumentacji pojazdu.
Z akt sprawy wynika, że ww. pojazd wcześniej był zarejestrowany w Starostwie Powiatowym, jednak w wyniku wznowionego postępowania Starosta uchylił decyzję z dnia 12 września 2002 r. o rejestracji przedmiotowego pojazdu i odmówił rejestracji. W tej sytuacji wymagany jest ostatni dowód rejestracyjny pojazdu zawierający zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy numery identyfikacyjne pojazdu. Przedmiotowy pojazd był zarejestrowany w Starostwie Powiatowym pod numerem rejestracyjnym [...].
Kolegium pismem z dnia 12 października 2016 r. zwróciło się do Starosty Powiatowego o informację, czy w Starostwie znajdują się dokumenty (w tym dowód rejestracyjny), które stanowiły podstawę rejestracji przedmiotowego pojazdu. W odpowiedzi Starosta poinformował, że dokumenty stanowiące podstawę rejestracji pojazdu marki Volkswagen Passat o nr rej. [...] zostały zniszczone w 2008 roku na podstawie zgody Dyrektora Archiwum Państwowego w Z. na brakowanie dokumentacji niearchiwalnej.
Organ wyjaśnił, że z tego względu nie została spełniona przesłanka do czasowego zarejestrowania samochodu na wnioskodawcę, gdyż nie przedstawił on dowodu rejestracyjnego pojazdu i nie ma takiej możliwości. Podano, że dowód ten jest niezbędny do zarejestrowania samochodu i winien być on dołączony do wniosku o rejestrację. Jego brak stanowi przeszkodę do rejestracji pojazdu. Brak obowiązku przedłożenia dowodu rejestracyjnego dotyczy tylko takich aut, które nigdy wcześniej nie były zarejestrowane. Nie zostały zatem spełnione przesłanki do czasowej rejestracji przedmiotowego pojazdu.
Dalej podano, że fakt, iż E. C. jest właścicielem przedmiotowego pojazdu jest niekwestionowany, jednak ten dowód jest niewystarczający do czasowego zarejestrowania przedmiotowego pojazdu w świetle przepisu art. 72 ust. 1 pkt 1-6a ustawy. Skoro strona przedłożyła jedynie dowód własności pojazdu, a pozostałe przedstawione przez nią dokumenty nie są dokumentami, o których mowa w przepisach ustawy i ww. rozporządzenia, jednocześnie oświadczyła, że nie ma możliwości uzyskania innej dokumentacji pojazdu, to nie można uznać, iż zaistniały podstawy do wydania decyzji o czasowym zarejestrowaniu przedmiotowego pojazdu.
E. C. w skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie Starosty do wydania decyzji zezwalającej na czasową rejestrację w/w pojazdu.
Zarzucił naruszenie:
- – art. 72 ust. 1 pkt 2 i 5 oraz art. 74 ust. 2 pkt 2 lit. c ustawy - Prawo o ruchu drogowym, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym przyjęciu, że chcąc uzyskać decyzję o czasowej rejestracji pojazdu zobowiązany jest do przedłożenia dowodu rejestracyjnego oraz karty pojazdu, pomimo oświadczenia, że jedynym dokumentem jaki posiada jest postanowienie Sądu stwierdzające zasiedzenie;
- – art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a., poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności żądanie przedłożenia dokumentów w postaci dowodu rejestracyjnego oraz karty pojazdu, które zostały zniszczone oraz unieważnione przez upoważnianie do tego organy na skutek zawarcia w nich nieprawdziwych i sfałszowanych danych indywidualizujących w/w pojazd co powoduje, że nie mogą one stanowić podstawy rejestracji nawet gdyby skarżący byłby w ich posiadaniu.
Skarżący twierdził, że w dalszym ciągu nie może zarejestrować pojazd, co w jego ocenie należy uznać, za naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej oraz ochrony prawa własności. Kluczowe w sprawie jest ustalenie jakie skutki niesie za sobą zasiedzenie pojazdu. Zdaniem skarżącego jest to pierwotny sposób nabycia prawa podmiotowego. Dlatego w takiej sytuacji rejestrację należy traktować jako pierwszą. Natomiast w sprawie organy mając wiedzę, że dokumenty w postaci dowodu rejestracyjnego i karty pojazdu nie istnieją, w dalszym ciągu żądają ich przedłożenia, co uniemożliwia dokonanie rejestracji tworząc sytuację nierozwiązywalną. Skarżący podnosił, że nie jest w stanie przedłożyć tych dokumentów, gdyż one nie istnieją.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. z 2016 r., poz. 718, dalej jako - "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest zasadna.
Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Starosty z dnia 26 listopada 2015 r., który odmówił czasowej rejestracji w celu przejazdu do stacji diagnostycznej samochodu osobowego marki Volkswagen Passat 1,9D.
Podstawę materialno-prawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej jako - "ustawa") oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz.U. z 2014 r. poz. 1522 ze zm.).
Nie było kwestionowane w sprawie, że przepis art. 72 ust. 1 ustawy, który określa na podstawie jakich dokumentów dokonuje się rejestracji pojazdu, dotyczy także czasowej rejestracji pojazdu (art. 74 ust. 2a). Zatem w przypadku rejestracji pojazdu czasowej należy przedstawić dokumenty, o jakich mowa w art. 72 ust. 1 ustawy, przy uwzględnieniu treści art. 72 ust. 2 ustawy oraz rozporządzenia (treść przepisów została przywołana w uzasadnieniach organów obu instancji).
Stosownie do treści art. 74 ust. 1 czasowej rejestracji pojazdu dokonuje starosta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę) właściciela pojazdu, wydając pozwolenie czasowe i zalegalizowane tablice rejestracyjne.
Zgodnie zaś z art. 74 ust. 2 ustawy czasowej rejestracji dokonuje się:
- 1) z urzędu - po złożeniu wniosku o rejestrację pojazdu;
- 2) na wniosek właściciela pojazdu - w celu umożliwienia:
- a) wywozu pojazdu za granicę,
- b) przejazdu pojazdu z miejsca jego zakupu lub odbioru na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
- c) przejazdu pojazdu związanego z koniecznością dokonania jego badania technicznego lub naprawy.
E. C. (dalej jako - "skarżący" lub "strona") odmówiono czasowej rejestracji pojazdu w celu przejazdu do stacji diagnostycznej.
Skarżący domagając się czasowej rejestracji pojazdu przedłożył prawomocne postanowienie prawomocne Sądu Rejonowego w K. z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt [...] stwierdzające, że z dniem 23 sierpnia 2005 r. nabył przez zasiedzenie własność samochodu osobowego marki Volkswagen Passat 1,9D, rok produkcji 1999. W postanowieniu wskazano oryginalny i przerobiony numer nadwozia oraz numer rejestracyjny pojazdu.
Do wniosku skarżący dołączył również postanowienie z dnia 9 marca 2012 r. o umorzeniu śledztwa w sprawie zaistniałego w nieustalonym czasie i miejscu przerobienia numerów identyfikacyjnych pojazdu i opinię z dnia 9 listopada 2011 r. z zakresu badań mechanoskopijnych, dotyczącą numerów identyfikacyjnych pojazdu. Strona nie dysponuje innymi dokumentami pojazdu (okoliczność bezsporna).
Także pozostałe okoliczności faktyczne sprawy pozostawały poza sporem.
W granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą (art.140 Kodeksu cywilnego). Do zasadniczych atrybutów prawa własności należy między innymi korzystanie z rzeczy zgodnie z jej przeznaczeniem. W przypadku pojazdu samochodowego korzystanie z rzeczy stanowi możliwość przemieszczania się. Własność jest chroniona przez Konstytucję RP (art. 21 i art. 64).
Skarżący jest właścicielem samochodu (co było niekwestionowane przez organy) i podjął czynności, które mają mu pozwolić na wykonywanie prawa własności - poprzez korzystanie z samochodu.
W tym celu złożył wniosek, który zainicjował niniejsze postępowanie, domagając się czasowej rejestracji w celu przejazdu do stacji diagnostycznej oraz w tym samym dniu (tj. 23 marca 2014 r.) złożył wniosek o nadanie cechy identyfikacyjnej pojazdu oraz wydanie skierowania do upoważnionej stacji kontroli pojazdów celem nabicia numeru nadwozia, podwozia lub ramy.
Starosta uwzględnił wniosek skarżącego o nadanie cechy identyfikacyjnej pojazdu, i w dniu 10 grudnia 2014 r., wydał decyzję, w której
- 1. zezwolił na umieszczenie numeru nadwozia, podwozia, ramy nadając mu cechę indentyfikacyjną o numerze: [...],
- 2. zezwolił na wykonanie tabliczki znamionowej zastępczej.
Jest oczywiste, że rejestracja pojazdu ma służyć identyfikacji pojazdu i jego właściciela, a jednocześnie stanowić jeden z warunków dopuszczenia go do ruchu. Przy czym należy mieć na uwadze, że rejestracja czasowa na wniosek właściciela pojazdu dokonywana jest w konkretnym celu (art. 74 ust. 2 pkt 1 lit. a-c ustawy). W niniejszej sprawie celem tym jest - przejazd do stacji diagnostycznej.
Organ odwoławczy jako zasadniczą przyczynę odmowy czasowej rejestracji samochodu wskazał na nie przedstawienie przez wnioskodawcę dowodu rejestracyjnego pojazdu, jak i na niemożność przedłożenia innymi dokumentów. Słusznie organ odwoławczy, zauważył, że brak obowiązku przedłożenia dowodu rejestracyjnego dotyczy tylko takich aut, które nigdy wcześniej nie były zarejestrowane (przedmiotowy samochód był zaś zarejestrowany).
Jak już zaznaczono rejestracja ma służyć identyfikacji pojazdu i jego właściciela, tym samym przewidziany w przepisach ustawy i rozporządzenia obowiązek przedłożenia dokumentów, w tym dowodu rejestracyjnego, ma również służyć takim celom.
Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 grudnia 2011 r. w sprawie I OSK 28/11 - przedłożenie dowodu rejestracyjnego stanowi wymóg wynikający niewątpliwe z konieczności prawidłowej identyfikacji pojazdów i ma charakter restrykcyjny, co jest uzasadnione charakterem dokonywanej czynności prawnej oraz jej skutkami. Jednak uwagi te należy odnieść do sytuacji typowych, a więc z reguły do umownego nabycia pojazdu, w których niewypełnienie tego obowiązku przez wnioskodawcę wywołuje dla niego negatywny skutek, i to nawet wówczas, gdy nie dysponuje on dowodem rejestracyjnym z powodu niejako niezawinionego, przykładowo ze względu na nieprzekazanie mu go przez zbywcę.
Niewątpliwe w niniejszej sprawie nie mamy do czynienia z "taką nietypową" sytuacją z dwóch zasadniczych przyczyn.
Po pierwsze - jak wynika z poczynionych ustaleń dokumenty przedmiotowego pojazdu nie istnieją (samochód ma niejako "czyste konto"). Poza sporem bowiem było, że ww. pojazd był zarejestrowany w Starostwie Powiatowym, jednak w wyniku wznowionego postępowania Starosta uchylił decyzję własną z dnia 12 września 2002 r. o rejestracji przedmiotowego pojazdu i odmówił rejestracji. Jednocześnie, co ważne organ ten, unieważnił dowód rejestracyjny i tablice rejestracyjne. Wcześniej przedmiotowy pojazd zarejestrowany był w Starostwie Powiatowym, jednak jak wynika z informacji udzielonej przez ten organ dokumenty (w tym dowód rejestracyjny), które stanowiły podstawę rejestracji zostały zniszczone w 2008 r. na skutek brakowania dokumentacji niearchiwalnej. Tak więc, nie ze swojej winy skarżący nie jest w stanie przedłożyć żądanych dokumentów. Słusznie też skarżący zauważa, że dokumenty te jako nieautentyczne pod względem materialnym i formalnym, nie mogłyby stanowić podstawy do rejestracji.
Po drugie - do nabycia prawa własności pojazdu doszło w drodze zasiedzenia. Trzeba zgodzić się ze skarżącym, że nabycie prawa własności poprzez zasiedzenie stanowi tzw. nabycie prawa pierwotne. Oznacza to, że prawo nabywcy istnieje niezależnie od praw poprzedniego właściciela, nie występuje także następstwo prawne. Zasadą jest również, że przy nabyciu pierwotnym wygasają dotychczasowe obciążenia prawa.
Jednym ze sposobów nabycia pierwotnego pojazdu jest również nabycie w drodze licytacji publicznej. Zgodnie z treścią art. 879 Kodeksu postępowania cywilnego nabywca rzeczy z licytacji publicznej staje się właścicielem rzeczy bez żadnych obciążeń, nie przysługują mu roszczenia z tytułu rękojmi za wady rzeczy, ale równocześnie przeciwko nabywcy nie można podnosić żadnych zarzutów co do ważności nabycia. Mamy tu więc do czynienia z instytucją pierwotnego nabycia własności (nabywca nie uzyskuje prawa, jakie przysługiwało dotychczasowemu właścicielowi, który traci to prawo, a nabywca uzyskuje prawo niezależnie od niego).
Zatem nabycie pojazdu w drodze zasiedzenia, podobnie jak w drodze licytacji publicznej stanowi - nabycie pierwotne.
Na tle nabycia pierwotnego pojazdu samochodowego (w drodze licytacji publicznej) oraz wymogów do dokonania rejestracji takiego pojazdu, wypowiadały się sądy administracyjne.
Jak podniósł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 21 stycznia 2010 r., w sprawie III SA/Kr 997/09 - w przypadku nabycia pojazdu w drodze licytacji publicznej, organ administracji nie może odmówić zarejestrowania pojazdu z powodu nie przedłożenia przez nabywcę dowodu rejestracyjnego, jeżeli ten dowód rejestracyjny nie został nabywcy przekazany wraz z nabytym pojazdem. Pogląd przeciwny naruszałby spójność systemową, specyfikę nabywania własności w drodze egzekucji oraz podważał zaufanie do prawa.
W ocenie tego Sądu, regulację dotyczącą przedmiotowego nabycia uznać należy za mającą charakter lex specialis w stosunku do ogólnych zasad rejestrowania pojazdów przewidzianych w ustawie oraz wykonawczym do tej ustawy rozporządzeniu. Przewidziany natomiast tymi unormowaniami katalog wyłączeń od obowiązku przedłożenia wraz z wnioskiem o rejestrację pojazdu dowodu rejestracyjnego należy uzupełnić o przewidziane w powołanych powyżej przepisach kodeksu postępowania cywilnego nabycie zarejestrowanego pojazdu w drodze licytacji publicznej w przypadku, gdy nabywca nie uzyskał dowodu rejestracyjnego.
Podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 3 czerwca 2004 r. w sprawie II SA/Gd 1712/03 wskazał, że "skoro nabycie pierwotne nie jest zależne od istnienia prawa po stronie innego podmiotu, to w przypadku takiego nabycia nie istnieje potrzeba wykazywania nieprzerwanego szeregu czynności prawnych zdziałanych przez osobę ujawnioną w dowodzie rejestracyjnym i jej następców prawnych." Ponadto, w uzasadnieniu tego wyroku zaznaczono, że w przypadku nabycia pojazdu od osoby, która nabyła go w sposób pierwotny, przepisy art. 72 ust. 1 pkt 5 Prawa o ruchu drogowym i § 2 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów nie mają zastosowania nawet wówczas, gdy pojazd był już zarejestrowany i uchylono decyzje dotyczące zarejestrowania pojazdu, wydane osobom, posiadającym pojazd przed sprzedażą w postępowaniu egzekucyjnym.
Także Naczelny Sąd Administracyjne w cyt. powyżej wyroku podniósł, że "nabycie pojazdu w toku postępowania egzekucyjnego co prawda nie zwalnia z ogólnie ustanowionych rygorów, w tym dotyczących dokumentów wymaganych dla rejestracji, to jednak charakter tej czynności wymusza korekcję generalnego podejścia do owych restrykcyjnych regulacji. Jak głosi art. 879 kodeksu postępowania cywilnego nabywca rzeczy w drodze licytacji z ruchomości staje się jej właścicielem bez żadnych obciążeń; nie przysługują mu jednak roszczenia z tytułu rękojmi za wady rzeczy, nadto nie można podnieść przeciwko nabywcy zarzutów co do ważności nabycia. Upraszczając zagadnienie można stwierdzić, że podmiot nabywający prawo własności w drodze licytacji w oparciu o przepisy kodeksu postępowania cywilnego dotyczące egzekucji z ruchomości nabywa je w sposób pierwotny, a więc przede wszystkim niezależnie od istnienia i treści tego prawa poprzednika.
Oznacza to m.in. oderwanie od faktu czy prawo własności poprzednikowi rzeczywiście służyło. Kwestia ta ma duże znaczenie w sprawie o rejestrację pojazdu, mimo tego, że przepisy obowiązujące w tej materii rozróżniają zagadnienie własności pojazdu od dalszych okoliczności podlegających wykazaniu innymi wymaganymi dokumentami. Zatem dowód rejestracyjny nie dowodzi własności pojazdu, a więc wykazanie tego prawa nie ma związku z przesłanką dołączenia do wniosku o rejestrację dowodu rejestracyjnego. Wszak sposobu nabycia własności pojazdu nie sposób nie dostrzegać przy ocenie wyczerpania omawianego wymogu".
Z przedstawionymi powyższej poglądami należy się w pełni zgodzić, a ponieważ odnoszą się one do pierwotnego sposobu nabycia prawa własności, to będą miały zastosowanie w niniejszej sprawie.
Uprawnione jest więc stwierdzenie, że w sytuacji pierwotnego nabycia prawa pojazdu (zasiedzenia) istnieje możliwość odstąpienia od wymogu przedłożenia dowodu rejestracyjnego, czy innych dokumentów związanych z następstwem prawnym, a które łączą się z wykazaniem ciągu czynności prawnych, pozwalających na identyfikację poprzednika prawnego - właściciela pojazdu, jak i samego pojazdu. Wynika to bezpośrednio z charakteru takiego nabycia, i co istotne, nie sprzeciwia się to celom określonym w ustawie i w rozporządzeniu, którym te regulacje mają służyć.
Odnośnie identyfikacji pojazdu, to nie bez znaczenia dla niniejszej sprawy ma okoliczność wydania w dniu 10 grudnia 2014 r. przez Starostę decyzji, w której zezwolił na umieszczenie numeru nadwozia, podwozia, ramy, nadając cechę identyfikacyjną o numerze: [...] przedmiotowemu pojazdowi.
Zgodnie z art. 66a ust. 2 pkt 5 ustawy starosta może nadać cechę indentyfikacyjną pojazdom, w których cecha ta uległa zatarciu lub sfałszowaniu, a prawomocnym orzeczeniem sądu zostało ustalone prawo własności pojazdu.
Przywołując powyższą regulację Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 17 września 2015 r., w sprawie II SA/Sz 469/15 wskazał, że mając na uwadze treść przytoczonego przepisu stwierdzić należy, że w sytuacji gdy dojdzie do nabycia pojazdu posiadającego fałszywe numery (...) a sąd powszechny ustali, iż osoba nabywająca stała się właścicielem tego pojazdu, to rejestracja takiego pojazdu możliwa jest dopiero po nadaniu przez właściwego starostę nowego numeru (...). Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 4 grudnia 2007 r., w sprawie sygn. akt III SA/Łd 492/07, wypowiadając się w kwestii możliwości zarejestrowania pojazdu, podniósł, że w myśl art. 66a ust. 2 pkt 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym starosta właściwy w sprawach rejestracji pojazdu wydaje decyzję o nadaniu cech identyfikacyjnych w przypadku pojazdu, w którym cecha identyfikacyjna uległa zatarciu lub sfałszowaniu, a prawomocnym orzeczeniem sądu zostało ustalone prawo własności pojazdu.
Wówczas, po uzyskaniu decyzji w tym przedmiocie, skarżący mógłby złożyć ponownie wniosek o rejestrację, a myśl ust. 4 art. 66a umieszczone cechy identyfikacyjne starosta wpisuje w dowodzie rejestracyjnym i w karcie pojazdu, jeżeli była wydana. Skoro strona takim dokumentem dysponuje (rozstrzygnięciem sądu powszechnego) to, zdaniem tego Sądu, nie występują przeszkody, aby nadać nowy numer VIN i zarejestrować auto.
|W konsekwencji też, organy ponownie rozpatrzą wniosek skarżącego o czasową rejestrację pojazdu mając na uwadze dokonane powyżej uwagi. |
|Organy uwzględnią przy tym pierwotny charakter nabycia przedmiotowego pojazdu i jego skutki, sentencję postanowienia sądu powszechnego w |
|przedmiocie zasiedzenia pojazdu oraz treść ww. decyzji Starosty z dnia 10 grudnia 2014 r. o nadaniu cech identyfikacyjnych, a także cel |
|rejestracji czasowej. |
|Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z poczynionych rozważań |
|Zgodnie przepisem art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego |
|postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było|
|przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. |
|Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Bazie Orzeczeń Sądów |
|Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl). |
|Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku działając na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 lit. a w związku z art. 135 |
|ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz |
|poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. |
|O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 tej ustawy. |