Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 16 kwietnia 2014 r. sygn. akt III SA/Kr 1074/13 zawiesił na zgodny wniosek stron postępowanie sądowe w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie umorzył zawieszone postępowanie sądowe.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w sprawie żadna ze stron postępowania nie zgłosiła w trzyletnim terminie wynikającym z art. 130 § 1 pkt 1 p.p.s.a., wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, co obligowało Sąd do umorzenia postępowania.
Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego złożył zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, podnosząc, że skarżący nie został pouczony o skutkach prawnych długotrwałego postępowania w zawieszeniu i o terminie utraty prawa do roszczeń. Wskazał, że sprawa dotyczy zasiłku stałego, co jest odzwierciedleniem jego sytuacji bytowo-materialnej. Podniósł, że obecnie ma 63 lata, posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności.
Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2017 r. Sąd odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania, jako niedopuszczalny, bowiem termin wynikający z art. 130 § 1 p.p.s.a. jest terminem materialnym, wobec którego brak jest możliwości zastosowania instytucji przywrócenia terminu.
Zażalenie na ww. postanowienie wniósł skarżący, w którym domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że termin wynikający z art. 130 p.p.s.a. jest terminem procesowym, wobec którego możliwe jest przywrócenie terminu. Ponadto wskazał, że nie został pouczony o skutkach niezłożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 145/18 oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 22 maja 2017 r. w zakresie umorzenia zawieszonego postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 195 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych. Uchylenie zaskarżonego postanowienia przez sąd pierwszej instancji jest możliwe tylko wtedy, gdy zażalenie jest oczywiście uzasadnione.
Po dokonaniu analizy akt sprawy i wniesionego zażalenia Sąd uznał, że jest ono oczywiście uzasadnione.
Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd może postanowić o przywróceniu terminu do dokonania czynności sądowej na wniosek strony, o ile do uchybienia terminu doszło bez jej winy. Z kolei zgodnie z treścią art. 87 § 1 p.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana. Z wnioskiem należy wystąpić w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.), a wraz z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W doktrynie i orzecznictwie podkreślono, że "brak winy w uchybieniu terminowi powinien być oceniany z wykorzystaniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem" (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Wydawnictwo LexisNexis Warszawa 2005r., str. 333, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2004 r., FZ 13/04, CBOSA).
Odnosząc tę regulację do rozpatrywanej sprawy, należy uznać, iż wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony we wskazanym terminie siedmiodniowym. W sprawie spełniony został również formalny wymóg dokonania czynności, której uchybiono w ustawowym terminie.
W świetle powyższego Sąd w trybie autokontroli, na podstawie art. 195 § 2 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie z dnia 12 grudnia 2017 r.
Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, należy podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy jej dokonywaniu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144).
W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, niepubl.; por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748).
Powyżej przedstawione stanowiska jednoznacznie wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy.
Analiza przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania prowadzi do konkluzji, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie.
Sąd uwzględnił okoliczność, że skarżący nie miał świadomości o konsekwencjach niezgłoszenia wniosku o podjęcie postępowania w terminie 3 lat od daty orzeczenia o jego zawieszeniu, albowiem na żadnym etapie postępowania Sąd nie pouczył strony, o tym, że do umorzenia postępowania doprowadzi niezgłoszenie w ciągu trzech lat (od daty postanowienia o zawieszeniu) wniosku o podjęcie postępowania przez żadną ze stron i że w konsekwencji może to uniemożliwić rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty.
Nadto, zwrócić należy uwagę, że instytucja przywrócenia terminu ma na celu ochronę strony przed negatywnymi konsekwencjami różnych, lecz niezawinionych omyłek, szczególnie w takich sytuacjach, jaka wystąpiła w niniejszej sprawie, kiedy skutkiem takiej omyłki jest odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Bowiem brak pouczenia skarżącego o skutkach prawnych zaniedbania zgłoszenia wniosku o podjęcie postępowania we wskazanym terminie stanowi niezawinioną przez stronę okoliczność, która spowodowała spóźnione wniesienie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania do tutejszego Sądu. Brak pouczenia, pouczenie niepełne, błędne lub niejasne powoduje, że uchybienie terminu jest niezawinione przez stronę i może być podstawą wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2012 r., II OZ 61/12).
Podkreślić również należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje się, a zwłaszcza Naczelnego Sądu Administracyjnego, że waga konsekwencji grożących stronie w przypadku niezgłoszenia wniosku o podjęcie zawieszonego na zgodny wniosek stron postępowania, zobowiązuje sąd do zastosowania w tym przypadku zasady udzielania informacji, o której mowa w art. 6 p.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 6 p.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać je o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, co stanowi jedną z podstawowych zasad postępowania sądowoadministracyjnego.
Sąd powinien, zatem pouczać stronę działającą bez profesjonalnego pełnomocnika o skutkach prawnych czynności procesowych, które na danym etapie postępowania powinna podjąć, jak też o skutkach prawnych niedokonania tych czynności w ogóle lub w określonym terminie. Obowiązek pouczania strony nie odnosi się przy tym do wszystkich możliwych zachowań, ale do pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających stronie gwarancje prawa do obrony (por. wyrok SN z dnia 13 lipca 2000 r., II UKN 639/99, OSNAP 2002, nr 3, poz. 78).
Ponadto brak pouczenia o skutkach prawnych zaniedbania w omawianym zakresie świadczyć może o naruszeniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP a zatem w takiej sytuacji brak jest podstaw dla zastosowania mającego represyjny charakter art. 130 § 1 p.p.s.a. (por. przykładowo postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2013r. sygn. akt I GSK132/13, CBOSA).
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 195 § 2 w zw. z art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak sentencji postanowienia.