Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: ŚPWIS, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania "A" spółka z o.o. z siedzibą w C. (dalej jako: spółka, skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z [...] r. nr [...] o stwierdzeniu u M. C. (dalej jako: pracownik, wnioskodawca) choroby zawodowej: przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy – przewlekłe zapalenie okołostawowe barku wym. w poz. 19/4 wykazu chorób zawodowych. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej kpa), art. 235 ¹ Kodeksu pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 ze zm.; dalej kp) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367; dalej jako: rozporządzenie).
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i argumentację prawną. Podkreślił, że decyzją z [...] r. r. PPIS stwierdził u pracownika chorobę zawodową wym. w poz. 19/4 wykazu chorób zawodowych. Decyzję tą wydano w oparciu o postępowanie wyjaśniające narażenia zawodowego i orzeczenie lekarskie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z [...] r. nr [...]. Była to druga decyzja wydana w sprawie, gdyż pracownik zgłosił podejrzenie choroby zawodowej [...] r., co skutkowało wszczęciem niniejszego postępowania [...] r. W jego toku pracownika oddano badaniu na okoliczność stwierdzenia choroby zawodowej przez specjalistyczna jednostkę medyczną. Jak wynika z wydanego orzeczenia z [...] r., było ono pozytywne. Organ przeprowadził również dochodzenie epidemiologiczne w "A", które potwierdziło zawodową przyczynę choroby i pracę, której sposób wykonywania miał wpływ na zachorowanie pracownika.
Postępowanie wszczął także Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w m. st. W. z racji siedziby pracodawcy ale przekazał go do PPIS w C. z racji posiadanego w C. Zakładu stanowiącego miejsca pracy wnioskodawcy. Na podstawie wskazanego orzeczenia oraz Karty oceny narażenia zawodowego z [...] r. decyzją z [...] r. nr [...] organ stwierdził u wnioskodawcy chorobę zawodową, przewlekłą chorobę układu ruchu wywołaną sposobem wykonywania pracy: przewlekłe okołostawowe zapalenie barku wym. w poz. 19/4 wykazu chorób zawodowych. Odwołanie od decyzji wniosła "A" sp. z o.o. zarzucając przeprowadzenie postępowania bez udziału "B" sp. z o.o., która była pracodawcą wnioskodawcy do końca [...] r. i to warunki wykonywania pracy na jej rzecz mogły stanowić przyczynę stwierdzonej choroby zawodowej. Zaskarżona decyzja została zatem wydana w oparciu o błędne ustalenia faktyczne dotyczące czasu narażenia na powstanie choroby zawodowej i bez ustalenia warunków pracy i ich wpływu na zdrowie w "B" Sp. z o.o. w latach [...]-[...].
Decyzją z [...] r. organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję, gdyż po ponownym rozpatrzeniu sprawy doszedł do przekonania, że wymaga ono przeprowadzenia ponownego postepowania dowodowego z udziałem prawidłowo ustalonych jego stron, czyli wszystkich pracodawców pracownika. Decyzja ta była przedmiotem kontroli sądowej. Wyrokiem z 20 marca 2019 r. Sąd skargę oddalił- sygn. akt III SA/GL 1175/18.
Po ponownym przeprowadzeniu postępowania i uzupełnieniu materiału dowodowego organ wydał decyzję z [...] r. o stwierdzeniu choroby zawodowej. Organ ustalił krąg stron postępowania, uwzględniając cały przebieg zatrudnienia wnioskodawcy w narażeniu zawodowym. Ustalił, że w latach [...]-[...] pracodawcą wnioskodawcy była "A" Sp. z o.o, która ponosi solidarną odpowiedzialność z rzeczywistymi pracodawcami jako, że jest ich następcą prawnym, podmiotem powstałym w wyniku przekształceń własnościowych działającej od [...] do [...] r. "C" SA, od [...] r. do [...] r. "B" sp. z o.o. i od [...]r. do [...] r. "A" sp. z o.o. Organ stwierdził, że u tych pracodawców wnioskodawca pracował w warunkach, które uznano za przyczynę choroby zawodowej na stanowisku [...], [...] produkcji [...]. Uzupełniono dochodzenie epidemiologiczne przez sporządzenie Karty oceny narażenia zawodowego z [...] r. oraz przesłuchano pracownika [...] r. i przeprowadzono wywiad ze specjalistą BHP –M.
K. [...] r. Należy też wskazać, ze w postępowaniu brał udział, po stronie pracownika Mediator z listy Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej J. G. Stwierdzając zawodową przyczynę rozpoznanej u pracownika choroby widniejącej w wykazie chorób zawodowych pod poz. 19/4 organ stwierdził, że jej przyczyną były także warunki pracy (sposób wykonywania pracy) w okresie zatrudnienia od [...] r. do [...] r w "C" na stanowisku [...]. Stwierdzono również, ze u innych pracodawców wnioskodawcy praca nie wiązała się z narażeniem zawodowym stąd ich udział w postępowaniu nie miał uzasadnienia. Organ odwołał się również do orzeczenia lekarskiego nr [...] z [...] r, z którego wynikało, że pracownik od ponad roku odczuwa bóle barku prawego oraz o w mniejszym nasileniu bólu barku lewego. Powyższe potwierdzała dostarczona pełna dokumentacja leczenia ortopedycznego od [...] r. W dniu [...] r. pracownik miał wykonany zabieg artroskopii stawu ramiennego prawego z powodu uszkodzenia stożka rotatorów, uszkodzenie typu [...] z podwichnięciem ścięgna bicepsa, z jego częściowym uszkodzeniem i konfliktem z ścięgnem mięśnia podłopatkowego.
Orzecznicy, na podstawie dokumentacji medycznej, w tym badania MR barków, karty leczenia szpitalnego i aktualnej konsultacji ortopedycznej stwierdzili obustronne zapalenie okołostawowe barków w przebiegu uszkodzenia stożka rotatorów, po stronie prawej po leczeniu operacyjnym. Uwzględniając dane dotyczące sposobu wykonywania pracy, zwłaszcza w okresie poprzedzającym wystąpienie klinicznie jawnych objawów zapalenia okołostawowego barków oraz aktualne wyniki badań obrazowych w tym MR barków i konsultację ortopedyczną lekarze stwierdzili, iż istnieją podstawy do rozpoznania u badanego - z wysokim prawdopodobieństwem - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego okołostawowego zapalenia barków obustronnie. Sposób ten był opisany w Karcie oceny narażenia zawodowego z [...] r.
Odwołanie od decyzji złożyła "A" (ostatni pracodawca) zarzucając naruszenie przez organ art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez wydanie decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, bez nowego orzeczenia lekarskiego oraz uwzględnienia zeznań D. P., złożonych w toku postępowania z wniosku innego pracownika, które były znane organowi z urzędu. Podkreślono, że organ pominął w swoich ustaleniach pracę skarżącego w "B", gdzie pracownik był zatrudniony w latach [...]-[...] na stanowisku [...] w produkcji [...], na którym sposób wykonywania pracy również mógł przyczynić się do rozwoju stwierdzonej choroby i jej zawodowego pochodzenia a nie w "A".
Zaskarżoną decyzją rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym ŚWPIS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u pracownika przyjął warunki jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określoną w art. 235 ¹ kp czyli związek przyczynowo skutkowy pomiędzy pracą w warunkach narażenia zawodowego/sposób wykonywania pracy i rozpoznaną chorobę zawodową ujętą w wykazie. Organ nie miał wątpliwości, że opis wykonywanych przez pracownika czynności przedstawiony w Karcie oceny narażenia zawodowego z [...] r. oraz w dochodzeniu epidemiologicznym w "B" z [...] r. był tożsamy, co uwzględnili lekarze orzecznicy i nie było tym samym potrzeby powtórnego badania lekarskiego. W toku postępowania żaden z pracodawców opisu sposobu wykonywania pracy nie negował a brak odniesienia się orzeczników do stopnia obciążeń kończyn górnych w czasie wykonywania obowiązków pracowniczych w odniesieniu do norm dotyczących wpływu pracy na wystąpienia schorzenia nie podważa zasadności uznania jej zawodowej przyczyny, Lekarze powiązali objawy chorobowe ze sposobem wykonywania pracy na stanowisku [...] (ręczne otwieranie i zamykanie wielogabarytowych zasuw (zaworów) na rurociągach umieszczonych na wysokości pasa pracownika oraz nad głową, co wymagało pracy z rękami uniesionymi do góry).
Podkreślił, że zeznania wskazanego świadka dotyczą innego postępowania, innego pracownika zajmującego inne stanowisko i nie podważają ustaleń organu. Istotne znaczenie dla powstania choroby w związku z warunkami pracy ma osobnicza, indywidualna wrażliwość pracownika na czynniki szkodliwe występujące w pracy.
Kwestionując zasadność powyższej decyzji ostatecznej spółka wniosła skargę do tut. Sądu żądając uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez niedostateczne zebranie materiału dowodowego w sprawie, w szczególności poprzez niezwrócenie się, zważywszy na pojawiające się w sprawie nowe okoliczności, o wydanie nowego orzeczenia lekarskiego, jak również pominięcie zeznań D. P. (złożonych w ramach innego postępowania prowadzonego także przez organ I instancji, sygn. [...]) co skutkowało wydaniem decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy; art. 80 kpa poprzez błędne uznanie, iż okoliczność powstania choroby zawodowej M. C. w związku z pracą wykonywaną u skarżącej została dostatecznie udowodniona, w sytuacji zgromadzenia materiału dowodowego, który poddaje w wątpliwość tę okoliczność (zeznania D. P.); art. 84 kpa oraz § 6 i § 8 ust. 1 rozporządzenia poprzez wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o orzeczenie lekarskim nr [...] z [...] r., stanowiące dokument nieuwzględniający zmian stanu faktycznego po przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania.
Nieprzyznanie przez organ odwoławczy odpowiedniego waloru dowodowego wskazanym zeznaniom stanowi, oprócz naruszenia art. 7 kpa, także naruszenie normy art. 77 tej ustawy, która nakłada na organy administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ponadto przepis art. 77 § 2 kpa nadaje organom uprawnienie do zmiany, uzupełnienia lub uchylenia swoich postanowień dotyczących przeprowadzenia dowodu, z którego to uprawnienia nie skorzystał żaden z organów prowadzących niniejsze postępowanie, pomimo że znajdowało to uzasadnienie w każdym stanie sprawy. Naruszenie, o którym mowa powyżej nastąpiło zatem poprzez faktyczne i całkowite pominięcie podczas czynności oceny materiału dowodowego informacji wynikających ze znanego organowi dokumentu, którym był protokół przesłuchania D. P. W szczególności skarżąca wskazała na opis pracy wykonywanej przez pracownika sporządzony przy udziale specjalisty ds.
BHP – M. K. (zawarty w treści "Karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej"), który nie odpowiada całkowicie charakterystyce prac faktycznie wykonywanych przez byłego pracownika skarżącej. Wynika z niego błędny wniosek, że pracownik ten w trakcie trwania połowy swojej zmiany (tj. przez ok. 4 godziny) nie wykonywał żadnych innych czynności poza kręceniem zasuwami. Ustalenie to jest wadliwe i niezgodne z opisem procesu technologicznego przedstawionym przez świadka. Proces technologiczny, w którego obsłudze brał udział pracownik zdecydowanie nie wymagał niemalże ciągłych manipulacji elementami określonych urządzeń, gdyż "jeśli proces szedł prawidłowo, to nawet miesiąc czasu nic nie było regulowane, regulacja zasuw następowała przy planowanych przełączeniach lub w przypadku sytuacji awaryjnych." Gdyby planowane przyłączenia i awarie występował kilka razy w miesiącu, to kręcenie zasuwami nie mogło być wykonywane jako proces ciągły, a wyłącznie w celu doraźnej zmiany czy też niezbędnej korekty ich ustawień.
Zatem taka praca nie mogła nosić znamion "monotypowej" jak określono ją w pkt 13 Karty oceny ryzyka zawodowego. Zgodnie z ustaleniami tutejszego Sądu przyjętymi na potrzeby wyroku z 11 kwietnia 2008 r. (sygn. akt IV SA/Gl 1075/07) monotypia wskazuje na znaczną powtarzalność ruchów, powodującą stałe obciążenie kończyn pracownika. W sprawie zachodzą liczne rozbieżności na tle oceny poszczególnych dowodów, które nie zostały w żaden sposób rozstrzygnięte przez organ odwoławczy. Nie poddano pracownika badaniu w jednostce orzeczniczej II stopnia, gdyż uznano, że okoliczności dotyczące sposobu wykonywania pracy nie uległy zmianie. Skarżąca tego stanowiska nie podziela, gdyż sam pracownik zeznał, że wykonywana praca "nie była ciężka i nie wymagała dużej siły".
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Przypomniał, że opis wykonywania pracy sporządzony został przez Specjalistę ds. BHP M. K. - przedstawiciela "A" Sp. z o.o. To na podstawie m. in. tego dowodów lekarz orzecznik uznał, że wnioskodawca pracował w warunkach szkodliwych.
Dodatkowo wnioskodawca w pisemnym oświadczeniu z [...] r. wyjaśnił, że przywołany w skardze cytat z jego zeznań, jest wyrwany z kontekstu. Warunki pracy znał M. K., Główny Specjalista BHP i je opisał oceniając narażenie zawodowe, podobnie jak A S., Kierownik Wydziału [...], na które pracodawca się już nie powołał. Podkreślił, że zeznania D. P. są niewiarygodne, gdyż nie jest kompetentny w tej kwestii i nie pracował z wnioskodawcą, który obecnie jest po dwóch operacja stawów barkowych i czeka na kolejną.
Na rozprawie strony również podtrzymały swoje stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast według art. 3 § 1 i 2 pkt. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej ppsa), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez sąd zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ppsa). Sąd orzeka na podstawie akt sprawy, po przeprowadzeniu rozprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi (art. 133 § 1 i art. 134 § 1 ppsa).
Sąd zauważa, że istota problemu w niniejszej sprawie, zasadza się do odpowiedzi na pytanie czy w okolicznościach niniejszej sprawy organ zasadnie uznał zawodową przyczynę rozpoznanego u pracownika schorzenia, które widnieje w wykazie chorób zawodowych pod poz. 19/4 - przewlekła choroba układu ruchu wywołana sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie okołostawowe barku.
Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa definicja sformułowana w art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj.: Dz.U. z 2016 r., poz. 1666, jak dotychczas w skrócie: "kp"), zgodnie z którą za chorobę zawodową uważa się schorzenie ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy zwanych "narażeniem zawodowym". Dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest zatem spełnienie dwóch ustawowych przesłanek: rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych oraz stwierdzenie przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Jednocześnie w art. 235² kp ustanowiono ramy czasowe możliwości rozpoznania choroby zawodowej, co musi nastąpić w okresie zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Rozpoznanie choroby zawodowej (art. 235² kp) może nastąpić w późniejszym okresie od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, niż okres ustalony w wykazie chorób zawodowych pod warunkiem, że w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych wystąpiły objawy chorobowe i objawy te są udokumentowane (por. wyrok NSA z 3.03.2015 r. o sygn. akt II OSK 1872/13, publ.: "CBOS"). W przedmiotowej sprawie organy obu instancji uznały, że obie przesłanki zostały spełnione.
Podkreślić należy, że istotą sprawy o rozpoznanie choroby zawodowej jest potwierdzenie, że dane schorzenie ma swoje źródło w szkodliwych czynnikach występujących w środowisku pracy, a nie udowadnianie, że chorobę zawodową spowodowała praca u konkretnego pracodawcy - zob. wyrok NSA z 9.02.2012 r. sygn. akt II OSK 2502/11, do czego zmierza skarżąca. Zaznaczyć też należy, iż w postępowaniu administracyjnym w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej ustala się w których zakładach pracy występowało narażenie zawodowe, lecz nie ustala się, czy narażenie zawodowe w określonym zakładzie pracy było przyczyną powstania danej choroby zawodowej. Wystąpienie szkodliwych czynników nie musi być zawinione przez pracodawcę i nie musi wynikać z przekroczenia dopuszczalnych norm, wystarczy wystąpienie w środowisku pracy czynnika, który jest szkodliwy choćby dla jednego pracownika ze względu na jego osobniczą wrażliwość (por. wyrok NSA z 7.07.1994 r. o sygn. akt SA 1640/93, ONSA 1995/1/28).
Możliwe jest bowiem uznanie choroby za zawodową, gdy równocześnie obok zatrudnienia w warunkach narażających na powstanie choroby występują inne czynniki chorobotwórcze. Nie wyłącza to możliwości wykazania, że powstanie choroby w konkretnym przypadku nastąpiło z innych przyczyn, nie związanych z wykonywaniem zatrudnienia, przy czym nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika zatrudnionego w warunkach narażających na zachorowanie (por. wyrok NSA z 7.04.1982 r. o sygn. akt III SA 372/82, ONSA/1982/1/33). Tylko wykazanie, że choroba została spowodowana (wyłącznie) przyczynami nie pozostającymi w związku z pracą pozwala na obalenie domniemania związku przyczynowego warunków pracy ze stwierdzonymi schorzeniami. W przedmiotowej sprawie wykazano, że pracownik pracował w narażeniu także w związku z występowaniem narażenia na hałas, pył całkowity, amoniak, benzen, drgania (załącznik nr 3 do Karty) oraz zamykając i otwierając zawory - Instrukcja [...] (k.20 akt) oraz w warunkach szczególnych (zaświadczenie z [...] r. (k. 106 akt).
W rozpatrywanej sprawie, w rozdzielniku zaskarżonej decyzji zostały wymienione zakłady aktualnie prowadzące działalność, w których istniało narażenie zawodowe mogące stanowić przyczynę choroby zawodowej pracownika (por. wyrok WSA w Gliwicach, sygn.. akt III SA/GL 889/19 z 22.02. czy III SA/GL 809/19 z 19.12.2019 r.). Postępowanie w tym zakresie zostało uzupełnione zgodnie z zaleceniami organu odwoławczego i wyroku WSA z 20 marca 2019 r., sygn. akt III SA/GL 1175/18 i nie jest kwestią sporną. Skarżąca nawet nie neguje, że opis sposobu wykonywania pracy pracownika w Karcie z [...] r., oraz [...] r. i [...] r. Neguje tylko czas wykonywania ruchów stwarzających powstanie choroby zawodowej, który w jej ocenie był zbyt krótki lub mało intensywny aby istotnie stanowić przyczynę rozpoznanej choroby. W tym miejscu wyjaśnić należy, że organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć.
Nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia chorego kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (zob. wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, z 11.08.2011r., sygn. akt II OSK 800/11, CBOS). Orzeczenia mają wartość dowodową opinii biegłego (por. wyrok NSA z 18.05.2011 r., sygn. II OSK 9/11, CBOS). Skarżąca w istocie stanu zdrowia pracownika nie kwestionuje ale neguje jego zawodową przyczynę.
Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia podstawą wydania przez właściwego inspektora sanitarnego decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej jest materiał dowodowy, a w szczególności dane zawarte w formularzu oceny narażenia zawodowego i w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek orzeczniczych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia.
W tym miejscu trzeba zwrócić uwagę, że przepis art. 235¹ kp wyraźnie zakłada występowanie związku przyczynowo-skutkowego między warunkami pracy a występującym schorzeniem. Oznacza to, że w przypadku równoczesnego pozytywnego ustalenia, że stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych oraz, że praca była wykonywana w szkodliwych warunkach, istnieje domniemanie związku przyczynowego pomiędzy tą chorobą zawodową a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. WSA: w Bydgoszczy, z 19.07.2011 r., w Krakowie, z 16.06.2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1183/10 oraz we Wrocławiu, z 12.06.2012, sygn. akt IV SA/Wr 134/12, CBOS). Domniemanie to ma charakter wzruszalny co oznacza, że w sytuacji, gdy uczestnik postępowania jest zatrudniony w warunkach szkodliwych dla zdrowia i zdiagnozowana zostaje jedna z chorób zawodowych, to schorzenia tego można nie uznać za chorobę zawodową wyłącznie w przypadku, gdy zostanie wykazane w sposób bezsporny albo z wysokim prawdopodobieństwem, że jego etiologia ma charakter pozazawodowy. Sytuacja taka w kontrolowanej sprawie nie wystąpiła.
Dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że pracownik w latach [...] –[...] pracował przy obsłudze urządzeń węglopochodnych, systematyczne kręcenie zasuw o różnych średnicach, na różnych wysokościach od poziomu 0 do 42 metrów w warunkach szkodliwych i uciążliwych (występowanie czynników rakotwórczych i mutagennych). Zasuwy były na wysokości pasa pracownika i ponad głową. Chodzenie po schodach oraz wchodzenie po pionowych drabinach. Praca w wymuszonej pozycji przy niektórych czynnościach. Podnoszenie i przenoszenie ciężarów. Praca w rytmie zmianowym. Rozładunek i załadunek produktów (Karta oceny z [...] r. "A" sp. z o.o.). Podobnie Karta z [...] r. sporządzona po uzyskaniu Instrukcji [...] dotyczącej funkcjonowania Oddziału [...], BOŚ i znajdujących się tam urządzeń, Instrukcji [...] stanowiskowa BHP [...] produkcji [....] – odsiarczalni, [...] i oczyszczalni – brygadzista i Kartą oceny ryzyka zawodowego nr [...] na stanowisku [...] produkcji [...] (k.115).
Sąd zauważa, że dokumenty te dotyczą lat [...] – [...]. W karcie tej powtórzono wcześniejsze opisy sposobu wykonywania pracy a nawet je uszczegółowiono wskazując na pracę zmianową, ruchy powtarzalne wykonywane ok. 4 godzin na dniówkę, nie wszystkie stanowiska dopasowane energonomicznie, postawa stojąca wymuszona, praca monotypowa z obciążeniem kończyn górnych. Kartę podpisał również specjalista BHP skarżącej. Kolejna karta została sporządzona [...] r. i podpisana przez Głównego Specjalistę BHP i Ochrony Środowiska "B", który zgodziła się i potwierdził opis pracy na stanowisku [...] w produkcji [...] opisanych w karcie z [...] r. i [...] r.
Orzeczenie lekarskie zostało wydane [...] r. Lekarze przyjęli okres pracy w narażeniu od [...] r. do [...] r., a zwłaszcza na stanowisku [...] w produkcji [...]. Praca ta powodowała obciążenie kończyn górnych w stawach barkowych (..). dane dotyczące sposobu wykonywania pracy w okresie poprzedzającym wystąpienie klinicznych objawów oraz aktualne wyniki badań obrazowych barków uprawdopodobniły zawodową etiologię schorzenia (wysokie prawdopodobieństwo). Należy też wskazać na znajdujące się w aktach świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z [...] r. wydane przez Regionalny Fundusz Gospodarczy, dawniej "C" wydane dla pracownika za okres pracy [...] r. do [...] r. i [...] r. do [...] r. na stanowisku [...] i [...] bieżącej [...] urządzeń. Zostało ono wydane na podstawie resortowych przepisów Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z 30 marca 1985 r. dla produkcji węglopochodnych. Jednocześnie Fundusz wyjaśnił, że nie dysponuje dokumentami pozwalającymi sporządzić kartę oceny narażenia zawodowego dla pracownika.
Zdaniem Sądu skarżąca nie podważyła materiału dowodowego zebranego w sprawie i dokonanych na jego podstawie ustaleń. Nie podjęła nawet polemiki z stanowiskiem pracownika przedstawionym przez mediatora w piśmie z [...] r. (k 140 akt) czy [...] r. (k.147 akt), w którym podkreślono zmiany technologiczne jakie nastąpiły po 2016 i awaryjność urządzeń po roku [...] r. Instrukcje dotyczą już nowych instalacji. Przywołane zeznania pracownika również są wyrwane z kontekstu co podnosił w swoim oświadczeniu. Potwierdza to zapis (...) na stanowisku [...] nie odkręcałem ani nie dokręcałem zasuw wielogabarytowych.
W związku z tym nie używałem dużej siły do kręcenia zasuw od przekroju od 50 do 200, pomimo unoszenia rąk do góry, ponad moją głową. Zaznaczam, że jestem niewysoki. Zasuwy były kręcone codziennie, jednakże do wykonywania tych czynności na jednej zmianie wyznaczone były dwie osoby, które naprzemiennie wykonywały swoje obowiązki (...). Praca na [...], pomimo kręcenia zasuw, ale o małej średnicy, także ponad głową nie była ciężka i nie wymagała użycia dużej siły". Nie oznacza to, jak chce skarżąca, że nie wiązała się z wykonywanie czynności z rękami w górze.
Również wskazany świadek potwierdził, że inny pracownik z Wydziału [...], co do którego było prowadzone postępowanie o stwierdzenie tożsamej choroby zawodowej a której nie stwierdzono w związku z brakiem związku przyczynowego pomiędzy sposobem wykonywanej pracy a samą chorobą pracował na innym odcinku, tj kondensacji, amoniakalni i benzolowni. Odcinki się nie pokrywały. Z przesłuchania nie wynika o jaki okres zatrudnienia i jakiego pracodawcę chodzi. Nadto świadek nie był przełożonym ani podwładnym pracownika. Skarżąca nie wskazała też do jakich norm pracy miał się odnieść organ dokonując oceny obciążeń na stanowisku pracy wnioskodawcy.
Organ wskazał na zebrany materiał dowodowy, który potwierdza, że podczas zatrudnienia w latach [...] do [...] oraz [...] do [...] r. pracownik wykonywał prace obciążające kończyny górne, wymagające unoszenia rąk i częstych ruchów kręcenia, które stwarzały ryzyko powstania stwierdzonej choroby zawodowej.
Nie ulega wątpliwości, że pracownik był badany w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie z [...] r., nr [...], gdzie lekarze specjaliści orzekli o rozpoznaniu choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie okołostawowe barku wymienione w poz. 19/4 wykazu chorób zawodowych. Lekarze stwierdzili, że sposób wykonywania pracy - z wysokim prawdopodobieństwem, był przyczyną przewlekłego zapalenia okołostawowego barku obustronnie. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości opinii kompetentnej placówki orzeczniczej, jeżeli orzeczenie nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Skarżąca nie przedstawiła dowodów podważających to ustalenie a organ nie ma obowiązku poszukiwania ich bez uzasadnionej przyczyny. Karty oceny narażenia zawodowego sporządzili uprawnieni pracownicy, posiadający w tym zakresie niezbędną wiedzę, co potwierdzili swoimi podpisami. Organ wskazuje natomiast na inne wypowiedzi swoich pracowników, którzy nie odpowiadali za BHP i odnoszące się do innych stanowisk pracy.
Podkreślić należy, że zgodnie z regulacją § 6 ust. 5 rozporządzenia to lekarze specjaliści uprawnieni są do występowania o uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie, jeżeli zakres informacji zawartych w dokumentacji medycznej, badaniach lekarskich, przebiegu zatrudnienia oraz karty oceny narażenia zawodowego jest w ich ocenie niewystarczający. W niniejszym postępowaniu lekarze dysponowali materiałem dowodowym wystarczającym do wydania rozstrzygnięcia i nie wnosili o jego uzupełnienie. Materiał zebrany w sprawie wskazywał w sposób zdecydowany na istnienie domniemania związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy u pracownika a chorobą zawodową. Wykonywanie pracy w warunkach szkodliwych i istnienie choroby, zaś zakład pracy nie obalił wspomnianego domniemania. Dlatego nie było konieczne w sprawie uzupełnienie materiału dowodowego w zakresie wskazanym w skardze. Nie jest też konieczne wykazanie, że choroba wywołana została wyłącznie przez sposób wykonywania pracy. W niniejszej sprawie orzecznicy wskazali, że istnieje "wysokie prawdopodobieństwo" (art. 235¹ kp.) zawodowej etiologii schorzenia.
Zaskarżona decyzja nie narusza zatem prawa procesowego bądź materialnego, które to mogłyby się stać przyczyną uwzględnienia skargi. Podkreślenia wymaga, że w sytuacji, gdy organ ustala daną okoliczność faktyczną istotną dla sprawy, na podstawie dowodu, na który się powołuje, to podważenie tego ustalenia wymaga inicjatywy strony. Samo tylko zaprzeczenie przez stronę prawdziwości ustaleń dokonanych przez organ i powołanie się na obowiązek działania organu z urzędu w trakcie postępowania wyjaśniającego, nie powoduje skutecznego zakwestionowania ustaleń organu (wyrok WSA w Poznaniu z 22.03. 2018 r., sygn. akt II SA/Po 1220/17). To strona powinna dostarczyć takie materiały, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki a organ nie może ich pominąć. Organ nie uchybił temu obowiązkowi, co wynika z uzasadnienia decyzji.
Zdaniem Sądu w trakcie postępowania nie stwierdzono naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym art. 77 § 1 i art. 7 kpa, które miało wpływ na wynik postępowania, gdyż organy zgromadziły pełny materiał dowodowy. Wobec stwierdzenia choroby zawodowej nie zachodziła konieczność wystąpienia o sporządzenie dodatkowego uzasadnienia do jednostki orzeczniczej II stopnia, ewentualnie o podjęcie innych czynności niezbędnych do uzupełnienia tego materiału. Jednocześnie zauważyć przyjdzie, że w postępowaniu w przedmiocie choroby zawodowej nie jest konieczne bezsporne stwierdzenie, że choroba wywołana została wyłącznie przez sposób wykonywania pracy. W niniejszej sprawie orzecznicy wskazali, że istnieje "wysokie prawdopodobieństwo" (art. 235¹ K.p.) zawodowej etiologii schorzenia (por. wyrok WSA w Gliwicach z 22.01.2020 III SA/GL 889/19, III SA/GL 809/19 z 19.12.2019 r., III SA/GL 875/19 z 18.12.2019 r., NSA z 26.06.2019 r. I OSK 1601/18).
W tym stanie rzeczy działając na podstawie art. 151 ppsa orzeczono, jak w sentencji