Uzasadnienie
W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagała się zwolnienia z opłat sądowych.
W uzasadnieniu powyższego podała, że jest osobą mieszkającą samotnie. Ma na utrzymaniu duży dom, który został wybudowany w 1928 r. i wymaga znacznych nakładów finansowych. Tymczasem z prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje miesięczny dochód rzędu ok. 3.500,00 zł. Kwota ta nie jest wystarczająca na poniesienie występujących w sprawie opłat, albowiem na tzw. media wydatkuje 700,00 zł. Dodatkowo ogrzewanie domu wraz z podatkiem od nieruchomości i ubezpieczeniem domu to ok. 1.590,00 zł (rocznie), podczas gdy raty zaciągniętego kredytu ustalone zostały na poziomie 200,00 zł, a wydatki na leczenie i bieżące utrzymanie wynoszą ok. 1.500,00 zł.
Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy dołączono:
- - zaświadczenie o zameldowaniu;
- - zeznania podatkowe PIT-36 za 2016 r. i 2017 r.;
- - wydruki z rachunków bankowych, których saldo końcowe na dzień wypełnienia urzędowego formularza wynosiło: 1.045,50 zł, 226,90 zł i 981,07 zł;
- - odpis skrócony aktu małżeństwa;
- - dokumenty potwierdzające miesięczne wydatki: 134,00 zł (raty podatku od nieruchomości), 27,75 zł (woda), 24,00 zł (wywóz śmieci), 400,19 zł i 89,33 zł (energia elektryczna), 54,00 zł (internet), 126,52 zł (telefon), 1.808,10 zł (węgiel) oraz 150,00 zł (wywóz nieczystości);
- - deklaracje VAT-7 za ostatnie trzy miesiące;
- - podatkową księgę przychodów i rozchodów za grudzień 2017 r., gdzie przychód od początku roku wynosił 90.878,88 zł, podczas gdy wydatki kształtowały się na poziomie 40.265,63 zł i 12.810,74 zł, a także księgę przychodów i rozchodów za styczeń i luty 2018 r.;
- - wydruk z księgi wieczystej wraz z informacją do umowy kredytu i zaświadczeniem lekarskim o stanie zdrowia.
Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje.
Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. W. Doroszewskiego dostępny w wersji elektronicznej na stronie http://sjp.pwn.pl). Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257 ze zm.).
Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o przyznanie prawa pomocy oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i sytuacja materialna. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.
Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca przedstawiając swoją sytuację finansową ograniczyła się jedynie do przywołania takich danych, które mogłyby świadczyć o tym, że ta jest trudna. Pominęła natomiast informacje o swoim mężu, jak również o dzieciach, które jak wynika z zaświadczenia o zameldowaniu dalej wspólnie z nią zamieszkują. Wprawdzie w piśmie z dnia [...] r. poinformowała, że dzieci mieszkają osobno w innych miastach, a miejsca pobytu swojego męża nie zna, niemniej jednak dokumenty źródłowe, które przedłożyła oświadczenia tego nie potwierdziły. Nie mogło ono zatem zostać uwzględnione. Tym bardziej, że nie odzwierciedlało faktycznej sytuacji rodzinnej i finansowej strony skarżącej, w której ta się znajduje. Jak bowiem ustalono z zeznań podatkowych PIT-36 I. R. prowadzi działalność gospodarczą, z której w 2016 r. uzyskała przychód rzędu 110.323,69 zł. Ten jednak w 2017 r. uległ zmniejszeniu do 90.878,88 zł i po potrąceniu o koszty jego uzyskania przyniósł dochód na poziomie 37.802,51 zł, czyli ponad 3.000,00 zł miesięcznie.
Należy jednak zauważyć, że z materiału źródłowego, który nadesłano (vide: podatkowa księga przychodów i rozchodów) wynikało, że w grudniu 2017 r. oraz w styczniu i lutym bieżącego roku skarżąca nie uzyskała żadnych przychodów z prowadzonej działalności. Ponosiła jedynie w jej ramach wydatki rzędu 701,00 zł (grudzień) i 243,91 zł (styczeń). Okoliczność ta ma istotne znaczenie w sprawie, bo skoro jak twierdzi sama prowadzi gospodarstwo domowe w nieruchomości, która wymaga znacznych nakładów finansowych to pojawia się pytanie skąd czerpie środki na bieżące utrzymanie, opłaty za tzw. media, zakup węgla, raty kredytu, czy lekarstwa, skoro saldo końcowe jej rachunków bankowych na dzień 28 grudnia 2017 r. wynosiło 1.083,50 zł ("A") i 884,96 zł ("B"). Wprawdzie z operacji uznaniowych dokonywanych na koncie w "B" ustalono, że skarżąca otrzymuje świadczenie rodzinne rzędu 153,00 zł, a nadto świadczenie emerytalno-rentowe w kwocie 724,40 zł, których w treści urzędowego formularza nie deklarowała, to jednak ich wysokość w porównaniu do ponoszonych opłat, które w rubryce nr 11 oszacowano w następujący sposób: tzw. media (700,00 zł), ogrzewanie domu wraz z podatkiem od nieruchomości i ubezpieczeniem domu (1.590,00 zł - rocznie), raty zaciągniętego kredytu (200,00 zł), leczenie i bieżące utrzymanie (1.500,00 zł), czyni złożony wniosek niekompletnym.
Niemożliwym jest przecież aby ponoszone wydatki przewyższały uzyskiwane dochody, skoro inne źródła utrzymania poza świadczeniem rodzinnym i emerytalno-rentowym nie zostały podane. A ponieważ rozpoznający sprawę nie ma obowiązku domyślać się i samodzielnie dochodzić rzeczywistego stanu majątkowego wnioskodawcy bądź poszukiwać faktów przemawiających na korzyść strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, skoro z treści art. 255 ustawy p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć ona sama. Dlatego też brak było podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie odpowiadającym żądaniu wnioskodawcy. Za takim stanowiskiem przemawia również ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat swojej sytuacji finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por.: postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06, a także z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06 oraz z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07 publik. na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl oraz z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 561/08, LEX nr 530368).
Wobec powyższego działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.