Uzasadnienie
J. J. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku decyzję Wojewody z dnia 5 września 2014 r. nr [...].
W toku postępowania skarżący składał wnioski o przyznanie prawa pomocy w różnym zakresie, które nie zostały uwzględnione.
Postanowieniem z dnia 21 października 2015 r. (sygn. akt II OZ 985/15) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 września 2015 r., mocą którego odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia NSA wskazał, że w sytuacji, gdy w danej sprawie skarżącemu prawomocnie odmówiono przyznania prawa pomocy, zastosowanie winien mieć art. 165 p.p.s.a. który stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć zarówno zmiany stanu faktycznego, jak i prawnego, uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku prawomocnej odmowy przyznania prawa pomocy musiałyby być to zmiany, polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy.
Ciężar udowodnienia, że sytuacja ekonomiczna strony uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też, że nastąpiła jej zmiana w stopniu uzasadniającym przyznanie prawa pomocy, pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy.
Wnioskiem z dnia 10 listopada 2015 r., uzupełnionym w dniu 25 listopada 2015 r. poprzez złożenie urzędowego formularza PPF J. J. ponownie zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W złożonym formularzu PPF rubryki od 7 do 11 ponownie opatrzone zostały sformułowaniem "brak". Do formularza PPF dołączone zostało pismo wnioskodawcy datowane na dzień 24 listopada 2015 r., w którym wnioskodawca wskazał, że "[...] jest kawalerem bezdzietnym, odbywam karę w więzieniu od 01.02.00 do 26.05.17, nie pracuję z uwagi na moje wykształcenie podstawowe bez zawodu i mój zły ogólny stan zdrowia".
Postanowieniem z dnia 31 grudnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy, gdyż wnioskodawca składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił jakichkolwiek nowych okoliczności w stosunku do poprzedniego wniosku.
Skarżący wniósł sprzeciw na to postanowienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Przedmiotowa sprawa została wszczęta przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r. poz. 658), tj. przed dniem 15 sierpnia 2015 r. Mając na uwadze art. 2 ww. ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. należy zauważyć, że zastosowanie znajduje przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie nowelizacji. Stanowi on, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
W kontekście wniosku z dnia 10 listopada 2015 r. należy zwrócić uwagę, że zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 8 grudnia 2015 r. skarżący został zobowiązany do przedstawienia:
- a) nowych (zmienionych) okoliczności związanych z jego sytuacją majątkową i możliwościami płatniczymi, które uzasadniałyby zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania wnioskodawcy prawa pomocy;
- b) oświadczenia, czy w od dnia 1 czerwca 2015 r. do chwili obecnej inicjował postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego przed sądami powszechnymi; jeżeli tak -przed jakimi, jakie zapadły rozstrzygnięcia oraz jakie kwoty pieniężne zostały mu przyznane i wypłacone;
- c) oświadczenia, czy występuje obecnie w charakterze strony powodowej w sprawach o zapłatę; jeżeli tak- winien był wskazać sądy, przed którymi postępowania się toczą, sygnatury spraw; daty i treści zapadłych rozstrzygnięć, w tym wysokość kwot zasądzonych lub wypłaconych na jego rzecz.
W pisemnej odpowiedzi z dnia 16 grudnia 2015 r. skarżący ponownie wskazał, że "jestem kawalerem bezdzietnym, odbywam karę w więzieniu od 01.02.00 do 26.05.17, nie pracuję z uwagi na moje wykształcenie podstawowe bez zawodu i mój zły ogólny stan zdrowia".
W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (jak w niniejszej sprawie), wnioskodawca może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy.
Rozpoznanie kolejnego wniosku nie może jednakże polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest zatem dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (zob.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2011 r. sygn. akt II OZ 830/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Należy wskazać, że w kolejnym wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca nie przedstawił jakikolwiek nowych okoliczności uzasadniających zmianę dotychczasowego stanowiska w kwestii przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca nie wykazał żadnych zmian w stosunku do sytuacji prezentowanej w poprzednim wniosku uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 28 kwietnia 2015 r. Ponadto treść pisma wnioskodawcy z dnia 16 grudnia 2015 r. nie zawiera odpowiedzi na wezwanie określone w pkt 1a) zarządzenia referendarza sądowego z dnia 8 grudnia 2015 r., odnoszącego się do wskazania nowych (zmienionych) okoliczności związanych z sytuacją majątkową i możliwościami płatniczymi.
Jeżeli od momentu prawomocnego oddalenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie powstaną okoliczności, które w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (które strona powinna przedstawić w sposób nie budzący wątpliwości), Sąd - przy biernej postawie wnioskodawcy - nie ma podstaw do wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego ponowny wniosek.
Zauważyć też należy, że podniesione w sprzeciwie okoliczności, dotyczące stanu zdrowia wnioskodawcy oraz zawiłości sprawy nie mieszczą się w katalogu ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy (art. 246 § 1 p.p.s.a.).
Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.