Uzasadnienie
Wraz ze skargą na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. skarżąca spółka, reprezentowana przez pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie adwokata, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku strona opisała przebieg postępowania podatkowego, będącego przedmiotem skargi inicjującej niniejsze postępowanie sądowe. Spółka oświadczyła, że nie posiada żadnych nieruchomości, ani ruchomości o wartości finansowej większej od znikomej. Konieczność zbycia ruchomości doprowadziłaby wnioskodawcę do braku płynności finansowej i uniemożliwi pokrywanie bieżących i niezbędnych wydatków związanych z funkcjonowaniem spółki.
Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki zamyka się w kwocie 100.000 zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi 41.430 zł, a wg bilansu, w ostatnim roku obrotowym spółka poniosła stratę w wysokości (-) 13.897.339,34 zł.
Ponadto spółka ma zobowiązania z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych w kwocie 356,78 zł, składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w kwocie 916,84 zł, dostaw i usług (czynsz za lokal, usługi księgowe) w kwocie 8025,34 zł, ubezpieczenia samochodu w kwocie 979 zł, usług telekomunikacyjnych w kwocie 30,74 zł, oraz pożyczki pieniężnej w kwocie 5200 zł udzielonej przez wspólnika Spółki.
Z oświadczenia zawartego na urzędowym formularzu PPPr wynika, że spółka posiada rachunek bankowy w B a stan konta wynosi (-) 13.821.045,36 zł.
Spółka dołączyła do druku urzędowego formularza PPPr: bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2015 r. i rachunek zysków i strat za okres od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i ewidencję środków trwałych spółki obrazujących ich stan na marzec 2016 r.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 1 czerwca 2016 r. do uzupełnienia danych zawartych we wniosku skarżąca nadesłała do akt sprawy: postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...]r. w przedmiocie zabezpieczenia majątku wnioskującej spółki przez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego; wyciąg z rachunku bankowego spółki w B za czerwiec 2016 r.; raport kasowy za czerwiec 2016 r. (obrazujący stan gotówki w kasie spółki na dzień 31 maja 2016 r.); deklaracje VAT – 7 za okres od listopada 2015 r. do kwietnia 2016 r.; zeznania podatkowe CIT – 8 za rok 2014 i 2015.
Mając powyższe na uwadze, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 6 lipca 2016 r. zwolnił skarżącą z obowiązku uiszczania części każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającej kwotę 200 zł, w pozostałym zakresie natomiast odmówił przyznania prawa pomocy. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że aktualna sytuacja finansowa skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie wniosku w całości, bowiem Spółka jest w stanie uiścić tytułem wpisu sądowego od skargi kwotę stanowiącą drobną cząstkę wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie powinien wynosić 100.000 zł.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika wniosła sprzeciw. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a w szczególności art. 246 § 2 pkt 2. Zdaniem skarżącej jej sytuacja majątkowa wskazuje, że nie jest ona w stanie ponieść kosztów sądowych nawet w zakresie wskazanym w tym postanowieniu. Świadczy o tym chociażby fakt, że w skutek pogorszenia warunków prowadzenia działalności gospodarczej i pogorszenia sytuacji finansowej spółki, de facto zaprzestała ona prowadzenia działalności gospodarczej oraz z dniem 13 stycznia 2016 r. wszczęła postępowanie upadłościowe, składając wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku dłużnika.
Natomiast jakiekolwiek ewentualne pomniejszenie majątku, którym dysponuje skarżąca, może spowodować oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości spółki, a co za tym idzie pozbawienie wierzycieli spółki możliwości, choćby częściowego zaspokojenia ich roszczeń.
Zdaniem skarżącej brak jakichkolwiek przychodów oraz nikła wartość jej majątku ruchomego a także fakt, że wykazała że zmaga się z niewypłacalnością powoduje, że nieprawidłowym jest przyjęcie, że nie spełnia ona przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
W myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.). rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia.
Odnosząc się do wniosku złożonego przez skarżącą, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Ewentualne przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy należy traktować jako odstępstwo od powołanej zasady, powodujące uszczuplenie dochodów państwa. Przysługujące sądowi prawo do zwalniania od kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego, swobodnego uznania sądu, lecz podlega określonym regułom, których należy bezwzględnie przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. W szczególności, do obowiązków sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia i ewentualna jego weryfikacja, w celu wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) i słusznego interesu jednostki. Skoro udzielenie spółce z o.o. prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa to powinno ono sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Z treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., wynika w sposób jednoznaczny, że ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie jej takiego prawa. Z zawartego w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wynika, że to strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby Sąd, co do zasadności przyznania jej prawa pomocy. Z treści tych przepisów jednoznacznie wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Innymi słowy, do dokonania oceny sytuacji majątkowej strony ubiegającej się o zastosowanie wobec niej prawa pomocy niezbędne jest przedstawienie przez stronę okoliczności uzasadniających udzielenie jej pomocy oraz dowodów stanowiących poparcie tych okoliczności.
Odnosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca wykazała, że w obecnej chwili nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z nadesłanej do akt sprawy dokumentacji wynika, że znajduje się ona w trudnej sytuacji finansowej, a także, że nie posiada wystarczających środków finansowych na pokrycie pełnych kosztów postępowania, jakkolwiek Sąd podziela pogląd referendarza sądowego, że skarżąca jest w stanie ponieść każdorazowo opłatę sądową nieprzekraczającą 200 zł.
W pierwszej kolejności należy podnieść, iż na dzień 31 maja 2016 r. w kasie spółki znajdowała się kwoty 36.307,46 zł, co przeczy twierdzeniom skarżącej, że nie dysponuje ona środkami na poniesienie opłat sądowych w zakresie wskazanym przez referendarza. Zdaniem Sądu do przyznania prawa pomocy nie wystarcza okoliczność, że ewentualne pomniejszenie majątku, którym dysponuje skarżąca, może spowodować w konsekwencji pozbawienie wierzycieli spółki możliwości, choćby częściowego, zaspokojenia ich roszczeń.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że obowiązek ponoszenia kosztów postępowania upadłościowego ma oczywiście wpływ na sytuację finansową strony, tym niemniej nie stanowi przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu nie ma podstaw do przyjęcia, że wierzytelności związane z postępowaniem upadłościowym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2013 r. sygn. akt I FZ 40/13, CBOSA).
Skoro zatem w momencie zainicjowania postępowania sądowoadministra-cyjnego skarżąca dysponowała środkami pieniężnymi w kwocie wielokrotnie przekraczającej wysokość opłaty sądowej wskazanej w zaskarżonym postanowieniu, niemożliwym jest przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym całkowite zwolnienie od kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 tej ustawy Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.