Uzasadnienie
Decyzją z dnia 6 października 2020 r. (nr [...]) Burmistrz S. – działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej jako "k.p.a."), art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a, ust. 1b, art. 20 ust. 3, art. 23, art. 24, art. 29, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. – dalej jako "u.ś.r."), rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466), obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 października 2019 r. w sprawie kwoty świadczenia pielęgnacyjnego w roku 2020 (M. P. z 2020 r., poz.1067) oraz zarządzenia nr [...] Burmistrza S. z dnia 1 lipca 2019 r. w sprawie udzielenia upoważnień Dyrektorowi Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. do prowadzenia postępowań w sprawach świadczeń z funduszu alimentacyjnego, do prowadzenia postępowań w sprawach świadczeń rodzinnych, podejmowania działań wobec dłużników alimentacyjnych, prowadzenia postępowań wobec dłużników alimentacyjnych, do prowadzenia postępowań w sprawach zasiłków dla opiekunów, do prowadzenia postępowań w sprawach świadczeń wychowawczych, do realizacji zadań wynikających z ustawy o Karcie Dużej Rodziny, do prowadzenia postępowań w sprawach dotyczących świadczeń z ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o wsparciu kobiet w ciąży i rodzin "Za życiem" oraz do prowadzenia postępowań w sprawach świadczenia "Dobry Start" – orzekł o odmowie A. S. (zwanej dalej także "stroną", "skarżącą", "wnioskodawczynią") świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawnym ojcem – W. B. W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 11 września 2020 r. strona złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym ojcem W. B., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności nr [...] z dnia 7 czerwca 2018 r. wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. W wyniku analizy zgromadzonych dokumentów organ ustalił, że:
1/ strona nie ma ustalonego prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekana;
2/ strona nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku stałego, zasiłku lub świadczenia przedemerytalnego;
3/ na W. B., jako osobę wymagającą opieki, inna osoba nie ma ustalonego prawa do wcześniejszej emerytury;
4/ na W. B., jako osobę wymagającą opieki, nie jest ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna.
Organ przywołał treść art. 17 ust. 1 oraz ust. 1b u.ś.r. podkreślając, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przy czym brak aktywności zawodowej u tej osoby musi być spowodowany koniecznością sprawowania bezpośredniej opieki. Strona jako osoba sprawująca opiekę tego warunku nie spełniła. Analizując przebieg zatrudnienia wynika z niego, że strona w dniu 30 września 2019 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej - opiekun medyczny A. S., co potwierdzone zostało wykreśleniem z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.
Natomiast ostatnią aktywność w Powiatowym Urzędzie Pracy strona miała w dniu 23 grudnia 2018 r. Od daty zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez stronę do dnia złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego strona nie podejmowała zatrudnienia oraz nie była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy. Wobec powyższego brak jest oczywistego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez stronę z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania opieki nad wymagającym jej rodzicem. Z ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że świadczenia opiekuńcze, jakim jest m.in. świadczenie pielęgnacyjne, mają stanowić swoistą rekompensatę za to, że osoba dobrowolnie zrezygnowała z zarobkowania na rzecz sprawowania stałej, osobistej opieki nad wymagającą jej osobą niepełnosprawną. Świadczeń opiekuńczych, w tym świadczenia pielęgnacyjnego nie można natomiast traktować jako "wynagrodzenia" za sprawowanie tej opieki, ponieważ wynika ona z moralnego i prawnego obowiązku (obowiązek alimentacyjny), ani też jako zastępczego źródła dochodu.
Organ zaznaczył, że z zebranych w sprawie dokumentów wynika, że ojciec W. B. przez 7 godzin dziennie od poniedziałku do piątku jest uczestnikiem zajęć w Środowiskowym Domu Samopomocy w S., który zapewnia przywóz do ośrodka oraz odwóz podopiecznego do domu, w związku z czym jest realna możliwość podjęcia przez stronę zatrudnienia w tym czasie, gdy ojciec przebywa w ŚDS. Z dokumentów będących w posiadaniu organu wynika, że W. B. od czerwca 2016 r. jest uczestnikiem zajęć w ŚDS.
Ponadto organ stwierdził, że z przedłożonego przez A. S. orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ojca – W. B. wynika, że niemożliwe jest ustalenie daty powstania niepełnosprawności (daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić), jednak ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 21 marca 2016 r. Orzeczenie stwierdzające niepełnosprawność nie może być zastąpione innym dokumentem ani tym bardziej domniemaniem, że niepełnosprawność powstała przed ukończeniem przez ojca 18. roku życiu lub ukończeniem 25. roku życia w przypadku nauki w szkole lub szkole wyższej. Nie został zatem spełniony warunek określony w art. 17 ust. 1b u.ś.r., ponieważ organ nie jest w stanie określić czy niepełnosprawność ojca strony, nad którym sprawuje opiekę powstała przed ukończeniem przez niego 18. roku życia lub ukończeniem 25. roku życia w przypadku nauki w szkole lub szkole wyższej czy w późniejszym terminie.
Organ zaznaczył przy tym, że rozpatrując niniejszy wniosek jest świadomy tego, że Trybunał Konstytucyjny w punkcie drugim sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13; Dz. U. z 2014, poz. 1443; OTK-A 201409/104) orzekł, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie w względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art 32 ust. 1 Konstytucji RP, lecz powyższe rozstrzygnięcie nie spowodowało osiągnięcia tego kryterium z ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W związku z powyższym organ stwierdził, że ponieważ ustawodawca do dnia dzisiejszego nie zmienił przepisów ustawy w omawianym zakresie, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie daje możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku, gdy niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała w późniejszym okresie niż przewiduje to przepis tego artykułu. A zatem nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ponieważ daty powstania niepełności ojca strony nie można ustalić.
Mając powyższe na uwadze - wobec braku spełnienia dwóch przesłanek, tj. braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad ojcem a rezygnacją z aktywności zawodowej i zarobkowania oraz braku możliwości ustalenia daty powstania niepełnosprawności - przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w badanej sprawie nie jest możliwe.
Po rozpoznaniu odwołania strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 listopada 2020 r. (nr [...]) – działając m.in. na podstawie art. 17 ust. 1, ust. 1b oraz ust. 5 pkt 2 lit. a/ u.ś.r. – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że wnioskiem z dnia 11 czerwca 2020 r. A. S. wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem W. B. W treści wniosku wskazano m.in., że w ramach opieki wnioskodawczyni sprawuje czynności higieniczne takie jak: kąpiel (3 razy w tygodniu), obcinanie paznokci, strzyżenie włosów, mycie protezy, moczenie nóg; prowadzi ojca do toalety, podmywa go i wymienia pieluchomajtki; przygotowuje ojcu ubrania i go ubiera, przygotowuje i podaje posiłki, podaje leki (3 razy dziennie), mierzy ciśnienie. Poza tym sprząta, pierze, prasuje, umawia wizyty lekarskie, opłaca rachunki, robi zakupy, realizuje recepty, załatwia sprawy urzędowe, przygotowuje opał, pali w piecu, odśnieża, wykonuje czynności ogrodnicze. Wychodzi z ojcem na spacery, do kościoła i na cmentarz; ojciec idzie kilka kroków przy lasce, a dalej na wózku inwalidzkim. Wieczorami i popołudniami wnioskodawczyni czyta ojcu, grają w gry planszowe.
Ojciec strony – W. B. (lat 73) legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 7 czerwca 2018 r. Okres ważności orzeczenia ustalono do dnia 30 czerwca 2021 r. Z treści orzeczenia wynika, że znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 21 marca 2016 r., a daty powstania niepełnosprawności nie da się ustalić.
W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego organ I instancji ustalił, że wnioskodawczyni w dniu 30 września 2019 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej - opiekun medyczny A. S., co potwierdzone zostało wykreśleniem z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Natomiast ostatnią aktywność w Powiatowym Urzędzie Pracy wnioskodawczyni miała w dniu 23 grudnia 2018 r. Od daty zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez stronę do dnia złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tj. w okresie 11 miesięcy nie podejmowała zatrudnienia oraz nie była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy, co w ocenie organu I instancji oznacza brak oczywistego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją i niepodejmowaniem przez stronę aktywności zawodowej na rzecz sprawowania opieki nad jej wymagającym rodzicem.
W sprawie ustalono również, że W. B. przez 7 godzin dziennie od poniedziałku do piątku jest uczestnikiem zajęć w Środowiskowym Domu Samopomocy w S., który zapewnia przywóz do ośrodka oraz odwóz podopiecznego do domu. Organ I instancji wyjaśnił, że z dokumentów będących w jego posiadaniu wynika, że W. B. od czerwca 2016 r. jest uczestnikiem zajęć w SDS, gdzie przebywa m.in. w celu zwiększenia zaradności i samodzielności życiowej w zakresie rozwijania i podtrzymywania umiejętności w zakresie czynności dnia codziennego i funkcjonowania w życiu społecznym. W aktach sprawy znajduje się decyzja Dyrektora GOPS w S. z dnia 19 grudnia 2019 r. kierująca W. B. do Środowiskowego Domu Samopomocy w S. na okres od dnia 01.01.2020 r. do dnia 31.12.2020 r.
Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy organ I instancji stwierdził, że duża część czynności, którą strona wskazuje jako czynności związane z opieką nad ojcem, to czynności, które są wykonywane w toku normalnego funkcjonowania rodziny i wiążą się również z pozostałymi wspólnie zamieszkującymi członkami rodziny a nie tylko z niepełnosprawnym ojcem. Takie czynności jak przygotowywanie - robienie ognia w piecu w tzw. kopciuchu jest czynnością, którą wykonuje się bez względu na ilość osób zamieszkujących w domu i nie ma czynność ta bezpośredniego związku ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Podobnie sprawa ma się odnośnie sprzątania, gotowania, prania czy prasowania - są to czynności, które zapewne strona wykonywała zanim zamieszkał u niej ojciec W. B. Natomiast kontakt z przychodniami lekarskimi obecnie odbywa się w formie teleporady, jak również realizacja recept nie wymaga poświęcenia dużej części każdego dnia i z całą stanowczością, jak wynika z doświadczenia życiowego, wiadome jest, że zazwyczaj czyni się to raz czy dwa razy w miesiącu i można to wykonać również w godzinach popołudniowych.
Czynności jak: "utrzymanie higieny osobistej ojca wnioskodawczyni oraz pomoc w zaspakajaniu pozostałych jego potrzeb życiowych A. S. wykonuje w godzinach popołudniowych oraz w nocy i w dni ustawowo wolne od pracy", co w jasny i oczywisty sposób potwierdza fakt, że w czasie gdy niepełnosprawny ojciec przebywa w ŚDS w S., wnioskodawczyni może wykonywać pracę zarobkową.
W ocenie Kolegium organ I instancji w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy wykazał, że nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Zatem brak jest podstaw do przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego.
Kolegium rozpoznając sprawę, po przywołaniu treści art. 17 ust. 1 oraz ust. 1b u.ś.r., wyjaśniło, że pomimo upływu bardzo znacznego czasu od wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13, (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443) ustawodawca nie zmienił treści art. 17 ust. 1b u.ś.r. Jednocześnie orzecznictwo zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i wojewódzkich sądów administracyjnych jednoznacznie wskazuje, że w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest niekonstytucyjny i w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego przepisu (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1201/17).
Analogiczne stanowisko zajmowane jest także przez inne sądy administracyjne (por. wyroki NSA: z dnia 14 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 2920/16; z dnia 5 grudnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1079/17; z dnia 26 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 8/19; a także stanowisko WSA w Gdańsku w wyrokach: z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt III SA Gd/662/19; z dnia 25 czerwca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 470/20; z dnia 25 czerwca 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 519/20; jak również stanowisko WSA w Rzeszowie w wyrokach: z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1356/19 i z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Rz 1355/19 czy WSA w Krakowie w wyroku z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 60/20).
Rozpatrując przedmiotową sprawę Kolegium zdecydowało przychylić się do stanowiska sądów administracyjnych, które jednoznacznie wskazują na konieczność stosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Zatem fakt, że niepełnosprawność ojca skarżącej powstała po ukończenia przez niego 18. roku życia nie stanowi podstawy do odmowy przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego.
Jednakże w ocenie Kolegium nie została spełniona podstawowa przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r., albowiem z zebranego materiału dowodowego wynika, że nie istnieje związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy nie podejmowaniem przez wnioskodawczynię zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem. Zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad ojcem nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia.
Kolegium wyjaśniło, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. Świadczenie to bowiem ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga.
Istotne jest, aby zaniechanie podjęcia lub rezygnacja z pracy zarobkowej wymuszała konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Świadczenie pielęgnacyjne ma w ten sposób zrekompensować utratę uzyskiwanego lub potencjalnego dochodu osobie, która podejmuje się opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się możliwości zarobkowania (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 1032/11). Rozmiar natomiast tej opieki musi być na tyle duży, aby całkowicie uniemożliwiał on podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej.
Kolegium zwróciło uwagę na utrwalony w orzecznictwie sadów administracyjnych pogląd, że jeżeli sprawowanie opieki nad osobą niepełnosprawną nie koliduje z wykonywaniem pracy lub potencjalnym podjęciem zatrudnienia, a także w sytuacji, gdy rezygnacja z zatrudnienia nie ma faktycznego związku ze sprawowaniem opieki, bądź osoba sprawująca opiekę nie podejmowała zatrudnienia z innych przyczyn, takich jak np. brak pracy czy swój stan zdrowia, to świadczenie takie nie będzie przysługiwało. W świetle powyższego nie każda zatem rezygnacja z zatrudnienia lub zaniechanie podjęcia pracy będzie podstawą do przyznania świadczenia, a jedynie takie, których celem jest sprawowanie opieki (por. wyroki NSA: z dnia 5 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK1411/06; z dnia 27 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 558/11; z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 101/12).
W uzasadnieniu wyroku z dnia 10 września 2020 r. (sygn. akt III SA/Gd 658/20) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańska wskazał, że w pełni zgadza się z tym, iż świadczenie pielęgnacyjne nie jest w kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym - a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie zatrudnienia.
Odnosząc te rozważania do przedmiotowej sprawy Kolegium wskazało, że zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad swoim ojcem nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia. Z akt sprawy wynika, że skarżąca poświęca dużo czasu swojemu ojcu i wykonuje wiele czynności opiekuńczych zarówno w zakresie higieny, jak i podawana leków, przygotowania posiłków. Jednak czynności te są wykonywane w godzinach wczesnoporannych, popołudniowych i wieczornych. Natomiast w ciągu dnia, a więc w okresie w którym z reguły świadczy się pracę, ojciec skarżącej przez 7 godzin dziennie od poniedziałku do piątku jest uczestnikiem zajęć w Środowiskowym Domu Samopomocy w S., który zapewnia przywóz do ośrodka oraz odwóz podopiecznego do domu. W ocenie Kolegium nie ulega więc wątpliwości, że w tym czasie skarżąca nie sprawuje opieki nad ojcem i mogłaby podjąć pracę, chociażby w niepełnym wymiarze czasu.
Ponadto część dnia, która zwyczajowo wypełniana jest obowiązkami zawodowymi, poświęcana jest przez wnioskodawczynię przede wszystkim na prowadzenie gospodarstwa domowego - zakupy, sprzątanie, załatwianie spraw urzędowych. Czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w którym wnioskodawczyni mieszka z ojcem i mężem, nie kolidują z podjęciem zatrudnienia, podobnie jak zakupy czy wizyty u lekarza, albo załatwianie spraw urzędowych. Podkreślić należy, że czynności dnia codziennego (takie jak sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych) są wykonywane również przez osoby pracujące, które wykonują je we wczesnych godzinach porannych czy późnych godzinach wieczornych i nierzadko dotyczy to osób, które jednocześnie pracują zawodowo i opiekują się domownikami wymagającymi wsparcia i opieki (np. dziećmi, starszymi członkami rodziny). Przy sprawnej organizacji czasu, możliwe byłoby pogodzenie przez skarżącą obowiązków zawodowych i domowych, szczególnie w przypadku podjęcia pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Trafnie również wskazał organ I instancji, że w sytuacji gdy skarżąca około roku temu zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej i od tego czasu nie była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy, brak jest bezpośredniego, oczywistego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją i niepodejmowaniem przez wnioskodawczynię aktywności zawodowej na rzecz sprawowania opieki nad ojcem, który zamieszkał z wnioskodawczynią od sierpnia 2020 r.
Mając to na uwadze Kolegium wskazało, że w sprawie nie została spełniona przesłanka określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r., a co za tym idzie organ I instancji prawidłowo odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego, a błędna ocena organu I instancji co do niespełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b u.ś.r. nie miała wpływu na wynik postępowania.
A. S. zaskarżyła powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wnosząc o jej uchylenie i uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1/ prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu, iż niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą nie jest spowodowane koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o znacznym stopniu niepełnosprawności, w sytuacji, gdy skarżąca pełni stałą, całodzienną opiekę nad niepełnosprawnym ojcem i z tego względu nie podejmuje zatrudnienia;
2/ przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego polegającego na przyjęciu, że ojciec skarżącej jest uczestnikiem zajęć w Środowiskowym Domu Samopomocy w S., podczas gdy od końca września 2020 r. nie uczestniczy już w tych zajęciach, oraz naruszenie tych przepisów poprzez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego.
W uzasadnieniu skargi skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem Kolegium, że w sprawie nie została spełniona przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określona w art. 17 ust 1 u.ś.r. albowiem zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nad ojcem nie uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia. Wskazała, że z taką oceną nie można się zgodzić, bowiem stan zdrowia W. B. jest na tyle poważny, że wymaga stałej opieki. Ojciec skarżącej choruje od wielu lat; jest po kilku udarach mózgu i zawałach serca; bywają dni, że brak jest z nim kontaktu a stan zdrowia się stale pogarsza. Z tego też powodu od końca września nie korzysta już z zajęć w Środowiskowym Domu Samopomocy w S., które miały zwiększyć zaradność i samodzielność życiową w zakresie czynności dnia codziennego i funkcjonowania w życiu codziennym. Bywają dni, że nie jest możliwy kontakt z ojcem. Szczególnie pracochłonna jest opieka związana z higieną osobistą, ponieważ zarówno w dzień, jak i w nocy niepełnosprawny ma problemy z kontrolowaniem wypróżnień.
Opieka nad ojcem pochłania bardzo dużo czasu i jest na tyle absorbująca, że nie pozwala na podjęcie przez skarżącą pracy nawet w niepełnym wymiarze godzin. Dlatego też należy uznać, że zarzuty podnoszone przez organ dotyczące braku związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją z aktywności zawodowej a sprawowaniem opieki przez stronę nad jej niepełnosprawnym ojcem nie zasługują na uznanie.
Skarżąca wskazała, że rezygnację z czegokolwiek należy rozumieć nie tylko jako zaprzestanie konkretnego działania, ale także jako jego niepodejmowanie z uwagi na wystąpienie przeszkody uniemożliwiającej to działanie (zob. wyrok NSA z dnia 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 758/14). Jak wynika z treści uzasadnienia powołanego wyroku, rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej to rozwiązanie trwającego stosunku pracy, a także nie podejmowanie pracy ze względu na konieczność opieki nad członkiem rodziny. Celem świadczeń opiekuńczych, uregulowanych ustawą, jest przyznanie środków osobie wymagającej opieki w celu pokrycia przez nią wydatków związanych z koniecznością zapewnienia tej opieki, a także przyznanie środków osobie, która podejmuje opiekę nad członkiem rodziny, co uniemożliwia jej jednocześnie pracę. Celem tych świadczeń jest zrekompensowanie osobom wymagającym opieki i opiekę tę sprawującym - wydatków związanych z koniecznością zapewnienia sobie opieki i utraconego zarobku.
Wykładnia zatem przepisów regulujących kwestie tych świadczeń opiekuńczych, jakie ponosi państwo wobec swoich obywateli musi mieć na uwadze to, że państwo ma wspomóc, a nie odmówić pomocy. Wykładnia pojęcia "rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" musi się odbywać przez pryzmat celu jakiemu świadczenia opiekuńcze służą. Użyte zatem w art. 17 ust. 1 u.ś.r. pojęcie rezygnacji z zatrudnienia należy rozumieć jako niewykonywanie pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny, który tego wymaga.
Skarżąca wskazała ponadto, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek, a zatem od wnioskodawcy zależy czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia o nie wystąpi. Nie wyklucza przyznania świadczenia rezygnacja z zatrudnienia z powodu konieczności opieki nad niepełnosprawnym, która miała miejsce miesiąc, rok, czy 25 lat przed złożeniem wniosku pod warunkiem oczywiście, że ten stan w odniesieniu do tego samego niepełnosprawnego i jego opiekuna trwa (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 marca 2020 r.).
W ocenie skarżącej zarówno organ I, jak i II instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oparcie się przy orzekaniu jedynie na dokumentach będących w posiadaniu organu I instancji, w szczególności bez ustalenia jaki jest rzeczywisty stan zdrowia ojca skarżącej i czy faktycznie korzysta on z zajęć w Środowiskowym Domu Samopomocy w S. oraz poprzez brak uwzględnienia przy orzekaniu interesu społecznego i słusznego interesu strony, który wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, i jednocześnie – wobec okoliczności faktycznych opisanych w skardze - podkreślając, że organ odwoławczy wydał rozstrzygnięcie na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, który został w sprawie zebrany w sposób pełny i nie wymagał dalszego prowadzenie postępowania wyjaśniającego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2021, poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sąd bada zaskarżone orzeczenie (w realiach niniejszej sprawy decyzję administracyjną) pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że odpowiada ona przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego.
Przedmiotem kontroli Sądu skarżąca uczyniła decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 listopada 2020 r. utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza S. z dnia 6 października 2020 r. o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego wnioskowanego w związku z opieką nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym ojcem.
Wskazać w tym miejscu należy, że w art. 17 u.ś.r. szczegółowo określono przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie wniosku opiekuna osoby niepełnosprawnej o przyznanie świadczenia mającego w określonym stopniu rekompensować brak możliwości świadczenia pracy w związku z opieką, jaką sprawuje nad osobą niepełnosprawną. Wskazane przez ustawę przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce lub ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom na których zgodnie z przepisami ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności – jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W ocenie Sądu, zestawiając ustalenia faktyczne dokonane w rozpatrywanej sprawie w postępowaniu administracyjnym z przytoczoną regulacją prawną, organy orzekające prawidłowo uznały, że w przedmiotowej sprawie skarżąca nie spełnia określonej w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub jej niepodejmowania w celu sprawowania opieki".
Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz tylko do tych z nich, którzy sprawując opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czynią to w tak dużym - a wynikającym ze stopnia niepełnosprawności osoby, którą się opiekują - zakresie i rozmiarze, że opieka ta nie pozwala im na podjęcie innej pracy. Świadczenie pielęgnacyjne ma być bowiem rekompensatą za rezygnację czy niepodejmowanie pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, jednakże z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w rozumieniu analizowanego przepisu, musi być to opieka stała i długoterminowa, zaś związek między rezygnacją z zatrudnienia albo jego niepodejmowaniem a sprawowaną opieką musi być przy tym bezpośredni i ścisły (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 października 2020 r., sygn. akt III SA/Gd 658/20).
Przesłanka "niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny", o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. winna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o prawidłowe zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi tę opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 624/12).
Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie w toku postępowania administracyjnego wynika, że skarżąca A. S. od połowy sierpnia 2020 r. opiekuje się ojcem W. B. (lat 73), legitymującym się wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. orzeczeniem z dnia 7 czerwca 2018 r. (nr [...]), zaliczającym go do znacznego stopnia niepełnosprawności do dnia 30 czerwca 2021 r. Z wyjaśnień skarżącej dotyczących zakresu sprawowanej nad ojcem opieki wynika, że wykonuje w stosunku do niepełnosprawnego ojca następujące czynności: kąpanie, obcinanie paznokci, mycie, golenie i strzyżenie włosów, mycie zębów, moczenie nóg, prowadzenie do toalety (także w nocy), podmywanie, wymiana pieluchomajtek, przygotowywanie ubrań i ubieranie ojca, przygotowywanie posiłków i ich podawanie ojcu, mierzenie ciśnienia, podawanie leków oraz uczestniczenie w wizytach lekarskich i realizowanie recept, sprzątanie, pranie, prasowanie, robienie zakupów, opłacanie rachunków i załatwianie spraw urzędowych, przygotowywanie opału i palenie w piecu, odśnieżanie, prace w ogródku, wychodzenie na spacery (ojciec idzie kilka kroków przy lasce, a dalej na wózku inwalidzkim), czytanie, granie w proste gry.
Z treści przeprowadzonego i sporządzonego w dniu 22 września 2020 r. wywiadu środowiskowego wynika także, że W. B. od czerwca 2016 r. jest uczestnikiem zajęć w Środowiskowym Domu Samopomocy w S., które odbywają się przez 5 dni w tygodniu, od poniedziałku do piątku w godzinach 7.40-14.40, a placówka zapewnia przywóz do ośrodka wsparcia oraz odwóz podopiecznego do domu; w dniu wywiadu środowiskowego W. B. korzystał z usług świadczonych w Środowiskowym Domu Samopomocy w S. na podstawie decyzji Burmistrza S. z dnia 19 grudnia 2019 r., nr [...] (k. – 11 i 12 akt organu I instancji).
Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu należy się zgodzić z dokonaną przez organy oceną stanu faktycznego sprawy i konstatacją polegającą na uznaniu, że w przedstawionych okolicznościach sprawy nie występuje związek przyczynowo-skutkowego pomiędzy sprawowaniem przez skarżącą opieki nad ojcem a rezygnacją, a w istocie – w okolicznościach sprawy - niepodejmowaniem przez nią aktywności zawodowej.
Z ustaleń faktycznych dokonanych przez organy i przyjętych za podstawę ich rozstrzygnięć nie wynika bowiem, by czasokres podejmowanej przez skarżącą opieki nad ojcem wymuszał na skarżącej niepodejmowanie z tego powodu zatrudnienia czy innej pracy zarobkowej. Jak wynika z akt sprawy ojciec skarżącej na mocy decyzji Burmistrza S. z dnia 19 grudnia 2019 r. został skierowany do Środowiskowego Domu Samopomocy w S., do którego – jak wynikało z poczynionych ustaleń faktycznych – uczęszcza przez 5 dni w tygodniu od poniedziałku do piątku w godzinach 7.40-14.40 (a placówka zapewnia przywóz do ośrodka oraz odwóz podopiecznego do domu). Ustalenie to niewątpliwie wskazuje na to, że skarżąca przez 7 godzin dziennie od poniedziałku do piątku nie sprawuje opieki nad niepełnosprawnym ojcem, a zatem mogłaby podjąć pracę, chociażby w niepełnym wymiarze czasu. Organ odwoławczy w świetle tak ustalonego stanu faktycznego w sposób zasadny zwrócił uwagę, że wobec pobytu ojca skarżącej w Środowiskowym Domu Samopomocy w S. czynności przez nią wykonywane w tym czasie związane są z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w którym skarżąca wraz z mężem i swoim ojcem wspólnie mieszkają.
Czynności takie jak: sprzątanie, gotowanie, robienie zakupów, załatwianie spraw urzędowych są czynnościami codziennymi, wykonywanymi również przez osoby aktywne zawodowo, które jednocześnie pracują i opiekują się domownikami wymagającymi wsparcia i opieki (np. dziećmi czy starszymi członkami rodziny), dlatego – jak podkreślił organ odwoławczy - przy sprawnej organizacji czasu, możliwe byłoby pogodzenie przez skarżącą obowiązków zawodowych i domowych, szczególnie w przypadku podjęcia pracy w niepełnym wymiarze czasu pracy. Podkreślić należy, że ustawa o świadczeniach rodzinnych choć nie zawiera definicji sprawowania opieki, to jednak z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. wynika, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie.
Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1148/20).
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy był w pełni wystarczający dla stwierdzenia, że pomiędzy sprawowaną przez skarżącą opieką nad ojcem a rezygnacją/niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, nie istnieje wymagany art. 17 ust. 1 u.ś.r. związek. Pomimo tego, że ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego wynika bezsprzecznie, iż ojciec skarżącej posiada znaczny stopień niepełnosprawności (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia 7 czerwca 2018 r., nr [...] wydane na okres do dnia 30 czerwca 2021 r.), to nie sposób jednak przyjąć, aby skarżąca z uwagi na czas opieki, jaką wykonuje opiekując się ojcem, rzeczywiście nie mogła podjąć żadnego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Z tego powodu należy stwierdzić, że w rozpoznanej sprawie nie został naruszony przez organy przepis prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez stwierdzenie, że skarżąca nie spełnia przesłanki rezygnacji/niepodejmowania zatrudnienia (innej pracy zarobkowej) w związku z koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki nad niepełnosprawnym ojcem.
W ocenie Sądu nie sposób także w okolicznościach sprawy zarzucić zaskarżonej decyzji, że została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności koniecznych do rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności nieustalenie prawidłowego stanu faktycznego polegającego na przyjęciu, że ojciec skarżącej jest uczestnikiem zajęć w Środowiskowym Domu Samopomocy w S., podczas gdy w rzeczywistości od końca września 2020 r. nie uczestniczy już w tych zajęciach ze względu na znaczne pogorszenie stanu zdrowia. Podkreślić należy, że informacja taka została przedstawiona przez stronę dopiero w skardze, pomimo tego, że odwołanie od pierwszoinstancyjnej decyzji zostało sporządzone i wniesione do Kolegium w październiku 2020 r. (a więc po zakończeniu uczestnictwa ojca w zajęciach w ŚDP), i następnie zostało rozpoznane wydaniem zaskarżonej decyzji dopiero w dniu 30 listopada 2020 r. Zarówno sama skarżąca, jak też jej pełnomocnik – co podkreśliło Kolegium w odpowiedzi na skargę – nie kwestionowali ustaleń faktycznych zarówno w samym odwołaniu, jak również już po jego złożeniu nie poinformowali w żaden sposób organu odwoławczego o zmianie stanu faktycznego sprawy we wskazanym zakresie.
Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.).
Z kolei stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.
W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, nie sposób stwierdzić, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wydając zaskarżoną decyzję, naruszyło stosownie do przedstawionej w skardze argumentacji, przywołane przepisy postępowania. Należy w pełni zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, który spoczywa na organach administracji publicznej, nie zwalnia w całości strony postępowania, która działając w swoim dobrze rozumianym interesie, powinna wykazać dbałość o przedstawienie środków dowodowych, zwłaszcza, gdy postępowanie zostało wszczęte na jej wniosek, a jego celem jest określenie przysługujących wnioskodawcy praw. Strona ma możliwość i obowiązek czynnego udziału w postępowaniu i dostarczania organowi dowodów – o których wie lub które posiada - niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy bez odrębnego wezwania organu w tym zakresie.
W orzecznictwie wskazuje się wręcz, że ciążąca na organach powinność zbadania wszystkich okoliczności istotnych w sprawie w żaden sposób nie może usprawiedliwiać bierności zainteresowanej strony oraz nie zwalnia jej z obowiązku współdziałania z organem w wyjaśnieniu sprawy (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1711/17). To na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 29 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1452/20), a zatem to strona powinna przekazać organowi dowody dotyczące okoliczności, których wykazanie leży w jej interesie, pod rygorem negatywnych dla niej skutków procesowych, bowiem późniejsze kwestionowanie przez stronę zachowującą się biernie ustaleń faktycznych poczynionych przez organ administracji będzie w takim przypadku nieskuteczne.
Należy pamiętać, że wojewódzki sąd administracyjny nie prowadzi już postępowania dowodowego (poza wyjątkiem z art. 106 § 3 p.p.s.a., który nie znajdował w tej sprawie zastosowania, gdyż skarżąca nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów), a jedynie kontroluje postępowanie dowodowe poprzedzające wydanie zaskarżonego do tego sądu aktu.
W niniejszej sprawie skarżąca, działająca w postępowaniu przed organami administracji – co należy dodatkowo podkreślić - z pomocą profesjonalnego pełnomocnika, nie zasygnalizowała zaistnienia istotnej z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy zmiany okoliczności faktycznych sprawy, związanej z zaprzestaniem uczęszczania przez ojca skarżącej do Środowiskowego Domu Samopomocy w S. na skutek znacznego pogorszenia jego stanu zdrowia, pomimo tego, że zmiana ta – jak wynika wyjaśnień przedstawionych w skardze – nastąpiła już po zakończeniu gromadzenia przez organ I instancji materiału dowodowego będącego podstawą faktyczną wydanej następnie przez ten organ decyzji a wniesieniem od niej odwołania (bowiem z końcem września 2020 r.). W tej sytuacji, w ocenie Sądu, nie można zarzucić Kolegium naruszenia powołanych w skardze przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., gdyż nie można było wymagać od organu odwoławczego, by prowadził postępowanie wyjaśniające, w odniesieniu do okoliczności, co do których istnienia wnioskodawca nie poinformował organu odwoławczego i nie zasygnalizował mu konieczności ich wyjaśnienia.
W ocenie organu odwoławczego zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy w konfrontacji w szczególności z treścią odwołania i podniesionymi w nim zarzutami, był kompletny i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia i nie wymagał chociażby przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w trybie art. 136 k.p.a. Nie było zatem podstaw i konieczności do podejmowania przez organ odwoławczy dodatkowego postępowania wyjaśniającego, a w szczególności ustalania jaki jest stan zdrowia ojca skarżącej i czy faktycznie korzysta on nadal z zajęć w Środowiskowym Domu Samopomocy w S. Z tego powodu, w ocenie Sądu, nie można było podzielić podniesionego w skardze zarzutu naruszenia przy wydaniu zaskarżonej decyzji wskazanych przepisów postępowania.
Sąd podzielił natomiast stanowisko wyrażone w skardze odnośnie rozumienia "czasowej koincydencji" rezygnacji z zatrudnienia a konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zgodzić należy się bowiem ze stanowiskiem wyrażanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie zakreśla żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki, gdyż jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia wystąpi o to świadczenie (por. wyroki WSA: w Łodzi z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 218/20 oraz w Poznaniu z dnia 12 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Po 926/19). Z tego też powodu Sąd nie podziela wyrażanego w sprawie stanowiska, że skoro od daty zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącą do dnia złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (tj. w okresie 11 miesięcy) nie podejmowała ona zatrudnienia oraz nie była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy, to brak jest oczywistego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją i niepodejmowaniem przez skarżącą z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania opieki nad jej wymagającym rodzicem. Okoliczność ta jednak – w związku tym, co zostało powyżej wskazane – nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy i stanowić podstawy do uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji.
Uznawszy zatem zarzuty podniesione w skardze za niezasadne, jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu - zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. - że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku – na podstawie art. 151 p.p.s.a. - oddalił wniesioną skargę, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.
Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, zgodnie z art. 119 pkt 2 p.p.s.a.
Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).