Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańskuz 23 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 244/19

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z dnia 4 lutego 2019 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 grudnia 2018 r. o stwierdzeniu u J. K. choroby zawodowej - zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia 4 grudnia 2018 r. (nr [...]) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny - działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej powoływanej jako: "k.p.a.") i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1261 ze zm. – dalej jako: "p.i.s.") - stwierdził u J. K. chorobę zawodową - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że orzekał w oparciu o orzeczenie lekarskie nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy, Poradnii Chorób Zawodowych w G. o rozpoznaniu choroby zawodowej oraz ocenę narażenia zawodowego, które dotyczyły J. K. Jak wynika z dokumentacji J. K. pracowała od dnia 6 czerwca 1976 r. do 9 września 1996 r. jako starszy referent ds. usług w zakładzie oraz kierownik zakładu pralniczego w [...] Spółdzielni Pracy [...] w S. (zakład zlikwidowany). Następnie do 2000 r. przebywała na urlopie wychowawczym. W okresie od 13 marca 2000 r. do 12 maja 2006 r. pracowała w PPH [...] L. T. w G., jako pracownik produkcji, a od 17 maja 2006 r. jest zatrudniona w firmie [...] S.A. w G., jako monter urządzeń elektromechanicznych.

Do czynności zawodowych J. K. podczas zatrudnienia w PPH T. L. T. należały prace polegające głównie na maszynowym przyszywaniu guzików do ubrań. Czynności te polegały na pobieraniu sztuki ubrania w ręce, umieszczeniu palcami guzika w stopce maszyny, podsuwaniu palcami określonego miejsca ubrania, gdzie ma być przyszyty guzik oraz uruchomieniu maszyny za pomocą pedału nożnego, i odwieszeniu ubrania. Ponadto metkowała odzież za pomocą specjalnego pistoletu oraz pakowała worki foliowe. Do wykonywania czynności zawodowych używała guzikarki, nożyc i obcinaczek do nici oraz pistoletu do metkowania i drukarki do metek. Sporadycznie wykonywała czynności związane z ręcznym przyszywaniem guzików, prasowaniem, czyszczeniem i oliwieniem maszyny, przykręcaniem ruchomych elementów maszyny.

Podczas zatrudnienia w [...] S.A. wskazano, że J. K. wykonuje montaż różnego typu elementów do paneli i przełączników elektronicznych, testowanie produktów i pakowanie gotowych produktów w folię bąbelkową, kartony lub skrzynki. Prace montażowe polegają na pobieraniu detalu, ręcznym wpasowaniu/umieszczaniu detalu na panelu/przełączniku oraz docisku prasą ręczną za pomocą dźwigni lub przykręceniu śrubkami za pomocą wkrętarki elektrycznej, następnie przekazaniu elementu na dalsze stanowisko montażowe lub odłożeniu do skrzynki. Podczas prac na stanowiskach testowania J. K. pobiera testowany panel, skanuje kod kreskowy skanerem ręcznym i umieszcza go na stanowisku testowym, gdzie kontrola odbywa się samoczynnie lub przez kilkukrotne przyciskanie wszystkich przycisków i kręcenie przełącznikami. Podczas pakowania pobiera produkty z opakowań produkcyjnych, skanuje kod skanerem ręcznym i umieszcza w opakowaniu wysyłkowym (folia bąbelkowa, karton, skrzynka), a następnie zakleja kartony oklejarką ręczną.

Organ stwierdził, że z przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego wynika, iż czynności zawodowe podczas zatrudnienia w obu wyżej wymienionych firmach wymagały wykonywania czynności zawodowych z zastosowaniem chwytu szczypcowego, a także wielokrotnych, powtarzalnych, precyzyjnych ruchów dłoni, co stanowiło nadmierne obciążenie kończyn górnych w obrębie nadgarstków. Natomiast na podstawie informacji uzyskanych od J. K. ustalono, że podczas zatrudnienia w pralni nie wykonywała czynności, które obciążałyby nadmiernie kończyny górne w obrębie nadgarstków.

Po przeanalizowaniu dokumentacji lekarskiej oraz na podstawie specjalistycznych badań w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w G. (dalej także "WOMP") rozpoznano u J. K. schorzenie – "Przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: obustronny zespół cieśni w obrębie nadgarstka", wymienione w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1367). Kierując się powyższym organ stwierdził związek przyczynowo-skutkowy między narażeniem zawodowym, a rozpoznaną u strony chorobą.

L. T. odwołała się od decyzji organu I instancji podnosząc, że nie można łączyć w aspekcie przyczynowo-skutkowym objawów chorobowych w przebiegu neuropatii z warunkami pracy w poprzednich zakładach pracy, skoro pierwsze objawy choroby wystąpiły ok. 2009 r., a więc niemal 3 lata po ustaniu zatrudnienia u odwołującej się oraz w trakcie pracy u obecnego pracodawcy. W ocenie odwołującej się tylko fakt wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie do 1 roku po ustaniu zatrudnienia dawał organowi uprawnienie do rozpoznania choroby zawodowej oraz uznania, że narażenie w miejscu pracy przyczyniło się do jej powstania. Odmienne twierdzenie organu (nawet poparte stanowiskiem lekarza) jest całkowicie bezprawne.

W ocenie odwołującej się praca na stanowisku pracownika "wykańczania produkcji" nie stanowiła pracy nadmiernie obciążającej koniczyny górne, co więcej nie była to praca na akord. Zgodnie z oceną ryzyka zawodowego przeprowadzoną dla powyższego stanowiska poziom ryzyka został oceniony na mały i akceptowalny. Stwierdzenie, że z uwagi na brak rocznej przerwy pomiędzy zakończeniem pracy w P.P.H. [...] L. T. a jej rozpoczęciem w [...] S.A. (obecnie [...] S.A.) należy uwzględnić w orzeczeniu lekarskim oba wymienione zakłady, jako miejsca zatrudnienia, w których istniało ryzyko powstania tej choroby, jest sprzeczne z rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych i stanowiącym jego załącznik wykazem chorób zawodowych.

Po rozpatrzeniu odwołania [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 4 lutego 2019 r. (nr [...]) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że w toku prowadzonego postępowania na podstawie uzyskanych informacji organ I instancji sporządził kartę oceny narażenia zawodowego i ustalił, że J. K. podczas zatrudnienia w dwóch ostatnich miejscach pracy: tj. PPH [...] L. T. i [...] S.A. na stanowisku (odpowiednio): pracownika produkcji i montera urządzeń elektromechanicznych, była narażona na sposób wykonywania pracy nadmiernie obciążający kończyny górne w obrębie nadgarstków.

W trakcie specjalistycznej konsultacji przeprowadzonej przez WOMP lekarz neurolog rozpoznał obustronny zespół cieśni w obrębie nadgarstka po leczeniu operacyjnym. Na podstawie karty oceny narażenia zawodowego z dnia 2 sierpnia 2018 r., sporządzonej przez lekarza jednostki orzeczniczej, konsultacji specjalistycznej i dokumentacji medycznej dostarczonej przez J. K. orzeczono, że wieloletnia praca w warunkach narażenia zawodowego i sposób wykonywania pracy sprzyjający powstaniu zespołu cieśni nadgarstka świadczy z wysokim prawdopodobieństwem, że praca J. K. od 2000 r. wywołała rozpoznaną chorobę zawodową.

Organ nie zgodził się z twierdzeniem, że tylko fakt wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie do 1 roku po ustaniu zatrudnienia (a nie 3 lat), daje organowi uprawnienie do stwierdzenia istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy wykonywaną pracą a chorobą zawodową oraz uznania, że narażenie w miejscu pracy przyczyniło się do jej powstania.

Zgodnie z art. 2352 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym, albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Zgodnie z kartą oceny narażenia zawodowego sporządzoną przez upoważnionego pracownika w dniu 18 września 2018 r. i treścią orzeczenia lekarskiego nr [...] za "pracę w narażeniu zawodowym" uznano w przedmiotowej sprawie okres od 13 marca 2000 r. do nadal. Z uwagi na ciągłość narażenia na sposób wykonywania pracy nadmiernie obciążający kończyny górne w obrębie nadgarstków objęto zarówno czas zatrudnienia w P.P.H. [...] L. T., jak i w [...] S.A. Pojęcie "pracy w narażeniu zawodowym" nie zawsze jest tożsame z okresem zatrudnienia u jednego pracodawcy. Taka sytuacja miałaby miejsce tylko w przypadku, gdyby po ustaniu zatrudnienia w P.P.H. [...] L. T., ustało także narażenie zawodowe tzn. w kolejnym miejscu pracy J. K. nie istniałoby narażenie na sposób wykonywania pracy.

W kolejnym miejscu pracy J. K. występowało jednak narażenie zawodowe związane ze sposobem wykonywania pracy, dlatego okres pracy w narażeniu zawodowym obejmuje czas zatrudnienia w obu zakładach pracy.

Zarzut, że organ nieprawidłowo zakwalifikował odwołującą się jako stronę w przedmiotowym postępowaniu stoi w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, gdyż - jak wynika z treści świadectwa pracy z dnia 12 maja 2006 r. – J. K. była zatrudniona w P.P.H. [...] L. i J. T. w okresie od 13.03.2000 r. do 12.05.2006 r., wykonując pracę w wymiarze pełnego etatu w zakresie wykańczania produkcji. Zgodnie z kartą oceny narażenia zawodnego z dnia 18 września 2018 r. i orzeczeniem lekarskim z dnia 28 sierpnia 2018 r., pracę tę wykonywała w narażeniu na sposób wykonywania pracy sprzyjający powstaniu zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Powyższe spełnia kryteria definicji strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie choroby zawodowej wyznaczone art. 28 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych.

Twierdzenia odwołującej się, że praca na stanowisku pracownika wykańczania produkcji nie stanowiła pracy nadmiernie obciążającej kończyny górne, a co więcej nie była to praca na akord zaś zgodnie z oceną ryzyka zawodowego przeprowadzoną dla powyższego stanowiska poziom ryzyka został oceniony na mały i akceptowalny, nie znajduje jednoznacznego potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Praca w latach 2000-2006 w P.P.H. [...] L. T. była w ocenie lekarza orzecznika pracą w narażeniu na sposób wykonywania pracy sprzyjający powstaniu cieśni w obrębie nadgarstka, bowiem dominował chwyt szczypcowy w palcach I-III obu rąk, związany z pobieraniem i układaniem guzika w guzikarce, przytrzymywaniem i naciąganiem materiału, ręcznym obcinaniem nitek, a praca przy guzikarce była dominującą czynnością zawodową.

Rozważając powyższy zarzut organ odwoławczy zwrócił także uwagę na to, że powstanie choroby zawodowej zależy przede wszystkim od osobniczej, uwarunkowanej genetycznie, podatności danej osoby na czynnik szkodliwy w środowisku pracy. Wystąpienie natomiast czynników szkodliwych lub uciążliwych w środowisku pracy nie musi być zawinione przez pracodawcę. Aby stwierdzić chorobę zawodową wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który może wywołać chorobę u pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość, nawet gdy poziom ryzyka został oceniony na mały i akceptowalny.

Organ odwoławczy podkreślił dalej, że orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy z dnia 28 sierpnia 2018 r. (nr [...]) wraz z jego uzupełnieniem z dnia 8 października 2018 r., zostało sporządzone przez lekarza specjalizującego się w medycynie pracy i posiadającego uprawnienia do orzekania w przedmiocie chorób zawodowych, a zatem należy przyjąć, że posiadał on należną wiedzę w rozpoznawaniu chorób sklasyfikowanych jako zawodowe, oraz w rozpoznaniu czynników, które mogą potencjalnie powodować taką chorobę i ich oceny dla wywołania wskazanej choroby w konkretnym przypadku w odniesieniu do badanego pracownika.

Orzeczenie lekarskie uprawnionej jednostki orzeczniczej I i II stopnia ma charakter szczególnej opinii. Organ jest takim orzeczeniem co do zasady związany. Orzeczenie lekarskie wydane w przedmiotowej sprawie w ocenie organu odwoławczego w sposób przekonujący, a wiec logiczny i spójny, uzasadnia stanowisko zajęte przez lekarza orzecznika. Stanowisko to w sposób jednoznaczny określa czas pracy J. K. w narażeniu zawodowym na sposób wykonywania pracy nadmiernie obciążający kończyny górne w obrębie nadgarstków w okresie od 2000 r. do nadal, a czas ten obejmuje okres zatrudnienia w obu ww. zakładach pracy tj. P.P.H. [...] L. T. i [...] S.A.

Warunkiem stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie jednostki chorobowej wymienionej w wykazie chorób zawodowych w okresie, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym i wykazanie bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Powyższe warunki zostały spełnione, co jest podstawą do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej.

L. T. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o stwierdzenie jej nieważności albo jej uchylenie lub uchylenie w części dotyczącej stwierdzenia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy chorobą zawodową J. K. a pracą u skarżącej.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. I. naruszenie przepisów postępowania, tj.:
2. 1) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie lub niezweryfikowanie czy orzeczenie lekarskie z dnia 28 sierpnia 2018 r. prawidłowo zakwalifikowało okres zatrudnienia J. K. u skarżącej jako pracę w narażeniu na wystąpienie choroby zawodowej;
3. 2) art. 7a, art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie podstaw dla przyjęcia na niekorzyść strony wątpliwości odnośnie związku pomiędzy zatrudnieniem u skarżącej a chorobą strony;
4. 3) naruszenie art. 28 k.p.a. oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych w zakresie odnoszącym się do przyznania przymiotu strony skarżącej, w sytuacji gdy pomiędzy pracą u skarżącej a wystąpieniem pierwszych objawów choroby zawodowej minęło ponad 3 lata;
5. 4) naruszenie art. 157 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 k.p.a. przez uznanie, że skarżąca jest stroną postępowania i w efekcie odmowę stwierdzenia nieważności decyzji, w sytuacji gdy z analizy materiału dowodowego w sprawie wynika wprost, że skarżąca nie powinna być stroną postępowania.
6. II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. przepisów rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, w szczególności treści załącznika do tego rozporządzenia poprzez uznanie że pomimo upływu 3 lat od dnia zakończenia pracy J. K. u skarżącej winna ona (skarżąca) być stroną postępowania.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że zgodnie z wykazem chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych, w przypadku zespołu cieśni nadgarstka 1 rok wynosi okres czasu, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Nie można łączyć zatem w aspekcie przyczynowo-skutkowym objawów chorobowych w przebiegu neuropatii z warunkami pracy w poprzednich zakładach pracy, skoro pierwsze objawy choroby wystąpiły dopiero około 2009 r., a więc niemal 3 lata po ustaniu zatrudnienia u skarżącej oraz w trackie pracy u obecnego pracodawcy. Wyłączenie zatem wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych w okresie 1 roku po ustaniu zatrudnienia daje uprawnienie organowi do rozpoznania choroby zawodowej oraz uznanie na stanowisku zajmowanym przez danego pracownika istnienia warunków narażenia zawodowego pracownika. W ocenie skarżącej organ odwoławczy jedynie lakonicznie odniósł się do powyższych kwestii i argumentacji skarżącej, nie dokonując jednocześnie oceny całokształtu materiału dowodowego.

Skarżąca nie kwestionuje istnienia choroby zawodowej u strony jako takiej, ani że orzeczenie lekarskie stanowi szczególny rodzaj opinii specjalistycznej odnoszący się do warunków uznania danego schorzenia za chorobę zawodową. Niemniej jednak opinia lekarza w zakresie rozpoznania choroby zawodowej jako takiej stanowi jeden element, natomiast wydanie orzeczenia lekarskiego sprzecznego z obowiązującymi przepisami prawa stanowi w ocenie skarżącej zasadnicze uchybienie, które nie zostało skorygowane w toku postępowania prowadzonego przez organ II instancji.

W ocenie skarżącej organ w sposób nieuprawniony oparł się na stanowisku lekarza zaprezentowany w piśmie z dnia 8 października 2018 r., że gdyby pomiędzy zatrudnieniem w PPH [...] a [...] S.A. istniała co najmniej roczna przerwa w narażeniu pacjentki na sposób wykonywania pracy, to dopiero wówczas można byłoby przyjąć, że PPH [...] nie powinno być stroną przedmiotowego postępowania. Pogląd ten jest sprzeczny z rozporządzeniem w sprawie chorób zawodowych oraz wykazem chorób zawodowych. W stwierdzeniu tym jest błąd logiczny, co wynika z dalszej części pisma lekarza ("a objawy kliniczne zespołu cieśni nadgarstka pojawiłyby się dopiero podczas pracy w [...] S.A., to zgodnie z obowiązującymi przepisami należałoby uznać, że narażenie zawodowe jedynie w ostatnim zakładzie stało się przyczyną powstania choroby").

W ocenie skarżącej organy w sposób nieprawidłowy ustaliły krąg podmiotów niniejszego postępowania, kierując się nieopartą o jakąkolwiek podstawę prawną tezą lekarza orzekającego oraz naruszyły zasady swobodnej oceny dowodów, przyjmując że w sprawie objawy choroby zawodowej u pracownika udokumentowano już w czasie zatrudnienia u skarżącej lub w okresie 1 roku po ustaniu tego zatrudnienia. Skarżąca podkreśliła, że organ jest związany treścią orzeczenia lekarskiego w zakresie rozpoznania choroby zawodowej, polegającej na diagnozie, że dane schorzenie znajduje się (bądź nie) w wykazie chorób zawodowych, niemniej jednak to związanie nie ma charakteru bezwzględnego.

Natomiast ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez lekarza orzecznika nie wiąże organu i może być dokonana samodzielnie przez organ wydający decyzję, do czego upoważnia § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych.

W ocenie skarżącej nawet w przypadku, gdyby pracownik świadczył pracę w warunkach zagrożenia chorobą zawodową, to nie można bezkrytycznie przyjąć, że brak przerwy pomiędzy pracą w jednym zakładzie pracy a pracą w drugim zakładzie pracy, świadczyć ma o uwzględnieniu jako strony postępowania skarżącej. Jak wynika z orzeczenia lekarskiego praca w zakładzie skarżącej miała być pracą w warunkach zagrożenia chorobą zawodową, niemniej stanowisko to jest całkowicie nieuprawnione. Nie ma bowiem tożsamości podmiotów w tym przypadku. Skarżąca jest zupełnie odrębnym podmiotem od obecnego pracodawcy. Stanowisko zaś lekarza orzekającego w sprawie jest całkowicie nieuprawnione, brak bowiem podstawy prawnej dla sumowania tych okresów, tym bardziej, że schorzenie J. K. ujawniło się w okresie ponad 3 lat po zakończeniu pracy u skarżącej.

W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. – dalej jak: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne (pkt 1). Z kolei na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (pkt 1 lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. c); a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność decyzji lub wydanie jej z naruszeniem prawa (pkt 2 i pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 lutego 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 grudnia 2018 r. o stwierdzeniu u J. K. choroby zawodowej: zespół cieśni w obrębie nadgarstka.

Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 917 ze zm. – dalej jako: "k.p."), a także wydanego na podstawie tej ustawy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1367 – dalej zwanego "rozporządzeniem").

Zgodnie z art. 235¹ k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Natomiast w myśl art. 235² k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zatem stosownie do art. 2351 k.p. spełnienie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Konstrukcja niniejszego przepisu przemawia więc za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1039/06, LEX nr 315105). Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z wykonywaną pracą - rodzajem, charakterem i warunkami jej wykonywania i to właśnie z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 181/16, LEX nr 2078929).

W myśl § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.

Analizując podstawy wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej należy w szczególności zwrócić uwagę na regulację sposobu orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej. Stosownie do § 5 ust. 1 rozporządzenia wydawanie orzeczeń w tym przedmiocie zostało powierzone lekarzom spełniającym wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach wydanych na podstawie art. 9 ust. 3 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy, zatrudnionym w jednostkach orzeczniczych I stopnia (wymienionych w § 5 ust. 2 rozporządzenia) oraz II stopnia (wskazanych w § 5 ust. 3 rozporządzenia). Stosownie do § 6 ust. 1 rozporządzenia lekarz, o którym mowa w § 5 ust. 1, wydaje orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego.

Z kolei – zgodnie § 6 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia - narażenie zawodowe podlega ocenie, przy dokonywaniu której uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy – określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego. Stosownie do § 6 ust. 3 rozporządzenia taką ocenę narażenia zawodowego przeprowadza – w zależności od etapu, na którym znajduje się sprawa – m.in. lekarz zatrudniony w jednostce orzeczniczej, o której mowa w § 5 ust. 2 i 3 w toku ustalania rozpoznania choroby zawodowej (pkt 2), a także właściwy państwowy inspektor sanitarny, w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej (pkt 3).

Ze sporządzonej w postępowaniu przez organ "Karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej", wskazującej na okres oraz charakter (rodzaj) wykonywanej przez J. K. pracy (w tym m.in. świadczonej w warunkach narażenia zawodowego w firmie skarżącej - PPH [...] L. T. w G. w okresie od 13 marca 2000 r. do 12 maja 2006 r. oraz w firmie [...] S.A. w G. w okresie od 17 maja 2006 r. do nadal) wynika m.in., że wymieniona w firmie skarżącej pracowała jako pracownik produkcji a do jej czynności zawodowych należały prace polegające głównie na maszynowym przyszywaniu guzików do ubrań. Czynności te polegały na pobieraniu sztuki ubrania w ręce, umieszczeniu palcami guzika w stopce maszyny, podsuwaniu palcami określonego miejsca ubrania, gdzie ma być przyszyty guzik oraz uruchomieniu maszyny za pomocą pedału nożnego i odwieszeniu ubrania. Metkowała także odzież za pomocą specjalnego pistoletu oraz pakowała w worki foliowe.

Do wykonywania czynności zawodowych używała guzikarki, nożyc i obcinaczek do nici oraz pistoletu do metkowania i drukarki do metek. Sporadycznie także wykonywała czynności związane z ręcznym przyszywaniem guzików, prasowaniem, czyszczeniem i oliwieniem maszyny, przykręcaniem ruchomych elementów maszyny. Z kolei będąc zatrudnioną jako monter urządzeń elektromechanicznych w [...] S.A. do czynności zawodowych J. K. należy wykonywanie montażu różnego typu elementów do paneli i przełączników elektronicznych, testowanie produktów i pakowanie gotowych produktów w folię bąbelkową, kartony lub do skrzynki. Prace montażowe polegają na pobieraniu detalu, ręcznym wpasowaniu/umieszczaniu detalu na panelu/przełączniku oraz docisku prasą ręczną za pomocą dźwigni lub przykręceniu śrubkami za pomocą wkrętarki elektrycznej, a następnie przekazaniu elementu na dalsze stanowisko montażowe lub odłożeniu do skrzynki.

Na stanowiskach testowania czynności zawodowe polegają na pobraniu testowanego panelu, skanowaniu kodu kreskowego skanerem ręcznym i umieszczeniu go na stanowisku testowym, gdzie kontrola odbywa się samoczynnie lub przez kilkukrotne przyciskanie wszystkich przycisków i kręcenie przełącznikami. Podczas pakowania wymieniona pobiera produkty z opakowań produkcyjnych, skanuje kod skanerem ręcznym i umieszcza w opakowaniu wysyłkowym (folia bąbelkowa, karton, skrzynka), a następnie zakleja kartony oklejarką ręczną.

Jak wynika z treści orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o rozpoznaniu choroby zawodowej z dnia 28 sierpnia 2018 r. (nr [...]), na podstawie uzyskanej dokumentacji i sporządzonej Karty oceny narażenia zawodowego stwierdzono, że praca J. K. od 2000 r. (tj. podczas pracy w zakładach pracy: PPH [...] L. i J. T. oraz [...] SA) była pracą w narażeniu na sposób wykonywania pracy sprzyjający powstaniu zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, przy czym – jak zaznaczono w odniesieniu do narażenia na sposób wykonywania pracy w zakładzie skarżącej w latach 2000-2006 – w pracy J. K. dominował chwyt szczypcowy w palcach I-III obu rąk, związany z pobieraniem i układaniem guzika w guzikarce, przytrzymywaniem i naciąganiem materiału, ręcznym obcinaniem nitek. W konkluzji orzeczenia jednostka lekarska wyjaśniła, że "wieloletnia praca w warunkach narażenia zawodowego na sposób wykonywania pracy sprzyjający powstaniu zespołu cieśni nadgarstka oraz wcześniejsze udokumentowane przypadki tej samej choroby na podobnych stanowiskach pracy świadczą z wysokim prawdopodobieństwem o tym, że praca J. K. od 2000 r. wywołała chorobę zawodową: obustronny zespół cieśni w obrębie nadgarstka".

W piśmie uzupełniającym z dnia 8 października 2018 r. do ww. orzeczenia lekarz orzecznik WOMP w G. wyjaśnił, że zaliczył pracę J. K. w latach 2000-2006 do pracy, która wywołała chorobę zawodową z uwagi na ciągłość zatrudnienia (rozumianą jako pracę bez przerwy dłuższej niż 12 m-cy) w narażeniu na sposób wykonywania pracy nadmiernie obciążający kończyny górne, trwający od 2006 r. do nadal. Wskazano, że zarówno podczas zatrudnienia w PPH [...], jak i w [...] SA J. K. była narażona na sposób wykonywania pracy nadmiernie obciążający kończyny górne w obrębie nadgarstków, a zatem z uwagi na ciągłość narażenia na czynnik zawodowy stanowiący przyczynę powstania choroby zawodowej należało uwzględnić w orzeczeniu lekarskim oba wymienione zakłady pracy jako miejsca zatrudnienia, w których istniało ryzyko powstania tej choroby.

Jak wynika z przytoczonych wyżej przepisów decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej może być wydana – po przeprowadzeniu przez organy inspekcji sanitarnej - postępowania wyjaśniającego co do warunków i sposobu wykonywanej pracy oraz występującego w określonym czasie w środowisku pracy określonego narażenia zawodowego wiążącego się z podejrzeniem zaistnienia wskazanej w rozporządzeniu jednostki chorobowej - jeżeli spełnione zostaną następujące przesłanki: 1/ schorzenie zostanie rozpoznane przez lekarza we właściwej jednostce orzeczniczej jako choroba zawodowa określona w wykazie; 2/ w zakładzie (środowisku) pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia oraz 3/ bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić istnienie związku przyczynowego między stwierdzonym schorzeniem a warunkami pracy.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wojewódzkich sądów administracyjnych wyrażany powszechnie jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej treścią orzeczeń lekarskich, wydanych w trybie rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, a w konsekwencji o braku podstaw do przeprowadzania przez organ samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 25 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Bk 710/06; wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 września 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 388/16), co jest uzasadnione zakresem specjalistycznej wiedzy medycznej posiadanej przez lekarzy orzeczników, której to wiedzy nie posiadają organy administracyjne. Orzeczenie lekarskie, o jakim tutaj mowa, należy traktować tak jak opinię w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a., a ocena tego orzeczenia dokonywana przez właściwy organ podlegać musi kryteriom określonym w art. 80 k.p.a. Jeżeli zatem orzeczenie lekarskie poddane takiej ocenie zawiera w sobie logiczne i przekonujące wyjaśnienie zajętego przez lekarza-orzecznika stanowiska, to organ nie może sprzecznie z tą opinią dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby zawodowej.

Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń lekarskich jednostek orzeczniczych, a zatem nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia ocenianego przez te jednostki pacjenta kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących postawę wydania orzeczeń lekarskich (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że kluczowe znaczenie dla jej rozstrzygnięcia czyli stwierdzenia u J. K. choroby zawodowej, posiadało ww. orzeczenie WOMP w G. (wraz z jego uzupełnieniem), z którego bezsprzecznie wynikało, że wykonywana przez nią w narażeniu zawodowym od 2000 r. praca z wysokim prawdopodobieństwem wywołała u niej chorobę zawodową oznaczoną w załączniku do rozporządzenia w punkcie 20.1 – "Przewlekłe choroby układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka". Z tego powodu należy stwierdzić, że organy inspekcji sanitarnej obu instancji wydając kontrolowane w niniejszej sprawie decyzje dokonały zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy.

Organy – wbrew twierdzeniom zawartym w skardze – nie naruszyły powołanych w niej przepisów. Mając bowiem na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, jak również podnoszone przez skarżącą zarzuty, wyjaśnić należy, że "wysokie prawdopodobieństwo", o którym mowa w art. 2351 k.p. nie odnosi się do zakładu pracy, jako pracodawcy, lecz do zakładu pracy, jako środowiska, w którym znajdują się czynniki zagrażające zdrowiu pracownika. Przypomnieć należy w tym miejscu także utrwalony pogląd judykatury, aktualny również w obecnym stanie prawnym, zgodnie z którym, decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej nie ustala pracodawcy, u którego warunki pracy ją spowodowały, gdyż nie taka jest jej rola (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 maja 2010 r., sygn. akt IV SA/Gl 828/09, LEX nr 585113). Prawdopodobieństwo występowania czynnika szkodliwego dla zdrowia w innych zakładach pracy nie obala domniemania, o którym mowa w art. 235¹ k.p., gdyż nie odnosi się do prawdopodobieństwa wpływu czynnika szkodliwego dla zdrowia na zachorowanie pracownika.

Nawet w przypadku, gdyby pracownik świadczył pracę związaną z narażeniem zawodowym w kilku kolejnych zakładach, dla prawidłowości rozstrzygnięcia stwierdzającego chorobę zawodową nie ma znaczenia, w jakim stopniu wpłynęły na tę chorobę poszczególne okresy zatrudnienia i jaka była możliwość (prawdopodobieństwo) zachorowania pracownika u poszczególnych pracodawców. Istotą sprawy o rozpoznanie choroby zawodowej jest bowiem potwierdzenie, iż dane schorzenie ma swoje źródło w szkodliwych czynnikach występujących w środowisku pracy, a nie udowadnianie, że praca u konkretnego pracodawcy i w danym okresie czasu, spowodowała chorobę zawodową.

Jednocześnie organy inspekcji sanitarnej nie mogą odstąpić od badania środowiska pracy pracownika, czyli nie mogą odstąpić od wskazania zakładu pracy, bowiem bez zakładu pracy nie istnieje środowisko pracy, przy czym "wskazanie to należy jednak odczytywać wyłącznie jako wskazanie zakładu, w którym występowały czynniki mogące spowodować skutki zdrowotne, nie zaś wskazanie zakładu, w którym doszło do powstania choroby u pracownika" (zob. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2001 r., sygn. akt I SA 1780/00, LEX nr 77662). Tym samym rozpoznanie choroby odpowiadającej właściwej pozycji wykazu chorób zawodowych i stwierdzenie występowania czynnika szkodliwego dla zdrowia w środowisku pracy (a nie wskazania konkretnego pracodawcy, u którego warunki pracy spowodowały chorobę zawodową) jest wystarczające dla odwołania się do przesłanki "wysokiego prawdopodobieństwa", o której mowa w art. 235¹ k.p. (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 listopada 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 521/16, LEX nr 2181985).

Ze zgromadzonego materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że w środowisku pracy J. K., występującym podczas jej zatrudnienia w zakładzie skarżącej, istniały czynniki szkodliwe dla jej zdrowia, które z wysokim prawdopodobieństwem mogły spowodować powstanie u wymienionej wyżej pracownicy choroby zawodowej – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. O istnieniu choroby zawodowej, której stwierdzenie może nastąpić po przeprowadzeniu postępowania w sprawie rozpoznania i stwierdzenia choroby zawodowej, decyduje wyłącznie fakt ustalenia (stwierdzenia) bezspornie lub – tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie - z wysokim prawdopodobieństwem, że dana choroba (tu zespół cieśni nadgarstka) została spowodowana sposobem wykonywania pracy - narażeniem zawodowym (art. 2351 k.p.).

Prawdą jest, że stosownie do treści rozporządzenia, a ściślej mówiąc jego załącznika, w przypadku schorzenia - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 1 rok, jednakże uregulowanie to w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy nie mogło znaleźć zastosowania. Wskazać należy, że co prawda J. K. zakończyła w dniu 12 maja 2006 r. pracę w firmie skarżącej, to jednak nie jest to równoznaczne z tym, że zakończyła pracę w narażeniu zawodowym, gdyż – jak wynika ze sporządzonej przez organ "Karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej", jak też z Oceny narażenia zawodowego, sporządzonej przez WOMP - zarówno obecnie wykonywana praca w ramach zatrudnienia w firmie [...] SA w G. od dnia 17 maja 2006 r., jak też charakter poprzednio świadczonej (wykonywanej) pracy w firmie skarżącej, wskazują w istocie na ciągłość wykonywania pracy w warunkach zbliżonego narażenia zawodowego, tj. w warunkach wysokiego prawdopodobieństwa narażenia na spowodowanie omawianej tutaj choroby zawodowej.

Z tego też powodu fakt krótkiej (bowiem 4-dniowej) przerwy w zatrudnieniu polegającym na wykonywaniu pracy ze zbliżonym obciążeniem rąk w dwu różnych zakładach pracy, nie może mieć – wbrew twierdzeniom skarżącej - jakiegokolwiek znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Abstrahując od tego, co zostało już zaakcentowane powyżej, iż przedmiotem niniejszego postępowania jest wyłącznie stwierdzenie/brak podstaw stwierdzenia choroby zawodowej u określonego pracownika (a jedynie "przy okazji" tego, wskazanie zakładu pracy jako środowiska pracy, w którym występowały czynniki powodujące lub mogące spowodować dla tego pracownika skutki zdrowotne), to wskazać należy, że na istnienie "narażenia zawodowego" w firmie skarżącej i jego oddziaływania na J. K. zwrócono także uwagę w piśmie uzupełniającym do ww. orzeczenia WOMP, w którym lekarz orzecznik wskazał, że skoro pomiędzy pracą w PHH [...] a [...] SA minęło zaledwie 4 dni, to nie można wykluczyć PHH [...] jako miejsca, w którym narażenie zawodowe na sposób wykonywania pracy J. K. mogło być przyczyną powstania choroby zawodowej – zespołu cieśni nadgarstka.

Z tego też powodu należało skarżącej – stosownie do § 8 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia – przesłać, wydaną po przeprowadzeniu postępowania w sprawie rozpoznania i stwierdzenia u J. K. choroby zawodowej, decyzję, co czyni całkowicie bezzasadnym podniesione w skardze zarzuty naruszenia w niniejszej sprawie art. 28 oraz art. 157 § 2 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 4 k.p.a.

Kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie pozwoliła także na stwierdzenie naruszenia pozostałych, podniesionych w skardze przepisów zarówno prawa materialnego lub procesowego, których naruszenie miało lub mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja – wbrew twierdzeniom skarżącej - zapadła na skutek dostatecznego wyjaśnienia sprawy, tj. zgromadzenia potrzebnych do jej rozstrzygnięcia dowodów, właściwej ich oceny, prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, jak również została wystarczająco i poprawnie uzasadniona, co czyni ją zgodną z prawem.

W tym stanie rzeczy Sąd - na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji.