Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w B. (dalej: ZUS, organ rentowy), decyzją z dnia [...] r., nr [...] ([...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej: k.p.a.), art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 266 z późn. zm., dalej: u.s.u.s.) utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r., nr [...], o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za osobę współpracującą finansowanych przez płatnika składek.
Powyższa decyzja ZUS została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] r. K. K. (dalej: wnioskodawca, skarżący) złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek za osobę współpracującą. Na wezwanie organu, uzupełnił wniosek przez dołączenie wymaganych oświadczeń i dokumentów obrazujących jego sytuację rodzinną i majątkową.
Organ rentowy decyzją z [...] r., nr [...], odmówił wnioskodawcy umorzenia należności z tytułu składek za osobę współpracującą finansowanych przez płatnika składek w łącznej kwocie [...]zł, w tym:
- - na ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie [...] zł (w tym składki w kwocie [...]zł za okres od [...] oraz odsetki w kwocie [...]zł liczonych od dnia [...] r., przypadających od ww. składek)
- - na ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie [...]zł (w tym składki w kwocie [...]zł za okres od [...] oraz odsetki w kwocie [...] zł liczonych od dnia [...] r., przypadających od ww. składek)
- - na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w łącznej kwocie [...]zł (w tym składki w kwocie [...]zł za okres od [...] oraz odsetki w kwocie [...]zł liczonych od dnia [...] r., przypadających od ww. składek).
Organ stwierdził, że nie wystąpiła żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl art. 28 ust. 2 i ust. 3 u.s.u.s.
W dniu [...] r. pełnomocnik wnioskodawcy złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając organowi dokonanie częściowo błędnych ustaleń faktycznych oraz przedkładając dodatkowe dokumenty dla wykazania sytuacji majątkowej wnioskodawcy i zdrowotnej jego żony.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ rentowy dokonał analizy zgromadzonej w sprawie dokumentacji i na jej podstawie stwierdził, że w wyniku przeprowadzonej kontroli, ZUS w dniu [...] r. wydał decyzję, nr [...], o podleganiu do ubezpieczeń społecznych A. K. jako osoby współpracującej z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą oraz określił podstawy wymiaru składek za okres od [...] do [...]. Od decyzji przysługiwało skarżącemu prawo odwołania do Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia, ale z niego nie skorzystał i decyzja jest prawomocna od [...] r.
ZUS dokonał analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego pod względem przepisów ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 708), ustalając, że skarżący prowadzi działalność w zakresie fryzjerstwa i pozostałych zabiegów kosmetycznych i w świetle ww. przepisów jest przedsiębiorcą, dlatego dokonano analizy wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek wynikających z art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. UE C 83 z 30 marca 2010 r.) decydujących o uznaniu przedmiotowego wsparcia finansowego za pomoc publiczną. Wsparcie udzielane przedsiębiorstwu jest uznawane za pomoc publiczną, o ile spełnione są łącznie następujące warunki:
- 1) udzielane jest przez państwo lub ze środków państwowych,
- 2) ma charakter selektywny (uprzywilejowuje określone przedsiębiorstwo, produkcję określonych towarów),
- 3) jest udzielane na warunkach korzystniejszych od oferowanych na rynku,
- 4) zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji oraz wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi Unii Europejskiej.
W ocenie organu rentowego zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki wynikające z art. 107 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej, co przesądza o tym, że ewentualne wsparcie stanowiłoby pomoc publiczną. Tym samym stanowiłoby pomoc de minimis.
Organ dokonał następnie ustalenia czy zachodzą przesłanki z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. wskazując, że zgodnie z art. 28 ust. 2 z zastrzeżeniem art. 30 u.s.u.s. należności z tytułu składek (w tym składki, odsetki za zwłokę, koszty upomnienia, opłata dodatkowa) mogą być umarzane tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności. Przypadki wystąpienia całkowitej nieściągalności zostały określone w art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ww. ustawy. Całkowita nieściągalność ma miejsce m.in. wówczas, gdy:
- 1. zobowiązany zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie,
- 2. sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r., poz. 1228 ze zm.),
- 3. nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm.),
- 4. nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, 4a. wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia,w postępowaniu egzekucyjnym, 4b. nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym,
- 5. naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję,
- 6. jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Przytoczone powyżej przypadki stanowią zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, że występuje całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Oznacza to jednak tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04).
Analizując przesłanki umorzenia należności z tytułu składek określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ZUS wskazał, że z przyczyn oczywistych nie wystąpiła przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 tej ustawy, nie pozyskano żadnych dokumentów potwierdzających, że wobec zobowiązanego było prowadzone postępowanie upadłościowe, lub likwidacyjne. W związku z tym przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4 i 4b u.s.u.s., nie zachodzą w stosunku do jego zadłużenia. Zadłużenie jest wyższe niż kwota kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, co oznacza, że przesłanka z art. 28 ust. 3 pkt. 4a u.s.u.s. również w tej sytuacji nie ma zastosowania.
Zdaniem ZUS w przypadku wnioskodawcy nie mają również zastosowania przesłanki dotyczące umorzenia zaległych składek wymienione w art. 28 ust. 3 pkt 3, 5 i 6 u.s.u.s. Naczelnik Urzędu Skarbowego bądź Komornik sądowy nie stwierdzili braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję, nie można też jednoznacznie stwierdzić, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, ponieważ przymusowe dochodzenie należności nie zostało wdrożone.
Reasumując, w ocenie ZUS, brak jest podstaw do umorzenia zaległości jako całkowicie nieściągalnych i umorzenia ich w oparciu o art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
Ponadto organ stwierdził, że wnioskodawca od [...]r. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie fryzjerstwa i pozostałych zabiegów kosmetycznych pod firmą [...] K. K.; jest zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba prowadząca działalność gospodarczą oraz jako emeryt i otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto, tj. [...] zł netto; w Centralnej Ewidencji Pojazdów nie figuruje jako właściciel pojazdu; jest właścicielem we wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej nieruchomości gruntowej zabudowanej o powierzchni 182 m2 położonej w S., dla której Sąd Rejonowy w C. prowadzi księgę wieczystą nr [...], w której znajduje się wpis hipoteki umownej na rzecz Banku [...] S.A. w wysokości [...] zł. Przymusowe dochodzenie należności z tytułu składek nie zostało dotychczas wdrożone.
Organ wskazał, że jest zobowiązany do działania wyłącznie w granicach prawa i przyznanych mu przez ustawodawcę kompetencji. Przepisy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. i wydanego na jego podstawie Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek (Dz. U. z 2003 r.. Nr 141, poz. 1365) dotyczą wyłącznie należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek, tzn. osób, które opłacają składki za siebie. Natomiast w niniejszej sprawie zadłużenie dotyczy składek za osobę współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, dlatego ZUS może rozpatrywać wniosek tylko w zakresie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., tj. istnienia przesłanek całkowitej nieściągalności. W rozpoznawanej sprawie osobą ubezpieczoną jest żona wnioskodawcy, a on jest płatnikiem składek.
Okoliczności te nie wypełniają hipotezy art. 28 ust. 3a u.s.u.s., tzn. ubezpieczony nie jest jednocześnie płatnikiem składek. Kwesta ta została jednoznacznie rozstrzygnięta w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 czerwca 2015 r., sygn. akt II GSK 889/14. W niniejszej sprawie ZUS zgromadził materiał dowodowy, a następnie dokonał subsumpcji, która stała się podstawą do merytorycznego rozstrzygnięcia w zgodzie z treścią art. 7, 77, 80 oraz 107 k.p.a. Biorąc pod uwagę przeanalizowany materiał dowodowy oraz publicznoprawny charakter należności organ nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...]r., nr [...], o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za osobę współpracującą finansowanych przez płatnika składek.
W skardze na decyzję ZUS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, zarzucając:
- 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne;
- 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 28 ust. 1 i 2 oraz art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczególnych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne;
- 3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
- - art. 7 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego polegające na nieprzydaniu należytej wagi twierdzeniom Skarżącego i dowodom zaoferowanym przez Skarżącego dokumentującym jego sytuację majątkową i rodzinną;
- - art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę zaufania jego uczestników do władzy publicznej;
- - art. 9 k.p.a, poprzez niepoinformowanie strony przez organ w sposób należyty i wyczerpujący o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na sytuację prawną strony;
- - art. 11 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stronie przez organ zasadności przesłanek, którymi organ kieruje się przy załatwieniu sprawy;
- - art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie materiału dowodowego prowadzące do błędnego wniosku, iż Skarżący nie spełnia przesłanek do umorzenia należności z tytułu składek za osobę współpracującą finansowanych przez płatnika składek, podczas gdy Skarżący wykazał - po pierwsze, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, a po drugie, że ewentualna egzekucja z majątku dłużnika nie skutkowałaby zaspokojenie wierzytelności;
- - art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów, i w konsekwencji uznanie, iż nie zachodzą przesłanki do umorzenia należności z tytułu składek za osobę współpracującą finansowanych przez płatnika składek;
- - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przyczyn, z powodu których organ nie uznał za właściwe umorzenia należności z tytułu składek, tj. także należności ubocznych, gdzie stwierdzenie całkowitej nieściągalności nie jest konieczne,
- - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu I instancji.
W odpowiedzi na skargę pełnomocnik ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wyjaśnić trzeba, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. - dalej zwana: p.p.s.a.), sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c) p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Należy przy tym wskazać, że przedmiotem skargi jest opisana na wstępie decyzja ZUS utrzymująca w mocy decyzję pierwszoinstancyjną o odmowie umorzenia należności z tytułu składek za osobę współpracującą finansowanych przez płatnika składek.
Poza sporem jest, że ZUS decyzją z [...] r., stwierdził, że żona skarżącego podlega do ubezpieczeń społecznych jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą oraz określił podstawy wymiaru składek za okres od [...] do [...] oraz, że jest to decyzja prawomocna.
Badając kwestię trafności zaskarżonego rozstrzygnięcia organu ZUS zaznaczyć trzeba, że zapadło ono w ramach tzw. uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej, w ustalonych wyczerpująco okolicznościach rozpatrywanej sprawy, ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności organ jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych w sprawie przepisach prawnych. Tak przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyrok NSA z 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07). Wydanie takiej decyzji poprzedzać musi należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego.
Wszystkie te elementy winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji organu. Z kolei, sądowa kontrola legalności wydanej w następstwie tego decyzji ograniczona jest do zbadania jej zgodności z prawem. W szczególności Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, gdyż jest to wyłączna kompetencja organu administracji (organu ZUS).
Stwierdzenie przez ustawodawcę, że organ może umorzyć należności nie oznacza oczywiście dowolności, bowiem organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej analizy i oceny wszystkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Wybór kierunku rozstrzygnięcia winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Kontrola Sądu obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, czy doszło do ustalenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i czy zostały one poddane wnikliwiej i rzetelnej ocenie.
W realiach rozpoznawanej sprawy, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie może zostać uwzględniona, gdyż organ nie naruszył kryteriów wyżej wskazanych.
Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s., należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. W myśl art. 28 ust. 2 ustawy, w/w należności mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, chyba, że zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust. 3a. Ten z kolei przepis otwiera możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia, w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. W tym przypadku należności mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Sytuacje całkowitej nieściągalności zostały enumeratywnie wymienione w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. I tak, całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi, gdy:
- 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
- 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2020 r. poz. 1228 i 2320);
- 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4 nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
- 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
- 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Poza przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest to, że w stosunku do Skarżącego nie wystąpiły przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 3, 4, 4a i 4b, 5 i 6 u.s.u.s. Ustalenia ZUS w tym zakresie Sąd uznaje za prawidłowe.
Tym samym, zdaniem Sądu, organ ZUS prawidłowo przyjął, że w sprawie nie występują przesłanki umożliwiające umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3 u.s.u.s.
Przechodząc do oceny możliwości umorzenia należności składkowych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wskazać trzeba, że określone w tym przepisie przesłanki umorzenia zostały uszczegółowione w wydanym na podstawie art. 23 ust. 3b u.s.u.s. rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne.
Z treści przepisu art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wynika, że regulacja ta obejmuje jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Innymi słowy, sformułowanie użyte w treści powyższego przepisu odnosi się wyłącznie do należności z tytułu składek ciążących na stronie skarżącej, jako osobie prowadzącej działalność gospodarczą, a zatem należności składkowych "ubezpieczonych", czyli ich własnych obciążeń z tego tytułu Przedstawiona interpretacja art. 28 ust. 3a u.s.u.s. znajduje odzwierciedlenie w orzecznictwie sądowym, które przyjęło, że przewidziana w tym przepisie możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dotyczy tylko zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2006 r., sygn. akt III UK 84/06, publ. OSNP 2007, Nr 19-20, poz. 287; wyrok NSA z dnia 12 marca 2008 r., sygn. akt II GSK 451/07).
Wbrew zatem zarzutom skargi, organ nie naruszył ww. przepisu, bowiem ubezpieczonym była żona, a płatnikiem składek skarżący.
W ocenie Sądu, przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności, w ramach uznania administracyjnego, organ dokonał wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy, w celu ustalenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Ustalenia organu są prawidłowe i jako takie stanowiły podstawę do wydania zaskarżonej decyzji – decyzji o charakterze uznaniowym.
Raz jeszcze przypomnieć trzeba, że decyzje uznaniowe podlegają ograniczonej kontroli sądu administracyjnego. Kontroli podlega w istocie to, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdy dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa.
Rozpoznając skargę we wskazanym wyżej zakresie Sąd uznał, że jest ona niezasadna. Organ ustalił bowiem i zbadał wszystkie okoliczności istotne dla oceny wystąpienia przesłanek umorzenia należności. Zebrał i rzetelnie ocenił materiał dowodowy. Z ustaleń tych wynika, że nie zaistniała żadna z przesłanek całkowitej nieściągalności z tytułu składek wymieniona w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z kolei, art. 28 ust. 3 a ww. ustawy i przepisy rozporządzenia wykonawczego MGP i PS z 31 lipca 2003 r., jak już wcześniej wskazano nie miały zastosowania w przedmiotowej sprawie. Literalna wykładnia art. 28 ust. 3a u.s.u.s. wskazuje, że ten wyjątkowy przepis dotyczy wyłącznie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne "ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia". Zgodnie bowiem z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.
Taka interpretacja art. 28 ust. 3a u.s.u.s. znajduje odzwierciedlenie także w orzecznictwie, które przyjęło, że przewidziana w tym przepisie możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne dotyczy tylko zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie własne płatnika (por. wyrok WSA w Łodzi z 24 marca 2021 r., sygn. III SA/Łd 749/20).
Uzasadnienie faktyczne decyzji zawiera szczegółowe ustalenie faktów na których oparł się organ, a uzasadnienie prawne odnosi się do prawidłowo zastosowanych przepisów prawa. Ponadto w rozpoznawanej sprawie organ orzekający przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy i wystarczający do podjęcia decyzji, a także dokonał wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, czemu dał wyraz w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi określone w art. 107 § 1 i 3 k.p.a., nie przekraczając granic uznania administracyjnego. W ocenie Sądu, organ przeprowadził postępowanie w sposób prawidłowy, nie naruszając zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a., nie dopuścił się również naruszenia art. 8 § 1 k.p.a., art. 9 i art. 11 k.p.a. Decyzja organu nie narusza również zasady zupełności postępowania dowodowego, o której stanowi art. 77 § 1 k.p.a. W sprawie został zebrany materiał dowodowy, na podstawie którego właściwie, zgodnie z zasadami logiki i z poszanowaniem art. 80 k.p.a. oceniono wszystkie przesłanki z art. 28 ust. 3 u.s.u.s. umożliwiające podjęcie rozstrzygnięcia o umorzeniu należności z tytułu składek za osobę współpracującą finansowanych przez skarżącego jako płatnika składek.
Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału wydanym na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych instrumentach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374) niniejszą sprawę skierowano na posiedzenie niejawne, w składzie 3 sędziów, odstępując od wymaganej prawem rozprawy, o czym strony były poinformowane z zachowaniem prawa do pisemnej wypowiedzi.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.