Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 13 § 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613, dalej powoływana jako O.p.) Dyrektor Izby Skarbowej w K., po rozpatrzeniu odwołań Z.S., utrzymał w mocy zaskarżone decyzje tego organu z dnia [...] r.:
- 1. nr [...] odmawiającą wznowienia postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2009 r.;
- 2. nr [...] odmawiającą wznowienia postępowania podatkowego zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r, nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2009 r. oraz okresy od czerwca do grudnia 2009 r.
W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną:
Pismem z 13 stycznia 2016 r. skarżący Z.S. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika złożył na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej wniosek o wznowienie postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2009 r. i nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2009 r. oraz okresy od czerwca do grudnia 2009 r.
Zgodnie z treścią powołanego jako podstawa wznowienia przepisu, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na treść wydanej decyzji. Jako przesłankę do wznowienia postępowania pełnomocnik wskazał wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 22 października 2015r. w sprawie C- 277/14 (Stehcemp), opublikowany w dniu 14 grudnia 2015 r. (Dz. Urz. UE C z 2015r. Nr 414). Jego zdaniem, powołane orzeczenie TSUE ma na wydaną decyzję bezpośredni wpływ z uwagi na - uprzednio wadliwie przyjętą przez organy podatkowe - interpretację należytej staranności, która pozwalała wymagać od podatnika, aby "upewniał" się co do rzetelności kupieckiej swojego kontrahenta. Pełnomocnik wskazał również, że ww. orzeczenie TSUE istotnie doprecyzowuje wątpliwości interpretacyjne związane z zakresem i stopniem badania należytej staranności, jakiej można oczekiwać od podatnika podejmującego współpracę ze swoimi kontrahentami.
Rozpoznając wniosek, Dyrektor Izby Skarbowej w K. wydał decyzje z dnia [...] r., mocą których odmówił wznowienia postępowań zakończonych własnymi decyzjami ostatecznymi z dnia [...]r., utrzymującymi w mocy decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. z dnia [...]r. w sprawie wymiaru podatku od towarów i usług za ww. okresy. Organ stanął na stanowisku, że nie można wznowić postępowania w trybie nadzwyczajnym, w sytuacji gdy decyzje ostateczne organu podatkowego zostały zaskarżone skargami do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a postępowania sądowoadministracyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie zostały zakończone.
Organ wskazał bowiem, że ostateczne decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., będące przedmiotem ww. wniosku skarżącego o wznowienie postępowania w sprawach zakończonych tymi decyzjami, podlegają obecnie kontroli sądowoadministracyjnej, zainicjowanej przez Z.S. skargami z dnia 31 marca 2014 r. skierowanymi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Postępowania sądowe wszczęte wspomnianymi powyżej skargami wniesionymi przez stronę nie zostały jeszcze zakończone, gdyż oddalające skargi wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 stycznia 2015r. sygn. akt III SA/G 635/14 i III SA/Gl 636/14 zostały zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który ich dotychczas nie rozpatrzył.
Pełnomocnik Z.S. pismami z dnia 27 kwietnia 2016r. złożył odwołania od tych decyzji. Zarzucił organowi naruszenie art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej poprzez nieprawidłowe uznane, że niedopuszczalne jest wznowienie postępowania w sprawie będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji w całości i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy poprzez wydanie postanowień o wznowieniu postępowań zakończonych ostatecznymi decyzjami Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r.
Dyrektor Izby Skarbowej w K.., zaskarżoną decyzją z dnia [...]r. nr [...], utrzymał w mocy własne decyzje z dnia [...]r., nr [...], odmawiające wznowienia postępowania.
Na powyższą decyzję organu odwoławczego strona reprezentowana przez fachowego pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 ustawy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:
- 1. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 243 § 3, art. 240 § 1 pkt 11 oraz art. 241 § 1 i 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, odmawiającej wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną w wyniku błędnego przyjęcia, iż wniesienie prawnie skutecznej skargi do sądu administracyjnego stanowi przeszkodę do wszczęcia nadzwyczajnego postępowania administracyjnego,
- 2. art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędne uznanie, iż prawomocne orzeczenie sądu administracyjnego nie stanowi zagadnienia wstępnego, które obliguje organ do zawieszenia wszczętego postępowania wznowionego do czasu zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego,
- 3. art. 210 § 4 w zw. z art. 120 i art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji, przejawiające się brakiem wyjaśnienia dlaczego rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego w przedmiocie skargi kasacyjnej skarżącej nie stanowi zagadnienia wstępnego obligującego organ do zawieszenia postępowania w sprawie, dlaczego wyrok tego sądu miałby nie mieć związku z postępowaniem wznowionym oraz dlaczego wyrok ten nie determinowałby rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej,
- - co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ utrzymanie w mocy decyzji pierwszej instancji odmawiających wznowienia postępowań zakończonych decyzjami ostatecznymi, pozbawiło skarżącego prawa do weryfikacji decyzji ostatecznychj w trybie nadzwyczajnym, pomimo spełnienia formalnych przesłanek jego wszczęcia.
Mając na uwadze powyższe pełnomocnik skarżacego wniósł o:
- - uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w całości, na podstawie art. 135 p.p.s.a,
- - zasądzenie od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, na podstawie art. 200 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik przede wszystkim zwrócił uwagę, że Dyrektor Izby Skarbowej w K. naruszył powołane w petitum skargi przepisy postępowania podatkowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skarżacy został pozbawiony możliwości merytorycznego zbadania podstawy wznowienia postępowania, na którą się powołał.
Pełnomocnik nie zgodził się ze stanowiskiem organu, iż nie jest możliwe wszczęcie postępowania wznowieniowego, w sytuacji gdy w sprawie została uprzednio złożona skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zauważył, że w świetle art. 56 p.p.s.a. prowadzone postępowanie w trybie nadzwyczajnym (w tym: w celu wznowienia postępowania) nie stoi na przeszkodzie wniesieniu skargi na tę decyzję do sądu administracyjnego. Przepisy prawa nie regulują wprawdzie sytuacji odwrotnej, jednak za dopuszczalnością wszczęcia postępowania wznowieniowego już po zawiśnięciu sprawy w sądzie przemawia to, iż podatnik nie może być pozbawiony możliwości wyeliminowania w danym trybie nadzwyczajnym wad decyzji, których nie mógł usunąć sąd. W celu uniknięcia sytuacji, w której w obu równolegle toczących się postępowaniach dojdzie do rozbieżnych rozstrzygnięć powinno nastąpić wszczęcie postępowania wznowieniowego i zawieszenie go na zasadzie art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej do czasu wydania przez sąd prawomocnego orzeczenia.
Następnie pełnomocnik stwierdził, że skarżący spełnił wymogi formalne z art. 240 § 1 pkt 11 oraz art. 241 § 1 i 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej obligujące do wszczęcia merytorycznego postępowania wznowieniowego, zaistniała bowiem przesłanka wznowienia postępowania dotycząca decyzji ostatecznej, a skarżący zachował jednomiesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie (obie okoliczności nie były kwestionowane przez organy). Spełnienie przez skarżącego powyższych warunków implikowało po stronie organu obowiązek stwierdzenia dopuszczalności postępowania wznowieniowego i wydania postanowienia o wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną na podstawie art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej.
W dalszej części skargi pełnomocnik wskazał, że przepisy Ordynacji podatkowej nie nakładają dodatkowych wymogów formalnej oceny wniosku, umożliwiających "wszczęcie" postępowania wznowieniowego. Pozytywne ustalenie choćby jednej przyczyny wznowienia postępowania i negatywne co do upływu terminu zakreślonego do wznowienia postępowania, uzasadniają przystąpienie do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej uprzednio decyzją ostateczną. Oznacza to, zdaniem pełnomocnika, że dopiero kolejny etap postępowania (postępowanie wznowieniowe), tj. merytoryczne badanie sprawy pozwala na ocenę dopuszczalności "prowadzenia" wznowieniowego postępowania, tj. m.in. zbadanie, czy nie ma potrzeby zawieszenia postępowania z uwagi na równoległą kontrolę sądową.
Na poparcie swojej argumentacji skarżący powołał liczne orzeczenia sądowoadministracyjne.
W dalszej części skargi pełnomocnik odniósł się do pojęcia "zagadnienia wstępnego" i stwierdził, że zupełnie niezrozumiała jest zawężająca wykładnia tego pojęcia w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Przedstawił własną interpretację przedmiotowego przepisu. Pełnomocnik stanął na stanowisku, że zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, jak i wznowieniowe są prowadzone pod innym kątem. Wznowieniowe postępowanie jest prowadzone tylko w zakresie, w jakim jest uzasadnione przesłankami wznowienia, nie w całości. Natomiast skarga kasacyjna obejmuje ogół nieprawidłowości, jakie skarżący dostrzegł w działaniu WSA i organów podatkowych. Z treści żadnego przepisu ppsa nie wynika jednak, aby NSA przy rozpatrywaniu skargi kasacyjnej brał pod uwagę z urzędu zaistnienie przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Nawiązując do powyższego pełnomocnik zaznaczył, że NSA rozpatruje jedynie sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
Jeżeli NSA rozstrzygając sprawę skarżącej uwzględni wyrok TSUE, to będzie go rozpatrywał pod kątem prawidłowości wykładni przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie, dokonanej przez WSA. Nie będzie się zajmował zaniechaniami organu z etapu postępowania podatkowego, które wynikały z ówcześnie niewłaściwie rozumianego prawa.
Następnie pełnomocnik zwrócił uwagę na niewłaściwe uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Jego zdaniem, organ jedynie formalnie uzasadnił decyzję, gdyż nie przedstawił zrozumiałego wywodu dlaczego rozstrzygnięcie NSA w przedmiocie skargi kasacyjnej strony miałoby nie stanowić zagadnienia wstępnego.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie. Ustosunkowując się do przedstawionej w skardze argumentacji, Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji uznając, że nie narusza ona prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - j.t.
Dz. U. z 2015r., poz. 658 ze zm. powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Ponadto Sąd może stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli została wydana: z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (art. 145 § 1 pkt 3 tej ustawy w związku z art. 247 § 1 O.p.) Nadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 w/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.).
W ocenie Sądu, w rozpznawanej sprawie decyzja będąca przedmiotem kontroli narusza wskazane w skardze przepisy prawa procesowego i jako taka nie może się ostać.
Istotą sporu w rozpoznawanej sprawie jest rozstrzygnięcie kwestii dopuszczalności wznowienia postępowania przez organ podatkowy jako postępowania nadzwyczajnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, po zawiśnięciu sprawy w sądzie administracyjnym.
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na treść wydanej decyzji.
Z kolei, z art. 241 § 2 pkt 2 O.p. wynika, że w przypadku przyczyn wskazanych w pkt 8 i 11 art. 240 § 1 O.p., wznowienie następuje tylko na żądanie strony wniesione w terminie miesiąca odpowiednio od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Natomiast art. 243 O.p. stanowi, że w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (§ 2).
Odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji (§ 3).
Przepis art. 243 § 3 O.p. należy odczytywać w ten sposób, że chodzi w nim o przypadki, gdy:
- a) wniosek złożyła osoba nie będąca stroną w sprawie lub nie mająca zdolności do czynności prawnych,
- b) wniosek został złożony po upływie terminów do wznowienia postępowania,
- c) dotyczy on decyzji nie będącej decyzją ostateczną lub nie został oparty o jedną z przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 240 O.p.
W rozpatrywanej sprawie żadna z ww. formalnych przeszkód do wznowienia postępowania nie miała miejsca. Organ nie powinien oceniać istnienia przesłanek wznowienia, jeśli nie zostało wydane postanowienie o wznowieniu postępowania.
Poza sporem jest, że miesięczny termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyny wskazanej przez Z.S. upływał 14 stycznia 2016 r.i został zachowany przez nadanie na poczcie w tym dniu tj. ostatnim dniu ustawowego, miesięcznego terminu wniosku o wznowienie.
W tym czasie skargi Z.S. na decyzje ostateczne organu z dnia [...] r. w przedmiocie podatku od towarów i usług zostały już nieprawomocnie oddalone wyrokami WSA w Gliwicach z dnia 26 stycznia 2015 r. w sprawach syg, III SA/Gl 635/14 i III SA/Gl 636/14.
Skarżący nie mógł zatem w postępowaniach przed Sądem I instancji złożyć dodatkowych zarzutów i wniosków, a z kolei, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie związany granicami i wnioskami skargi, nie miał podstaw do zastosowania w tej sprawie art. 134 § 1 p.p.s.a.
Sad orzekający w rozpatrywanej sprawie w całości zgadza się z ugruntowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym poglądem, że wzruszenie decyzji ostatecznej nie może przebiegać dwutorowo tj. w postępowaniu administracyjnym przed organem oraz jednocześnie w postepowaniu sądowoadministracyjnym przed Sądem.
Po wpłynięciu skargi do Sądu postępowanie sądowoadministracyjne ma pierwszeństwo przed postepowaniem zmierzającym do wzruszenia decyzji ostatecznej w nadzwyczajnym trybie.
Należy jednak rozróżnić samo wszczęcie postępowania mającego na celu weryfikację ostatecznej decyzji w drodze wznowienia postępowania oraz prowadzenie tego postępowania.
Wypada przy tym wskazać, że stosownie do art. 56 p.p.s.a. - w razie wniesienia skargi do sądu po wszczęciu postępowania administracyjnego w celu zmiany, uchylenia, stwierdzenia nieważności aktu lub wznowienia postępowania, postępowanie sądowe podlega zawieszeniu. Przepis ten dotyczy zatem sytuacji całkowicie odwrotnej niż w rozpoznawanej sprawie.
Podkreślić trzeba, że ani przepisy procedury sądowoadministracyjnej ani żadne inne przepisy nie regulują sytuacji, kiedy to w toku prowadzonego postępowania przed sądem administracyjnym ze skargi na określoną decyzję, strona zażąda wznowienia postępowania w sprawie rozstrzygniętej ostateczną i zaskarżoną decyzją. To zagadnienie było natomiast wielokrotnie przedmiotem rozważań sądów administracyjnych, których niejednolite orzeczenia zostały powołane przez strony.
W tym przedmiocie wypowiedział się również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, a to m.in. w wyroku z dnia 10 października 2016 r., sygn.. III SA/Gl 1106/16 i w wyroku z 8 grudnia 2016 r., sygn.. III SA/Gl 1251/16. Zaprezentowana w tych orzeczeniach argumentacja jest w ocenie Sądu orzekającego w tej sprawie, prawidłowa i zgodna z linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, a przede wszystkim racjonalna.
NSA jednoznacznie stwierdził, że prawu do skorzystania przez stronę postępowania administracyjnego ze wskazanej w art. 240 § 1 o.p. formy kontroli decyzji ostatecznej poprzez złożenie stosownego wniosku i uruchomienie postępowania zmierzającego do wznowienia postępowania nie stoi na przeszkodzie prowadzona kontrola tej decyzji przez sąd administracyjny, niezależnie od etapu na jakim znajduje się postępowanie sądowoadministracyjne. Ze względu na realizowaną przez sąd administracyjny kontrolę określonego rozstrzygnięcia, nie jest możliwe jedynie prowadzenie przez organ postępowania wznowieniowego i dlatego po złożeniu wniosku o wznowienie postępowania musi ono zostać zawieszone aż do prawomocnego zakończenia kontroli sądowej. Powyższy pogląd jest wynikiem analizy treści art. 56 p.p.s.a. oraz art. 54 § 3 tej ustawy, z których to przepisów jednoznacznie wynika, iż organ może korygować ostateczne rozstrzygnięcie w dopuszczonych obowiązującymi przepisami formach, jednak wyłącznie do czasu złożenia skargi na to rozstrzygnięcie i podjęcia przez sąd jego kontroli.
Zatem, zważywszy na zakaz dwutorowości postępowania, ewentualne postępowanie nadzwyczajne może toczyć się dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego. Prowadzenie równolegle dwóch postępowań w jednej sprawie przez sąd i organ administracyjny jest niedopuszczalne. Podobne stanowisko, aczkolwiek w innym stanie faktycznym, bo na tle wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji kontrolowanej przez sąd administracyjny, wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 stycznia 2008 r. o sygn. akt I FSK 153/07 (dostępnym w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl) oraz przedstawiciele doktryny (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, komentarz, wyd. 5, s. 204, Komentarze LexisNexis).
Podsumowując, toczące się postępowanie sądowe mające na celu zbadanie legalności określonej decyzji nie stoi na przeszkodzie uruchomieniu postępowania mającego na celu wznowienie postępowania w sprawie zakończonej kontrolowaną przez sąd decyzją z zastrzeżeniem obowiązku zawieszenia postępowania nadzwyczajnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego. Przyjęcie odmiennego poglądu prowadziłoby wskutek upływu terminu, do nieuzasadnionego pozbawienia strony prawa skorzystania z instytucji procesowej umożliwiającej wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, w związku z zaistnieniem przesłanki wznowieniowej, której sąd nie mógłby usunąć (por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2014 r., sygn.. I GSK 513/13, LEX 2006584).
Odnośnie złożenia wniosku o wznowienie postępowania podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego NSA wypowiedział się również w wyroku z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. I GSK 543/13 (por. LEX 1517920) zajmując stanowisko, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, w sytuacji oczywistego istnienia przesłanki z art. 240 § 1 pkt 8 O.p., powinno skutkować wszczęciem postępowania wznowieniowego i zawieszeniem go na zasadzie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. do czasu wydania przez sąd prawomocnego orzeczenia.
Należy też zaznaczyć, że już samo złożenie wniosku o wznowienie postępowania wszczyna wstępne postępowanie, prowadząc do oceny dopuszczalności wznowienia na zasadzie art. 243 § 1 lub 3 O.p. i w dalszej dopiero kolejności - w razie stwierdzenia, że wniosek oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia - do rozstrzygnięcia na zasadzie art. 245 § 1 pkt 1, pkt 2 lub pkt 3 O.p.
Sąd orzekający w sprawie w pełni podziela powyższe pogląd i stoi na stanowisku, że znajduje on zastosowanie również do przesłanki wznowienia określonej w art. 240 § 1 pkt 11 O.p.
Ponadto, nie zawsze zawisłość prawna sprawy przed sądem administracyjnym wyklucza możliwość uruchomienia trybu nadzwyczajnego. Możliwość taką trzeba dopuścić w sytuacjach, gdy okoliczności będącej podstawą eliminacji decyzji z obrotu w trybie nadzwyczajnym sąd rozpoznający sprawę ze skargi na decyzję nie może wziąć pod uwagę z urzędu. Będzie tak w przypadku wyjścia na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, tych bowiem sąd w zawisłej przed nim sprawie uwzględnić nie może. Dlatego możliwe byłoby uruchomienie postępowania podatkowego w nadzwyczajnym trybie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, mimo uprzedniego wniesienia skargi do sądu na tę decyzję (por.wyrok WSA w Warszawie z 23 października 2015 r., sygn.. III SA/Wa 3911/14, LEX 1941137).
W ocenie Sądu orzekającego, prawo do skorzystania przez stronę postępowania administracyjnego ze wskazanej w art. 240 § 1 O.p. formy kontroli decyzji ostatecznej poprzez złożenie stosownego wniosku i uruchomienie postępowania zmierzającego do wznowienia postępowania nie stoi na przeszkodzie prowadzona kontrola tej decyzji przez sąd administracyjny (por. wyrok NSA z 24 lipca 2014 r., sygn. akt I GSK 609/13). Ze względu na realizowaną przez sąd administracyjny kontrolę określonego rozstrzygnięcia, nie jest możliwe jedynie prowadzenie przez organ postępowania wznowieniowego i dlatego po uwzględnieniu wniosku o wznowienie postępowania musi ono zostać zawieszone aż do prawomocnego zakończenia kontroli sądowej (por. wyrok NSA z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt I GSK 580/13).
Powyższy pogląd jest wynikiem analizy treści art. 56 p.p.s.a. oraz art. 54 § 3 tej ustawy, z których to przepisów jednoznacznie wynika, iż organ może korygować ostateczne rozstrzygnięcie w dopuszczonych obowiązującymi przepisami formach, jednak wyłącznie do czasu złożenia skargi na to rozstrzygnięcie i podjęcia przez sąd jego kontroli. Zatem, zważywszy na zakaz dwutorowości postępowania, ewentualne postępowanie nadzwyczajne może toczyć się dopiero po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego. Prowadzenie równolegle dwóch postępowań w jednej sprawie przez sąd i organ administracyjny jest niedopuszczalne, co jednak nie oznacza, że nie jest możliwe wznowienie postępowania, a następnie jego zawieszenie.
Wobec tego toczące się postępowanie sądowe mające na celu zbadanie legalności określonej decyzji nie stoi na przeszkodzie uruchomieniu postępowania mającego na celu wznowienie postępowania w sprawie zakończonej kontrolowaną przez sąd decyzją z zastrzeżeniem obowiązku zawieszenia postępowania nadzwyczajnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego.
Należy też zauważyć, że w niniejszej sprawie wniosek o wznowienie postępowania został złożony w oparciu o art. 240 § 1 pkt 11 O.p., tj. z powołaniem się na orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które w ocenie skarżącego ma wpływ na treść wydanej decyzji. W takim przypadku, złożenie wniosku jest ograniczone miesięcznym terminem liczonym od publikacji sentencji orzeczenia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (art. 241 § 2 pkt 2 O.p.). Tak więc przyjęcie poglądu organu mogłoby prowadziłć do bezpodstawnego pozbawienia strony możliwości złożenia takiego wniosku z uwagi na upływ wskazanego terminu.
Wobec powyższego, Sąd orzekający stwierdza, iż złożenie wniosku o wznowienie postępowania podczas toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego, powinno co do zasady, tj. o ile organ stwierdził dopuszczalność wznowienia - skutkować wznowieniem postępowania i zawieszeniem go na zasadzie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. do czasu wydania przez sąd prawomocnego orzeczenia.
W tym przypadku pojęcie zagadnienia wstępnego, o którym mowa w ww. przepisie nie powinno być interpretowane na niekorzyść strony.
Ponadto, przypomnieć należy, że złożenie wniosku o wznowienie postępowania wszczyna wstępne postępowanie, prowadzące do oceny dopuszczalności wznowienia na zasadzie art. 243 § 1 lub 3 O.p. i w dalszej dopiero kolejności – w razie stwierdzenia, że wniosek oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia – do rozstrzygnięcia na zasadzie art. 245 § 1 pkt 1, pkt 2 lub pkt 3 O.p.
W rozpatrywanej sprawie nie było zatem ani przeszkód prawnych ani faktycznych do wszczęcia przez organ postepowania nadzwyczajnego zgodnie z wnioskiem strony.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji uwzględni zaprezentowaną ocenę prawną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszym wyroku.
W tym stanie rzeczy, z uwagi na naruszenie przez organ II instancji wskazanych w skardze przepisów prawa procesowego, regulujących postępowanie o wznowienie postępowania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 P.p.s.a.