Uzasadnienie
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, z dnia 11.06.2018r.,znak: [...], w przedmiocie opłaty za czynności wykonane w ramach urzędowej kontroli żywności.
Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" na rachunku bankowym MOPS znajduje się kwota [...] zł i są to środki przewidziane na wypłatę świadczeń rodzinnych, wychowawczych, świadczeń wynikających z pomocy społecznej i innych ustaw a także wynagrodzeń dla pracowników.
Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy.
Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy (w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r., sygn. akt II FZ 409/11).
Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.
Analizując przedmiotową sprawę należy też podkreślić, że zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, jest kryterium finansowe (por. postanowienia NSA z dnia 29.01.2015r., sygn. akt II FZ 2058/14 i II GZ 20/15, postanowienie NSA z dnia 14.04.2016r., sygn. akt II GZ 235/16, postanowienie NSA z dnia 26.06.2016r., sygn. akt II OZ 632/14).
Tak więc nawet w przypadku realizacji przez podmiot celów publicznych, pomocy społecznej, tak jak ma to miejsce w niniejszym przypadku okoliczność ta nie ma wpływu na ocenę zdolności płatniczych podmiotu. Ustawodawca chcąc uwzględnić taką specyfikę działalności strony zawarłby to w ustawie w postaci odpowiedniego zwolnienia podmiotowego, czego jednak nie uczynił (por. postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2004 r., sygn. I FZ 4/04). Orzeczenie w przedmiocie przyznania prawa pomocy nie może natomiast wyręczać ustawodawcy czy też zastępować stosownych regulacji, których nie ma.
Stąd zastosowane reguły oceny kondycji finansowej muszą być takie same jak w stosunku do innych podmiotów funkcjonujących w obrocie gospodarczym, które nie realizują celów publicznych, pomocy społecznej.
Oczywiście zgodzić się trzeba, że finansowanie pomocy społecznej realizowane jest w oparciu o zasady wynikające z ustawy o finansach publicznych z dnia 27.08.2009r.
(tj. Dz.U. z 2017r, poz. 2077 z p. zm.), nie przekreśla to jednak możliwości wszczęcia odpowiednich procedur pozyskania środków polegających np. na: przesunięciu, dotacji, subwencji.
Środki wydatkowane przez MOPS w części pochodzą z budżetu miasta zaś w innej części z budżetu państwa. To daje bilateralną drogę pozyskiwania funduszy a posiadana wysoka kwota na koncie daje możliwość zarówno bieżącego realizowania zadań pomocy społecznej jak i pokrycia kosztów sądowych na obecnym etapie postepowania, które sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 100 zł (§1pkt.
1) Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z dnia 24 grudnia 2003 r., nr 221, poz. 2193 z p.zm.).
W związku z powyższym należało orzec jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 1369 z p. zm.).