Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z [...] r., nr [...], Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej: k.p.a.), art. 235¹ ustawy z 29 czerwca 1974 r. Kodeksu pracy (tj. Dz. U. z 2018 r., poz.108 ze zm., dalej: k.p.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 1367, dalej: rozporządzenie wykonawcze), po rozpatrzeniu odwołania K. F. (dalej wnioskodawczyni, strona lub skarżąca) utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. z dnia [...] r., nr [...], odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej - przewlekłej choroby układu nerwowego, wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia wykonawczego.
Rozstrzygniecie wydano w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w R. decyzją z dnia [...] r. nie stwierdził u wnioskodawczyni choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego, wywołanej sposobem wykonywania pracy - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia wykonawczego w oparciu o ocenę narażenia zawodowego i orzeczenia lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. - Poradni Chorób Zawodowych w S. (dalej: "WOMP PChZ") z dnia [...] r., nr [...] oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (dalej: "IMPiZŚ") z dnia [...] r., nr [...].
Strona złożyła od powyższej decyzji odwołanie podnosząc, że nie zgadza się z podjętym w jej sprawie rozstrzygnięciem i orzeczeniami lekarskimi oraz domaga się zmiany powyższej decyzji i uznania wystąpienia u niej choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni nadgarstka. Strona podniosła, że pisanie na maszynie jest przyczyną wystąpienia u niej cieśni obu nadgarstków, a późniejsza obsługa komputera i myszki ten stan pogłębiły. Jednocześnie zarzuciła, że w decyzji nie wskazano, jakie to inne czynniki - nie zawodowe spowodowały występujący u niej zespół cieśni nadgarstka.
Ponadto podkreśliła, że przebieg jej zatrudnienia wyraźnie wskazuje na ustawiczne narażenie zawodowe, ponieważ przez wiele lat pracy posługiwała się maszyną do pisania, a obecnie wykonuje czynności wymagające posługiwania się myszką i klawiaturą komputera. Skutkuje to ciągłym wymuszonym ustawieniem rąk, które cierpną, "mrowią" i bolą, utrudniając wykonywanie nawet zwykłych czynności życiowych. Dolegliwości pogłębiają się szczególnie w czasie wykonywania pracy przy komputerze. Strona zwróciła uwagę na to, że powoływanie się na antykoncepcję hormonalną i niedoczynność tarczycy jako czynniki mające znaczenie przy wykluczeniu pochodzenia zawodowego istniejącego schorzenia cieśni nadgarstka jest nieprawidłowe. Zaznaczyła też, że przyczyną podjęcia leczenia u specjalistów dopiero w 2015 roku było bagatelizowanie przez nią wieloletnich dolegliwości, a następnie używanie środków przeciwbólowych. Za uzasadnione uznała przeprowadzenie ponownej analizy stanu zdrowia w oparciu o już zebraną dokumentację w kontekście warunków i sposobu wykonywania przez nią pracy zawodowej.
Po rozpatrzeniu odwołania, Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] r.
Za podstawę rozstrzygnięcia w przedmiocie podejrzenia choroby zawodowej u wnioskodawczyni organ odwoławczy przyjął warunki, jakie powinny być spełnione do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia, biorąc pod uwagę definicję choroby zawodowej, określonej w art. 2351 K.p.
Powołując się na ustalenia organu I instancji podniesiono że strona była zatrudniona w następujących zakładach pracy: Zakład "A" w C. w latach 1985-1987 jako referent, Przedsiębiorstwo "B" w C. w latach 1987-1991 jako starszy referent ds. umów i rozliczeń, PHPU "C" Sp. z o.o. (zlikwidowane) w latach 1994-1995 jako specjalista ds. administracji, "D" w C. w 2006r. jako specjalista ds. kadr i płac, Zakład "E" w C. w 2007 r. jako sekretarka Działu Inspektorów Nadzoru, PBUH "F" w R. latach 1991-1999, 1999-2004 i 2008 do nadal jako kierownik ds. kadr i administracji, z-ca dyrektora ds. finansów, specjalista ds. kadr i płac.
W oparciu o informacje zawarte w kartach oceny narażenia sporządzonych przez PPIS w C. w Zakładzie "A" w C. oraz Przedsiębiorstwie "B" w C. wynika, że z uwagi na odległy czas zatrudnienia oraz brak informacji dotyczących obsługiwanych urządzeń biurowych brak jest możliwości dokonania oceny narażenia. Natomiast pracując w Zakładzie "A" w C. w 2007 r. na stanowisku sekretarka Działu Inspektorów Nadzoru oraz w "D" S. A. w C. w 2006 r. na stanowisku specjalista ds. kadr i płac skarżąca nie wykonywała ruchów monotypowych oraz czynności nadmiernie obciążających ręce w stawach nadgarstkowych. Dochodzenie epidemiologiczne przeprowadzone w PBUH "F" wykazało, że wnioskodawczyni pracując w ww. firmie w latach 1991-1999, 1999-2004 i 2008 do nadal na stanowisku kierownik ds. kadr i administracji, z-ca dyrektora ds. finansów, specjalista ds. kadr i płac wykonywała prace biurowe, związane z obsługą komputera.
Następnie podniesiono, że wnioskodawczyni była badana w WOMP PChZ w S.. W orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] r. r., wydanym przez ww. jednostkę orzeczniczą, lekarze orzecznicy zwrócili wagę na fakt, iż będąc zatrudnioną na stanowiskach biurowych od 1985 r., obsługuje ona klawiaturę komputera od ok. 1995 roku, natomiast uprzednio obsługiwała maszyny do pisania. W dniu [...] r. u pacjentki przeprowadzono operację uwolnienia prawego nerwu pośrodkowego, a w dniu [...] r. - uwolnienie lewego nerwu pośrodkowego. W badaniu neurograficznym, wykonanym w dniu [...] r. stwierdzono cechy zespołu cieśni nadgarstka lewego, w prawym nerwie pośrodkowym - przewodnictwo w normie.
Ponadto stwierdzono małą częstość fali F w obu nerwach pośrodkowych. W oparciu o dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację neurologiczną, ortopedyczną, analizę udostępnionej dokumentacji medycznej oraz aktualny wynik badania neurograficznego u ww. rozpoznano stan po uwolnieniu obu nerwów pośrodkowych z utrzymującymi się objawami lewostronnego zespołu cieśni nadgarstka.
Biorąc pod uwagę opis sposobu wykonywania pracy, z którego nie wynika, aby praca strony połączona była z istotną monotypią w zakresie stawów nadgarstkowych (zgodnie z aktualnie obowiązującym stanem wiedzy medyczno - orzeczniczej obsługa komputera nie stanowi istotnego czynnika ryzyka powstania zespołu cieśni nadgarstka), a także uwzględniając obecność uznanego czynnika ryzyka powstania zespołu cieśni nadgarstka, jakim jest niedoczynność tarczycy uznano, iż nie ma podstaw do rozpoznania, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, zespołu cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego.
Następnie strona była badana w IMPiZŚ. W orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] r. lekarze orzecznicy podnieśli, że do 1994 r. pracę wykonywała przy pomocy maszyny do pisania, później pracowała z użyciem komputera. W wywiadzie pacjentka podawała, że dolegliwości ze strony kończyn górnych pojawiły się około 2013 r. po stronie lewej, a po kilku miesiącach dołączyły się również po stronie prawej. Były to drętwienia kończyn górnych, w tym palców rąk, zwłaszcza w porze nocnej, promieniujące do łokci, osłabienie siły chwytu rąk, pogorszenie ich sprawności i uczucie obrzmienia dłoni. Została skierowana do Poradni Neurologicznej. Leczyła się także w Poradni Reumatologicznej (od 2015 r.) z rozpoznaniem m.in. zespołu szyjnego w przebiegu zmian zwyrodnieniowych i dyskopatii kręgosłupa w odcinku szyjnym, co potwierdziło badanie MR z 2015 r. (wykazano zmiany degeneracyjne krążków międzykręgowych C5-C6-C7 ze stenozą lewego otworu międzykręgowego C6-C7).
Pierwsze badanie EMG nerwów kończyn górnych wykonano dnia [...] r., stwierdzając obustronny zespół cieśni nadgarstka z przewagą po stronie lewej. Pacjentka była leczona operacyjnie; po zabiegach odczuwała poprawę, następnie nawróciły parestezje, pojawiające się przy utrzymywaniu rąk w jednej pozycji przez dłuższy okres czasu. W badaniu EMG kończyn górnych z dnia [...] r., wykonanym w ramach diagnostyki prowadzonej w WOMP, stwierdzono przedłużoną latencję w nerwie pośrodkowym po stronie lewej, pozostałe nerwy ruchowe były w normie. Ponadto wykazano małą częstość fali F w obu badanych nerwach, zwolnienie szybkości przewodzenia we włóknach czuciowych lewego nerwu pośrodkowego z niską amplitudą odpowiedzi.
W trakcie obserwacji klinicznej w IMP i ZŚ w S. przeanalizowano dostępną dokumentację medyczną pacjentki, a także dane odnośnie sposobu wykonywania pracy zawodowej w aspekcie obciążenia stawów nadgarstkowych, wykonano badania laboratoryjne i radiologiczne, przeprowadzono konsultacje specjalistyczne: neurologiczną i ortopedyczną. W przedmiotowym badaniu ortopedycznym i neurologicznym objawy uciskowe Tinela i Phalena były obustronnie ujemne. W badaniach RTG stwierdzono erozję powierzchni stawowych obu kości promieniowych oraz zmiany zwyrodnieniowo-dyskopatyczne kręgosłupa szyjnego. W teście przesiewowym potwierdzono obecność w surowicy przeciwciał przeciwjądrowych ANA1, co wymaga kontroli, ewentualnie pogłębienia diagnostyki w kierunku chorób układowych tkanki łącznej.
Lekarze orzecznicy, oceniając prawdopodobieństwo istnienia związku przyczynowo- skutkowego pomiędzy warunkami pracy a wystąpieniem zespołu cieśni w obrębie nadgarstka podnieśli, że czynności zawodowe, które spełniały kryteria ruchów monotypowych w obrębie nadgarstków i stwarzały ryzyko powstania ww. choroby były wykonywane przez pacjentkę do 1994 r. podczas obsługi maszyny do pisania. Z wywiadu wynika, że wnioskodawczyni po raz pierwszy zgłosiła się do lekarza z powodu dolegliwości ze strony rąk dopiero w 2015 r., a więc 21 lat po zaprzestaniu maszynopisania. W tym też roku postawiono dopiero rozpoznanie kliniczne zespołu cieśni nadgarstka. Podkreślono, że zgodnie z aktualną wiedzą medyczną (a wbrew powszechnej opinii) obsługa myszki i klawiatury komputera nie należy do istotnych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka, podobnie jak pisanie ręczne. Czynności zawodowe obciążające ręce mogą natomiast nasilać objawy zespołu cieśni nadgarstka, który powstał bez związku z pracą zawodową.
Lekarze orzecznicy stwierdzili, że dolegliwości ze strony kończyn górnych są po części wynikiem samoistnych zmian zwyrodnieniowych i dyskopatycznych kręgosłupa szyjnego, co przekłada się na zaburzenia fali korzeniowej F w badaniu EMG. Z tego wyciągnięto wniosek, że w oparciu o ocenę narażenia zawodowego i przebiegu choroby, dodatkowo biorąc pod uwagę istnienie u badanej szeregu samoistnych czynników ryzyka zespołu cieśni nadgarstka, lekarze orzecznicy IMP i ZŚ w S. nie znaleźli podstaw do rozpoznania u wnioskodawczyni, bezspornie lub co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem, zespołu cieśni w obrębie nadgarstka pochodzenia zawodowego.
Skarżąca nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem wydanym przez organ odwoławczy i wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach.
Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc, że punktem wyjścia skargi jest naruszenie przez organ prawa materialnego tj. art. 2351 Kodeksu pracy, z którego wynika, że za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Skarżąca zarzuciła, że nie została poinformowana o treści ustaleń organu dot. warunków, w jakich pracowała u swoich dawnych pracodawców podkreślając, że pracodawcy: Zakład "A" w C. oraz Przedsiębiorstwo "B" w C. nie wykluczyły narażenia na czynniki wywołujące występujące u niej schorzenie (zespół cieśni w obrębie nadgarstka). Uznała, że organ pominął warunki wykonywania w nich pracy koncentrując się na ostatnim okresie zatrudnienia.
Ponadto skarżąca podniosła, że pierwotną przyczyną jej dolegliwości jest pisanie na maszynie we wczesnym okresie zatrudnienia, a późniejsza obsługa komputera i myszki stan ten pogłębiły. Podkreśliła, że dolegliwości pojawiły się wcześniej, niż wynika to z dokumentacji medycznej. Za nadużycie uznała argumentację, że przyczyną jej dolegliwości mogą być samoistne zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa szyjnego, zaznaczając jednocześnie, że powyższa argumentacja może być zastosowana wobec każdej osoby w podobnym wieku, która całe życie zawodowe spędziła pracując przy biurku. Podniosła przy tym, że domniemanie związku przyczynowego pomiędzy wystąpieniem choroby zawodowej a wykonywaniem pracy w warunkach narażenia na jej powstanie może zostać obalone wyłącznie wówczas, gdy zostanie wykazane w sposób nie budzący wątpliwości, że etiologia choroby ma charakter pozazawodowy. Nie jest zatem wystarczające wykazanie współistnienia czynników pozazawodowych.
Skarżąca podtrzymała zarzut, że w uzasadnieniach decyzji i opinii lekarskich nie wskazano jakie to inne czynniki - nie zawodowe spowodowały występujący u niej zespół cieśni nadgarstka. Podkreśliła też, że pomimo leczenia i rehabilitacji obserwuje pogłębianie się dolegliwości, szczególnie w czasie wykonywania pracy przy komputerze, co jej zdaniem daje podstawy do twierdzenia, że to warunki pracy z wysokim prawdopodobieństwem spowodowały u niej chorobę zawodową. W dalszej części uzasadnienia zwróciła uwagę, że przy rozpoznaniu niniejszej skargi powinny być uwzględnione stwierdzenia zawarte w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 18 października 2017 r. sygn. II SA/SZ 947/17, mówiące o tym, że dla uznania danej choroby zawodowej wystarczy samo stwierdzenie istnienia warunków narażających na jej powstanie, nie jest natomiast konieczne udowodnienie, że w danym wypadku warunki takie są ją spowodowały, zaś nie dające się usunąć wątpliwości nie mogą być tłumaczone na niekorzyść pracownika.
Natomiast powołując się na tezę nr 2 wyroku WSA w Gliwicach z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. IV SA/GI 422/17, która (jej zdaniem) wskazała, że rozpoznanie choroby zawodowej może nastąpić w późniejszym okresie od zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, niż okres ustalony w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia wykonawczego
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowo - administracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Ponadto sąd może stwierdzić nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli została wydana: z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą (art. 145 § 1 pkt 3 tej ustawy w związku z art. 247 § 1 O.p.). Nadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 w/w ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.).
Przedmiotem niniejszej sprawy jest spór o stwierdzenie związku przyczynowego pomiędzy istniejącą u skarżącej chorobą zawodową zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienioną w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych, a warunkami w jakich pracowała.
Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji należy wskazać, że zgodnie z art. 235¹ Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Według art. 235² k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą, zwłaszcza z jej rodzajem i charakterem oraz sposobem wykonywania.
Na mocy delegacji ustawowej zawartej w art. 237 § 1 k.p. Rada Ministrów wydała rozporządzenie z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, które określa m.in. wykaz chorób zawodowych oraz okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Zgodnie z § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na postawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim wyspecjalizowanych jednostek powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych, wymienionych w § 5 tego rozporządzenia, oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika.
Zatem dla stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest spełnienie jednoczesne dwóch ustawowych przesłanek:
- • rozpoznanie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do wskazanego rozporządzenia;
- • stwierdzenie przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.
Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ inspekcji sanitarnej zobowiązany jest ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.
U skarżącej nastąpiło rozpoznanie zespołu cieśni nadgarstka – schorzenia przedstawionego w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do rozporządzenia wykonawczego (poz. 20.1). Ponadto wykonując pracę na stanowisku biurowym i obsługując maszynę do pisania pracowała ona w warunkach narażenia zawodowego.
Spór dotyczył natomiast związku schorzenia skarżącej z wykonywaną pracą.
Należy w tym zakresie podkreślić, że wydane w kontrolowanej sprawie orzeczenia lekarskie jednostki właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych mają charakter opinii biegłego, którą organ prowadzący postępowanie jest związany. Organ prowadzący sprawę, której przedmiotem jest istnienie podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, nie jest uprawniony do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej, prowadzący do odmiennego rozpoznania schorzenia czy też jego wykluczenia. Związanie organu wydanym przez uprawnioną jednostkę orzeczniczą orzeczeniem w sprawie chorób zawodowych wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi jedyny wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych i nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, że rzeczywisty stan zdrowia pracownika (czy byłego pracownika) kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (vide: wyrok NSA z 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 1078/06 publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych oraz wyrok NSA z 23 kwietnia 2015 r. sygn. akt II OSK 2237/14).
Skarżąca była badana przez dwie niezależne od siebie jednostki medyczne i obie stwierdziły brak związku jej schorzenia z wykonywaną pracą. Podkreśliły, że narażenie zawodowe wiązało się z pisaniem przez skarżącą na maszynie (który to stan ustał najpóźniej w 1995 r.), zwróciły uwagę na brak takiego ryzyka w związku z pisaniem na komputerze i obsługiwaniem myszki. Zwróciły też uwagę na pozazawodowe czynniki ryzyka jaki stanowią niedoczynność tarczycy oraz zmiany zwyrodnieniowe w kręgosłupie. W tym stanie rzeczy, organy nie mogąc kwestionować wyników badań, były zobligowane odmówić stwierdzenia choroby zawodowej.
Należy zauważyć, że załącznik do rozporządzenia wykonawczego dopuszcza możliwość rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym. Warunkiem jest jednak wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych w konkretnym okresie, który w wypadku zespołu cieśni nadgarstka wynosi jeden rok. Oznacza to, że rozpoznanie choroby zawodowej (art. 235² K.p.) może nastąpić w późniejszym okresie od zakończenia pracy narażeniu zawodowym, niż okres ustalony w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia pod warunkiem, że w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych wystąpiły objawy chorobowe i objawy te są udokumentowane (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2015 r. o sygn. akt II OSK 1872/13, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOS")).
Należy podkreślić, że termin w rozporządzeniu wykonawczym odnosi się do wystąpienia objawów a więc niekorzystnych zjawisk psychofizycznych, odczuwalnych przez chorego a nie do rozpoznania choroby przez lekarza.
W przedmiotowej sprawie taka sytuacja nie występuje. Z wywiadu lekarskiego wynika, że pierwsze stwierdzone przez skarżącą objawy wystąpiły w 2013 r., tj. 18-19 lat po zakończeniu pracy w narażeniu zawodowym. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów wskazujących na istnienie objawów zespołu cieśni nadgarstka w ciągu roku po zaprzestaniu pisania na maszynie.
Należy przy tym zauważyć, że jednostki orzecznicze miały za zadanie ustalić czy w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, czemu zadośćuczyniły wydając opinię. Zatem lekarze orzecznicy nie mieli za zadanie ustalenia jaka inna konkretna przyczyna lub przyczyny wywołały schorzenie. Dysponując wynikami badań, wskazali jedynie na pozazawodową etiologię tego schorzenia. Samo niezadowolenie strony z wydanych opinii nie świadczy o błędnych ustaleniach. Poza sporem jest, że objawy choroby u skarżącej zostały udokumentowane dopiero po ok. 20 latach od zaprzestania pracy na maszynie do pisania, która stanowiła narażenie zawodowe.
Brak podstaw do przyjęcia, że w sprawie istnieją wątpliwości pozwalające wybrać rozwiązanie korzystniejsze dla skarżącej. Rzeczą organu było potwierdzenie lub wykluczenie wpływu wykonywanej pracy na powstanie choroby i ta kwestia została w sposób niewątpliwy wyjaśniona.
Zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z regułami postępowania i prawem materialnym.
W tym stanie rzeczy, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
- - ---------------------- 6-