Uzasadnienie
W dniu 26 kwietnia 2022 r. skarżąca M. T. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką S. M., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Decyzją Burmistrza S. z 27 czerwca 2022r., znak: [...] orzeczono o odmowie przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia uzasadniono faktem, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury. Ponadto stwierdzono, że skarżąca ma jeszcze siódemkę rodzeństwa, przez co może współdzielić opiekę nad matką tak, aby nie musiała definitywnie rezygnować z aktywności zawodowej. Stwierdzono również brak spełnienia przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, która uzależnia ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od wieku powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zarzuciła:
- 1. naruszenie prawa materialnego, tj.:
- a) art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez uznanie, iż przepis ten ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, mimo derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13;
- b) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez poprzestanie na literalnej wykładni tego przepisu i uznanie, iż uprawnienie skarżącego do emerytury uniemożliwia przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
- 2. naruszenie prawa procesowego, tj.:
- a) art. 77 § 1 w zw. z art. 9 k. p. a. poprzez niezebranie pełnego materiału dowodowego w sprawie, które wynikło z naruszenia prawa materialnego wskazanego powyżej, tzn. poprzez niezapewnienie skarżącej o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego po zawieszeniu przez nią prawa do emerytury.
Decyzją z 24 października 2022 r., nr SKO-NP-4115-389/22 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności stwierdzono, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13.
Następnie powołując się na treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17 oraz w oparciu o orzecznictwo sądowoadministracyjne stwierdzono, że fakt posiadania przez skarżącą prawa do emerytury nie wyklucza możliwości ubiegania się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a strona ma możliwość wyboru świadczenia korzystniejszego. W konsekwencji zanegowano stanowisko organu pierwszej instancji, że stronie nie przysługuje wnioskowane świadczenie z uwagi na fakt, że przysługuje jej prawo do emerytury.
Odnośnie istnienia związku przyczynowego pomiędzy zaprzestaniem lub niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a potrzebą sprawowania opieki nad matką ustalono, że matka skarżącej jest po zawale, cierpi na dusznicę bolesną, nadciśnienie, zwyrodnienie stawów oraz jest nie wydolna krążeniowo. Jest osobą praktycznie nie chodzącą, jedynie pokonuje krótkie odcinki przy pomocy chodzika i ze wsparciem drugiej osoby, nie wychodzi z domu. Faktyczną opiekę nad ww. sprawuje skarżąca, która mieszka wspólnie z matką i wykonuje wszystkie czynności gospodarcze, higieniczne, zapewnia dostęp do usług medycznych, kupuje i podaje leki i załatwia sprawy urzędowe. W ramach sprawowanej opieki nad matką, pomaga jej przy wstaniu z łóżka i porannej toalecie, smaruje maściami, masuje, pomaga w ubraniu się i w przemieszczaniu po mieszkaniu, przygotowuje posiłki i podaje lekarstwa, zmienia pampersy, które matka nosi na noc, towarzyszy matce w ciągu dnia – czyta jej książki, włącza radio oglądają wspólnie telewizję. Jak wskazała skarżąca, matka wymaga całodobowego wsparcia. W związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką od końca marca 2022 r. skarżąca nie podejmuje pracy, jest też na emeryturze.
Oprócz skarżącej osobami, które są zobowiązane alimentacyjnie wobec matki są: 1) J. M. l.69, zam. A. (emeryt);
- 2) S. M. I.67, zam. Ł. k. Ł. (emeryt);
- 3) K. M. l.65, zam. D. (emeryt);
- 4) Z. M. l.60, zam. P. (emeryt);
- 5) J. M. l.50, zam. A. - pracuje w gospodarstwie;
- 6) A. Z., I.48 zam. K. - pracuje oraz 7) Z. P. I.48, zam. M. - przebywa na rencie chorobowej.
W ocenie organu odwoławczego jakkolwiek osoba wymagająca opieki ze względu na liczne schorzenia, podeszły wiek i niepełnosprawność wymaga opieki i pomocy osób drugich, to zakres sprawowanej przez odwołującą opieki nie ma charakteru tego rodzaju, ażeby zmuszał ją do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Podkreślono, że matka skarżącej orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności legitymuje się już od 8 marca 2011 r. Natomiast skarżąca dopiero od końca marca 2022 r. nie podejmuje pracy, a od 1 lipca 2020 r. jest uprawniona do świadczenia emerytalnego. Na tej podstawie przyjęto, że wykonywanie przez stronę pracy nie kolidowało do tej pory ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną od 12 lat matką. Natomiast z akt sprawy nie wynika aby nastąpiło znaczne pogorszenie stanu zdrowia matki skarżącej.
Dodatkowo wskazano, że wobec istnienia siódemki rodzeństwa skarżącej, możliwe jest takie podzielenie się obowiązkami związanymi z opieką nad matką aby jej sprawowanie nie wymagało rezygnacji któregokolwiek członka rodziny z aktywności zawodowej, choćby w ograniczonym zakresie.
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zarzuciła:
- - naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowani opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji;
- - rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżąca zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącą jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Materialną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 17 ust. 1, ust. 1b, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) i art. 27 ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.) dalej także jako: "u.ś.r.".
Zgodnie treścią art. 17 ust. 1 cyt. ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
- 1) matce albo ojcu,
- 2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
- 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
- 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała:
- 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub
- 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (art. 17 ust. 1b).
Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) cyt. ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone min. prawo do emerytury. Natomiast w art. 27 ust. 5 u.ś.r. uregulowano zagadnienie zbiegu praw do świadczeń. Zgodnie z jego treścią w przypadku zbiegu uprawnień do: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
Wskazać trzeba, że w orzecznictwie wielokrotnie analizowano kwestię, czy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną może być uwzględniony, gdy strona posiada prawo do świadczenia emerytalnego, o którym jest mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. W wyroku z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 254/20 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż nie sposób znaleźć przekonujących argumentów uzasadniających zróżnicowanie sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych, polegające na wyłączeniu w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tych opiekunów, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., w sytuacji gdy to świadczenie jest niższe niż świadczenie pielęgnacyjne. Pozbawienie w całości świadczenia pielęgnacyjnego opiekuna otrzymującego świadczenie niższe nie znajduje uzasadnienia w dyrektywach wykładni systemowej oraz funkcjonalnej i celowościowej i narusza m.in. konstytucyjną zasadę równości, przy czym zgodnie z wyrażoną w art. 8 ust. 2 Konstytucji RP zasadą bezpośredniego stosowania jej przepisów, rzeczą organów władzy publicznej jest dokonywanie prokonstytucyjnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r.
Zatem w sytuacji zbiegu uprawnienia świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniem emerytalnym, organ administracji powinien podjąć takie działania, aby osoba uprawniona do różnych świadczeń nie została pozbawiona realnej możliwości wyboru świadczenia, skoro może jej przysługiwać tylko jedno z nich.
Odnosząc powyższe do okoliczności niniejszej sprawy Sąd zauważa, że słuszne jest stanowisko Kolegium, zgodnie z którym, w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b cyt. ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. W wyroku tym wskazano bowiem, że art. 17 ust. 1b cyt. ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji.
Tym samym w stosunku do opiekunów tych dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała później niż w okresach wskazanych w ust. 1b pkt 1 i 2 cyt. ustawy, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. W odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego trzeba dokonywać zatem z pominięciem tego kryterium.
Wobec powyższego, Kolegium prawidłowo uznało, że moment powstania niepełnosprawności nie może być podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wobec czego brak było podstaw do odmowy przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego tylko z tego powodu, że nie został spełniony warunek z art. 17 ust. 1b cyt. ustawy.
Słusznie również przyjął organ odwoławczy, że okoliczność, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury nie pozbawia jej możliwości ubiegania się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd w niniejszej sprawie podziela pogląd aktualnie dominujący w orzecznictwie (por. np. wyroki NSA z dnia 23 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1160/21; z dnia 3 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1648/21; z dnia 2 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1020/21 i z dnia 10 sierpnia 2021 r., sygn. akt I OSK 433/21), że wnioskodawca, który spełnia pozostałe przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, lecz pobiera emeryturę lub rentę powinien mieć prawo wyboru jednego z tych świadczeń, to znaczy - albo świadczenia pielęgnacyjnego albo świadczenia emerytalno-rentowego, poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. W przypadku bowiem zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę przysługiwania jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną.
Taka regulacja zawarta jest w art. 27 ust. 5 u.ś.r. Wybór ten strona może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. Zgodnie z art. 103 ust. 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 504 ze zm.), prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty.
Sąd podziela też stanowisko organu odwoławczego, że mimo błędnego stanowiska organu pierwszej instancji w zakresie dwóch ww. aspektów, decyzję należało utrzymać w mocy z uwagi na nie zaistnienie przesłanki w postaci związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją lub nie podejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką.
Sąd wskazuje, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. System świadczeń rodzinnych został bowiem tak skonstruowany, aby rekompensować utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny wymuszającej rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Jednak wówczas wnioskujący musi sprawować stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną i być jej niezbędny w tak znacznym wymiarze, że w związku z tym rezygnuje lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a między obiema tymi okolicznościami zachodzi bezpośredni i ścisły związek przyczynowo skutkowy (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). Opieka ta powinna być zatem w takim stopniu absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla podopiecznego (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 51/21).
W ocenie Sądu zakres sprawowanej przez skarżącą opieki w zestawieniu ze stanem zdrowia matki wskazuje, że nie odpowiadała ona przesłankom wymienionym w art. 17 u.ś.r. uprawniającym do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Matka skarżącej niewątpliwie jest osobą schorowaną i wymagającą wsparcia, ale jednak nie jest osobą obłożnie chorą, czy bez kontaktu, tudzież z objawami i zachowaniami wymagającymi ciągłej obecności opiekuna. Opieka sprawowana przez skarżącą, nie ma więc takiego charakteru, żeby zmuszała ją do definitywnej rezygnacji z jakiejkolwiek aktywności zawodowej. Nie sposób przyjąć, aby takie czynności jak: pomoc w ubieraniu, sprzątanie, gotowanie, wyjazdy do lekarzy, wykupywanie leków i pomoc w ich zażywaniu mogły być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącej.
Również pomoc w czynnościach higienicznych jest wykonywana zwykle w określonych porach dnia lub raz na jakiś czas, a zatem i ta czynność nie ma charakteru ciągłego. Są to typowe czynności dnia codziennego, które mogą być wykonywane przez osoby na co dzień pracujące zawodowo i wykonujące je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, mające pod opieką starszych zwykle schorowanych rodziców. Ponadto rodzaj i charakter tych czynności mieści się w zakresie prawidłowych relacji rodzinnych jakie występują pomiędzy rodzicem, a dzieckiem.
Sąd wziął również pod uwagę, że matka skarżącej ma stopień niepełnosprawności datowany od 2010 r. Natomiast dopiero od końca marca 2022 r. skarżąca nie podejmuje pracy. Słusznie zatem przyjął organ odwoławczy, że wykonywanie przez stronę pracy nie kolidowało do tej pory ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną od 12 lat matką, natomiast z akt sprawy nie wynika (skarżąca też tego nie podnosiła) aby nastąpiło znaczne pogorszenie stanu zdrowia matki skarżącej.
Dodatkowo organ słusznie zauważył, że skarżąca ma jeszcze siódemkę rodzeństwa w równym stopniu zobowiązanego alimentacyjnie względem matki. Jedna z tych osób jest na rencie chorobowej natomiast pozostałe są na emeryturze lub pracują zawodowo. Sąd podkreśla, że osoby te nie są zwolnione z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego wobec matki z samego tylko faktu, że zamieszkują w pewnej odległości od miejsca zamieszkania matki, czy też pracują zawodowo. Sąd w składzie orzekającym podziela pogląd, że praca zawodowa czy zamieszkiwanie w innej miejscowości nie stanowi obiektywnej okoliczności przesądzającej o tym, że dzieci niepełnosprawnego nie są w stanie sprawować opieki nad rodzicem (zob. np. wyrok WSA w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt II SA/Op 79/21, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 66/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 marca 2021 r., sygn. akt III SA/Gd 1201/20). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu.
Nadto wskazać należy, że świadczenie alimentacyjne nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki nad osobą jej wymagającą, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 24 maja 1990 r., sygn. akt III CZP 21/90, stwierdził, że: "Obowiązek alimentacyjny należy do kategorii stosunków obligacyjnych, a ze względu na swe źródło należy do zobowiązań prawnorodzinnych. Polega on na czynnościach mających na celu zaspokojenie potrzeb osoby, która sama utrzymać się nie może, a więc na różnorakich świadczeniach. Obejmuje on dostarczanie środków utrzymania, a w razie potrzeby także środków wychowania".
Z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby istniały obiektywne przeszkody w odniesieniu do rodzeństwa skarżącej w wywiązywaniu się przez nich ze swoich obowiązków alimentacyjnych względem matki. Możliwe jest więc zatem takie ułożenie stosunków rodzinnych aby wszystkie dzieci osoby niepełnosprawnej - w wybranej przez siebie formie - współuczestniczyły w opiece nad matką.
Orzekający w niniejszej sprawie Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którym możliwość współdziałania rodzeństwa wnioskodawcy w opiece nad niepełnosprawnym rodzicem jest postrzegana jako element związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem aktywności zawodowej wnioskującego, a potrzebą sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1235/22). Jak wskazano z kolei w wyroku WSA w Krakowie z 7 marca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1280/22 "(...) w sytuacji gdy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, w stosunku do których brak jest obiektywnych przeszkód w realizacji ww. ustawowego obowiązku, brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowaniem (rezygnacją) z zatrudnienia a opieką nad osobą niepełnosprawną, ponieważ w opiece powinny uczestniczyć również pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji, a zatem nie zachodziła konieczność rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia, a dokładniej nie było przeszkód aby takie zatrudnienie podjęła.
Co więcej, nie do pogodzenia z interesem społecznym, a w interesie społecznym jest przestrzeganie całego obowiązującego porządku prawnego, byłaby taka wykładnia art. 17 ust. 1 u.ś.r., z której wynikałoby, że obowiązki Państwa obejmujące pomoc rodzinie, wyprzedzałyby obowiązki alimentacyjne dzieci względem rodziców, ponieważ w takiej sytuacji doszłoby do przerzucenia realizacji tych obowiązków na całe społeczeństwo, w sytuacji gdy powinny one zostać zrealizowane przez członków rodziny. Doprowadziłoby to też do – z jednej strony - uprzywilejowania tych, którzy nie wywiązują się ze swych obowiązków wobec rodziców (gdyż to Państwo będzie płacić jednemu z wielu dzieci za opiekę nad rodzicem, zwalniając pozostałych faktycznie i finansowo z zapewnienia opieki rodzicowi) oraz – z drugiej strony - dodatkowego obciążenia tych, którzy wywiązują się ze swych obowiązków względem swoich rodziców a mimo to, ich podatki przeznaczane byłyby na pomoc osobom, których dzieci z tych obowiązków się nie wywiązują.
Zdaniem Sądu, godziłoby to w konstytucyjną zasadę równości wobec prawa, wyrażoną w art. 32 ust. 1, czy też zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Pominięcie przy wykładni art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. regulacji k.r.i.o. w zakresie konieczności wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego dzieci względem rodzica naruszałoby też zasadę praworządności (art. 7 Konstytucji RP), czy obowiązek przestrzegania prawa RP (art. 83 Konstytucji RP). Wobec tego "limitowanie" dostępu do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o kryterium konieczności wypełnienia przez wszystkie dzieci obowiązku alimentacyjnego względem rodzica nie może zostać uznane za naruszenie kryteriów przyznania tego świadczenia wyrażonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. Ustawa ta jest jedną z wielu ustaw obowiązujących w polskim systemie prawnym i w żaden sposób nie uchyla, czy nie ogranicza obowiązków dzieci wobec rodziców.
Dlatego, zdaniem Sądu wsparcia państwa wymaga jedynie ten opiekun osoby z niepełnosprawnością, który sprawując faktycznie opiekę nad rodzicem, wykaże, że nie może uzyskać (wyegzekwować) pomocy od rodzeństwa i z tego względu zmuszony jest zrezygnować z pracy, czy też nie może jej podjąć (vide: wyroki WSA w Krakowie z dnia 24 października 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 669/22, czy z 5 grudnia 2022 r. sygn. akt III SA/Kr 918/22)".
Reasumując prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad matką. Zarzuty skargi w tym względzie są nieuzasadnione. Podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje stanu zdrowia matki skarżącej i konieczności opieki oraz faktu, że skarżąca tę opiekę sprawuje. Jednakże samo sprawowanie opieki nie stanowi w świetle art. 17 ust. 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Musi to być opieka o takim charakterze i natężeniu, że wyklucza możliwość podjęcia pracy zarobkowej choćby w częściowym wymiarze. Taka opieka – w ocenie Sądu – nie miała miejsca w realiach kontrolowanej sprawy.
Zdaniem Sądu zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione ustalenia znalazły odzwierciedlenie w wyczerpującym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.