Uzasadnienie
W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia [...] r. G. C. zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Motywując wniosek odnotował, że w chwili obecnej przebywa w odosobnieniu i nie ma możliwości zarobkowania ani możliwości bezpośredniego kontaktu ze światem zewnętrznym. Skarżący w chwili obecnej przebywa w Zakładzie Karnym w R. W treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący zeznał, że posiada mieszkanie o pow. [...] m², zakupione na kredyt i obciążone hipoteką.
Dokonawszy analizy przywołanego wyżej oświadczenia w zestawieniu z zawartością akt sprawy, pismem z dnia [...] r., wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i nadesłanie dokumentów źródłowych, w tym: "1) przedstawienie zaświadczenia Dyrektora Zakładu Karnego w R. zawierającego informacje: o okresie, w jakim skarżący przebywa i ma przebywać w jednostce, o cennych przedmiotach i o wysokości środków pieniężnych przechowywanych w depozycie, o wysokości ewentualnych wynagrodzeń lub innych świadczeń otrzymywanych przez niego, z uwzględnieniem zapomóg i nagród rzeczowych lub pieniężnych, oraz o wysokości wszelkich innych środków pozostających do jego dyspozycji, 2) wykazanie tytułu prawnego do nieruchomości położonych w P. przy ul. [...] (adres wskazany w skardze) oraz w W. przy ul. [...] (adres zamieszkania wskazany w druku PPF); w tych ramach należy nadto wyjaśnić kto w chwili obecnej zajmuje te nieruchomości i kto łoży środki pieniężne na opłaty związane z ich utrzymaniem, jak również należy wyjaśnić, czy skarżący czerpie z tych nieruchomości jakiekolwiek pożytki (np. z tytułu umowy najmu), 3) złożenie wyjaśnień dotyczących Pana stanu cywilnego skarżącego; w tych ramach należy złożyć oświadczenie czy skarżący pozostaje w związku małżeńskim, jeśli tak to należy wskazać żonę z imienia i nazwiska oraz jej aktualne dochody; w przypadku orzeczonej separacji bądź rozwodu należy nadesłać tytuł prawny, na mocy którego rozwiązano związek małżeński, 4) nadesłanie aktualnych zaświadczeń wskazujących z imienia i nazwiska osoby zameldowane w lokalach mieszkalnych wymienionych w pkt 2 niniejszego wezwania, 5) nadesłanie wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego oraz dokumentów dotyczących lokat i kont.
W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić potwierdzające ten fakt aktualne, tj. wystawione po otrzymaniu wezwania, zaświadczenia wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez banki lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku."
W przywołanym wyżej piśmie referendarza (doręczonym adresatowi w dniu [...] r.) zawarto pouczenie, w myśl którego niezastosowanie się do wezwania w terminie dwudziestu ośmiu dni lub we wskazanym zakresie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanki przyznania prawa pomocy, określonej w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej w skrócie: P.p.s.a.
W dniu [...] r. (data złożenia w administracji Zakładu Karnego w R.) do Sądu wpłynęło pismo procesowe skarżącego z dnia [...] r., w którym oświadczył, że nieruchomość położona w P. przy ul. [...] jest własnością rodziców i brata, i to oni ponoszą koszty związane z jej utrzymaniem. W nieruchomości tej zamieszkuje pięć osób. Z kolei w lokalu mieszkalnym przy ul. [...] nie są ponoszone żadne opłaty związane z jego utrzymaniem z uwagi na zatrzymanie skarżącego. Skarżący nie pozostaje w związku małżeńskim. Oświadczył dalej, że nie jest w stanie przedłożyć jakichkolwiek zaświadczeń z uwagi na jego aktualne miejsce pobytu.
Przy omówionym wyżej piśmie nadesłano zaświadczenie dyrektora właściwej jednostki penitencjarnej, z którego wynika, że G. C. przebywa w tamtejszej jednostce od dnia [...] r. "Skazany nie jest zatrudniony odpłatnie."
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Intencją wnioskodawcy jest w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata (vide pkt 4 druku PPF).
Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata (art. 245 § 2 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia, ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego, co oznacza ni mniej ni więcej, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania.
Nie ulega wątpliwości, że skarżący nie uczynił zadość powyższemu obowiązkowi, ponieważ nie zareagował na wezwanie do uzupełniania danych zawartych we wniosku. Uznano bowiem, że złożone do akt pismo procesowe z dnia [...] r. nie czyni zadość wezwaniu referendarza sądowego.
Trzeba w tym miejscu zaakcentować, że ramach postępowania administracyjnego to ojciec skarżącego uzupełniał braki pism adresowanych do skarżącego. W ramach tego wpadkowego postępowania skarżący nawet nie wykazał próby podjęcia jakichkolwiek działań zmierzających do nadesłania stosownych zaświadczeń, pomimo tego, że zakreślono mu wyjątkowo długi termin. Takie działanie referendarza podyktowane było tym, że skarżący w chwili obecnej przebywa w zakładzie karnym, co z oczywistych powodów utrudniłoby mu zgromadzenie wymaganych dokumentów w terminie 7 dni.
Wypada nadto zauważyć, że również zaświadczenie Dyrektora Zakładu Karnego w R. – wydane przecież na prośbę skarżącego - nie zawiera wszystkich danych, o które wzywał referendarz sądowy.
W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń należało zauważyć, że bezskuteczność wezwania referendarza z dnia [...] r. uniemożliwia weryfikację oświadczeń skarżącego, co więcej może wzmocnić wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Nie pozwala to uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05).
Mając powyższe uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.