Uzasadnienie
Wnioskiem z [...] r. skarżący domagał się zwolnienia z kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków. W jego motywach podał, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, małoletnią córką oraz pełnoletnim pasierbem, który jest studentem [...] roku Wydziału [...] (studia niestacjonarne). Cała rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę skarżącego w kwocie [...] zł brutto. Ponieważ wnioskodawca posiada [...] domu o pow. [...] m2 i nieruchomości położonych w miejscowości S. oraz R. do akt sprawy przedłożono elektroniczne wydruki z ksiąg wieczystych, z których ustalono, że współwłaścicielami zabudowanej działki położonej we wsi R. są rodzice skarżącego, tj. A. i H. S., do których należy też gospodarstwo rolne.
Ponadto z zaświadczenia ZUS ustalono, że żona skarżącego nie figuruje jako osoba podlegająca ubezpieczeniu społecznemu oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu, natomiast w PUP zarejestrowana była od [...]r. do [...]r. (vide: zaświadczenia z [...]r.). Dodatkowo z zeznań podatkowych składanych przez skarżącego za 2013 r. i 2014 r. wynika, że prowadzi on działalność handlową, z której osiągnął przychody rzędu [...]zł i [...]zł. Jednocześnie posiada [...]% udziałów w "A" Sp. z o.o. i wspólnicy Spółka komandytowa. Spółka ta w latach 2013/2014 r. wypracowała przychód w kwocie [...] zł i [...] zł. Według zaświadczenia wystawionego przez "A" Sp. z o.o. skarżący zatrudniony jest na kontrakcie menedżerskim za wynagrodzeniem rzędu [...] zł netto. Z kwoty tej pokrywa wydatki za energię elektryczną ([...] zł), telewizję ([...] zł, choć zleceniodawcą tej opłaty jest S. J.), ochronę "B" ([...] zł, gdzie zleceniodawcą jest "A" S.O.), podatek od nieruchomości ([...] zł), odpady komunalne ([...] zł) oraz raty kredytu ([...] zł). Z pisma Wójta Gminy M. wynika, że wobec skarżącego toczy się postępowanie egzekucyjne na kwotę [...] zł (vide: upomnienie nr [...] z dnia [...] r.).
W oparciu o przedłożone dokumenty referendarz sądowy postanowieniem z 10 lipca 2015 r. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Postanowienie to zostało zaskarżone sprzeciwem.
Sąd zważył, co następuje
Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie takie przysługuje zażalenie. Zatem kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd.
Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym.
Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.).
Przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt rozpoznawanej sprawy podnieść należy, że nadesłany przez skarżącego materiał dowodowy nie pozwolił na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Należy bowiem zauważyć, że wbrew temu co wynika z treści urzędowego formularza jakoby jedynym źródłem utrzymania skarżącego i jego rodziny było wynagrodzenie za pracę w kwocie [...] zł brutto ustalono, że prowadzi on jeszcze działalność handlową, z której w 2014 r. osiągnął przychody rzędu [...] zł (vide: zeznanie podatkowe) Jednocześnie posiada [...]% udziałów w "A" Sp. z o.o. i wspólnicy Spółka komandytowa (vide: zał. B do zeznania). Spółka ta w ubiegłym roku wypracowała przychód w kwocie [...]zł. W tej sytuacji za niewystarczające uznać należało przedłożenie zaświadczenia o zarobkach, gdyż na jego podstawie aktualna kondycja finansowa obu firm nie mogła zostać ustalona. Dotyczy to również wyciągów z rachunków bankowych, które nie zostały przedłożone.
I choć w piśmie pełnomocnika z dnia [...] r. wskazano, że te zostały zablokowane to powyższe nie może stanowić wystarczającej przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, albowiem w razie zajęcia rachunku bankowego przedsiębiorcy, sąd na wniosek obowiązanego złożony w terminie tygodniowym od dnia doręczenia mu postanowienia o zabezpieczeniu określa, jakie kwoty można pobierać na bieżące wypłaty wynagrodzeń za pracę wraz z podatkiem od wynagrodzenia i innymi ustawowymi ciężarami, a także na bieżące koszty prowadzonej działalności gospodarczej (art. 7522 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego – t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.). Podobna zasada obowiązuje w postępowaniu zabezpieczającym prowadzonym przez organ administracji (art.166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.).
Zatem fakt zabezpieczenia rachunku bankowego nie jest tożsamy z niemożliwością korzystania przez zobowiązanego z rachunku bankowego, a tego typu blokada środków do oznaczonej wysokości nie oznacza niemożności korzystania z rachunku czy prowadzenia działalności gospodarczej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2014 r., sygn. akt II FZ 174/14, LEX nr 1450513 oraz z dnia 7 sierpnia 2014 r. sygn. akt I FZ 153/14, LEX nr 1501674).
Dodatkowo na uwagę zasługuje również fakt posiadania przez skarżącego zdolności kredytowej. Bezspornym jest bowiem, że udzielając kredytu bank dokonał oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i nie pozwoliłby na zaciągnięcie zobowiązań finansowych, gdyby uznał, że skarżący nie daje gwarancji jego spłaty. Brak jest podstaw do twierdzenia jakoby zobowiązania cywilnoprawne, do których zalicza się raty kredytu (pożyczki), korzystały z pierwszeństwa przed zobowiązaniami należnymi Skarbowi Państwa, do których zalicza się wpis od skargi. Tym bardziej, że skarżący ograniczył się jedynie do wskazania ponoszonych z powyższego tytułu obciążeń, natomiast posiadanego na kontach bankowych salda do dnia dzisiejszego nie podał, podobnie jak dostępnego limitu kredytowego obrazującego środki, którymi może aktualnie operować.
Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że nie każdy wydatek, który subiektywnie przez stronę jest postrzegany jako dolegliwy finansowo oznacza, że ponoszony jest jako uszczerbek w koniecznym utrzymaniu (vide: postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2013 r. sygn. akt II FZ 281/13, LEX nr 1320634). Dotyczy to nie tylko rat zaciągniętych kredytów ale również ponoszonych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej wydatków (vide: ochrona "B"), których nie zalicza się do kosztów koniecznego utrzymania, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. tylko do kosztów uzyskania przychodu, które każdy przedsiębiorca ponosi pomniejszając tym samym podstawę opodatkowania.
Powyższych wątpliwości nie usunął sprzeciw skarżącego, w którym zawarł on wprawdzie polemikę z uzasadnieniem postanowienia referendarza, ale nie podał żadnych szczegółowych danych. W szczególności tezę, że "zdolność kredytowa jest indywidualnie określana przez banki i instytucje finansowe i fakt otrzymania wynagrodzenia w wysokości najniższej krajowej nie wyklucza jej przyznania" uznać należy za sprzeczną z doświadczeniem życiowym. Przyjęcie, że faktycznie skarżący pomimo niskiego miesięcznego dochodu dysponuje zdolnością kredytową prowadziłoby do założenia, że jego sytuacja majątkowa jest szczególnie wyjątkowa, czego – jak wskazano powyżej – nie wykazał.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., Sąd postanowił orzec jak w sentencji.