Uzasadnienie
Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, ustanowionego w ramach prawa pomocy, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek, podniósł, że dochody jego gospodarstwa domowego ograniczają się do [...] otrzymywanych przez niego i jego małżonkę w kwotach odpowiednio [...] i [...] zł. Podkreślił przy tym, iż wydaje wraz z żoną "znaczną kwotę na zakup lekarstw". Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku, poza prawem do nieruchomości, w której zamieszkuje.
Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez: wyjaśnienie przyczyn, dla których we wniosku nie wspomniano o synu i synowej skarżącego, którzy według wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy pozostawali ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, nadesłanie zaświadczenia wymieniającego wszystkie osoby zameldowane pod adresem miejsca zamieszkania skarżącego oraz ewentualne wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym, udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym (sprecyzowano, że należy w tym celu nadesłać "odcinki" świadczeń pobieranych przez skarżącego i jego małżonkę za ostatni miesiąc, a nadto zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy), przedłożenie odpisów zeznań podatkowych za rok [...] złożonych przez skarżącego, jego małżonkę (lub ich wspólnego zeznania) oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym (zastrzeżono, iż w przypadku, gdyby którekolwiek z tych zeznań nie zostało złożone, należy przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie właściwego organu podatkowego) oraz wyjaśnienie, czy i o jaką kwotę zwiększyły się ostatnio wydatki skarżącego i jego małżonki ponoszone miesięcznie na leczenie oraz z tytułu stałych opłat związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego (wskazano, iż wyjaśnienia te należy wesprzeć stosowną dokumentacją w postaci m. in. odpisów rachunków, faktur itp.).
Odpowiadając na wezwanie, pełnomocnik oświadczył, że nie posiada obecnie bezpośredniego kontaktu ze skarżącym, a treść wniosku złożonego przezeń osobiście nie jest mu znana. W związku z tym poinformował, iż przesłał wezwanie wnioskodawcy.
Ustosunkowując się do wezwania, skarżący wyjaśnił m. in., że "syn i synowa nie są zainteresowani sprawą" i "prowadzą oddzielne gospodarstwo domowe". Stwierdził nadto, że wydatki ponoszonego przez niego i jego małżonkę na leczenie i utrzymanie się nie zwiększyły się, zaś jego [...] "uległa zmianie o [...] zł". Skarżący nadesłał kserokopie "odcinków" jego [...] za dwa ostatnie miesiące (według nich skarżącemu wypłacono kwotę [...] zł) oraz [...] jego małżonki za [...]r. (według niego świadczenie to wynosi [...]zł netto), usprawiedliwiając niewykonanie wezwania w pozostałej części m. in. wiekiem i stanem zdrowia.
Skarżący dwukrotnie w trakcie postępowania wnosił już o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata; ostatni jego wniosek, jak już była mowa, został częściowo uwzględniony – postanowieniem z dnia 8 czerwca 2007 r. ustanowiono dla niego adwokata, oddalając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania.
Przystępując do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu, w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już w dniu 8 czerwca 2007 r. postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które do chwili obecnej zachowało swą prawną moc. Fakt ów pociąga bowiem za sobą doniosłe konsekwencje dla postępowania, jakie teraz toczy się w sprawie prawa pomocy.
I tak, należy podkreślić, że przywołanym postanowieniem ustanowiono skarżącemu adwokata. W świetle art. 244 § 2 P.p.s.a. przyznano mu zatem uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa adwokatowi wyznaczonemu, stosownie do art. 253 P.p.s.a., przez okręgową radę adwokacką, z którego to uprawnienia wnioskodawca skorzystał, umocowując wyznaczonego pełnomocnika do prowadzenia jego sprawy "we wszystkich instancjach z prawem dalszej substytucji" (pełnomocnictwo z dnia 17 września 2007 r., k. 109). Tym samym skarżący, który nie odwołał pełnomocnictwa, nadal jest w postępowaniu reprezentowany przez wspomnianego pełnomocnika, i to niezależnie od tego, jak przedstawia się faktyczny układ stosunków w omawianym zakresie, tj. w istocie od tego, w jaki sposób ta reprezentacja jest realizowana. Takiego stanu rzeczy nie zmienia też przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia (postanowienie z dnia 6 listopada 2007 r.), ponieważ okoliczność ta pozostaje bez wpływu na moc udzielonego mu pełnomocnictwa, w szczególności w jakimkolwiek stopniu nie może przesądzać o jego wygaśnięciu.
W świetle dotychczasowych uwag nie ulega wątpliwości, że kolejny wniosek strony o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata nie może zostać uwzględniony. Wykluczone jest wszak ponowne przyznane wnioskodawcy prawa, które już mu przysługuje, mianowicie prawa do udzielenia pełnomocnictwa na zasadach określonych w powołanym art. 244 § 2 P.p.s.a. Uprawnienie to ma charakter jednorazowy. Odrębną kwestię stanowi natomiast ewentualne wyznaczenie innego adwokata w miejsce tego wyznaczonego wcześniej. Materia ta, w myśl powołanego wyżej art. 253 P.p.s.a., nie należy jednak do właściwości Sądu (referendarza sądowego) przyznającego prawo pomocy, lecz mieści w sferze kompetencji organu samorządu zawodowego.
Nie mniej ważna jest również pozostała część rozstrzygnięcia podjętego postanowieniem z dnia 8 czerwca 2007 r. Skoro bowiem na jego podstawie odmówiono skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych, uznając m. in., że "stałe dochody, które po potrąceniu należnych z tytułu utrzymania domu i leczenia wydatków są (...) wystarczające na poniesienie występujących w sprawie opłat sądowych", to obecnie należy przede wszystkim odpowiedzieć na pytanie, czy w okresie, jaki upłynął od wydania tego postanowienia, sytuacja wnioskodawcy pogorszyła się na tyle, by odstąpić od przytoczonej oceny.
Nie można przy tym tracić z pola widzenia, iż w myśl art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny wyrażonej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Nie budzi wątpliwości, że w przypadku, gdy tym postanowieniem jest postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy, chodzi o zmianę w postaci pogorszenia się najogólniej rozumianej sytuacji materialnej wnioskodawcy.
Odnosząc te uwagi do rozpatrywanego stanu faktycznego, stwierdzić trzeba, że strona skarżąca nie wykazała, aby powyższa przesłanka została spełniona.
Z przedstawionych kopii "odcinków" [...] wynika przecież, iż poziom dochodów uzyskiwanych w ramach gospodarstwa domowego skarżącego nie uległ żadnym odczuwalnym zmianom; taki sam stan rzeczy dotyczy również wydatków związanych z utrzymaniem oraz z leczeniem, co wnioskodawca przyznał w swym piśmie. Uznać zatem należy, że strona nadal jest w stanie partycypować w kosztach postępowania.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.