Wyrok WSA w Krakowie z 19 stycznia 2021 r., III SA/Kr 902/20

Sąd

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie

Rozpoznanie

na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2021 r.

Sprawa

sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 czerwca 2020 r., [...] w przedmiocie cofnięcia uprawień do kierowania pojazdami skargę oddala.

Skład

Sędzia WSA Maria Zawadzka przewodniczący
Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka sprawozdawca
Sędzia WSA Renata Czeluśniak

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 17 czerwca 2020 r. sygn. akt [...] wydaną po rozpatrzeniu odwołania skarżącego P. G. od decyzji Starosty z dnia [...] 2020 r. nr [...] cofającej P. G. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii B, działając na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 341 ze zm.), rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 2213) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

Powyższe decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Zaskarżoną decyzją organ I instancji orzekł jak powyżej. W uzasadnieniu wskazano, iż u skarżącego stwierdzono przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami mechanicznymi m.in. kat. B - na podstawie ostatecznego orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia 2.03.2020 r. wydanego przez Ośrodek Medycyny Pracy.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie, wyrażając niezadowolenie z rozstrzygnięcia organu I instancji. Skarżący podał, iż "nie było podstaw prawnych do wszczęcia postępowania administracyjnego" wobec jego osoby. Wskazał, iż nigdy nie był karany, a prawo jazdy ma od 2000 r.

Organ odwoławczy wskazał na treść art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami podnosząc, że organ administracji jest związany treścią orzeczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie lub brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Podkreślenia ponadto wymaga, iż starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku samego stwierdzenia w orzeczeniu lekarskim istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem (art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a przedmiotowej ustawy). Organ nie bada w swojej decyzji przyczyn ani powodów takiego rozstrzygnięcia - kwestie te rozstrzygają lekarze specjaliści. Istotnym jest stwierdzenie w orzeczeniu lekarskim przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem (lub ich brak).

Organ odwoławczy podniósł, że z akt sprawy w sposób nie budzący wątpliwości wynika, iż u skarżącego stwierdzono istnienie przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami według posiadanych kategorii. Orzeczenie nr [...] wydane przez Ośrodek Medycyny Pracy jest ostateczne, zatem mając powyższe na względzie organ I instancji zobligowany był do wydania rozstrzygnięcia, w którym cofa skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi według kategorii (B). Podkreślenia zdaniem organu wymaga fakt, że decyzje o cofnięciu prawa jazdy z uwagi na zaistnienie przeciwskazań zdrowotnych (których istnienie stwierdza się w drodze orzeczenia lekarskiego) nie mają charakteru uznaniowego. Są to bowiem akty o charakterze związanym, nie pozwalające organom na dowolność w wydaniu orzeczenia.

Na zakończenie organ odwoławczy wskazał na § 10 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29.08.2019 r. w sprawie badań lekarskich osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami i kierowców (Dz. U. z 2019 r., poz. 1659), w myśl którego jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 ustawy, są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej. Zatem nie wystarczy przedłożenie orzeczenia lekarskiego wydanego przez lekarza ze stosownymi uprawnieniami - tak jak uczyniła to skarżący (załącznik do odwołania - orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 25.04.2019 r. wydane przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "C" Sp. z o.o.), tym bardziej, jeżeli orzeczenie to opatrzone jest datą o wiele wcześniejszą, aniżeli to wydane przez właściwy organ. W myśl w/w rozporządzenia przedmiotowe badania winny być wykonane w wojewódzkim ośrodku medycyny pracy, a z przedłożonej przez skarżącego wraz z odwołaniem kopii orzeczenia lekarskiego powyższe nie wynika. Orzeczenie bowiem musi być wydane przez uprawniony organ, w którym pracują uprawnieni specjaliści. Ponadto przedmiotowe orzeczenie wydane zostało w oparciu o art. 43 i 229 Kodeksu Pracy, a w niniejszym przypadku winien być zastosowany art. 75 ust. 1 ustawy o kierujących pojazdami.

Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący P. G., wnosząc o umorzenie postępowania administracyjnego, ewentualnie cofnięcie decyzji administracyjnej wydanej w M w dniu 06.05.2020 r., przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B oraz zwrócenie dokumentu prawa jazdy.

Skarżący opisał następujący stan faktyczny: we wrześniu 2019 r., w wyniku zatrzymania przez Policję w M, zostało zatrzymane prawo jazdy skarżącemu, wmówiono skarżącemu, że jechał pod wpływem alkoholu lecz skarżący był trzeźwy. Następnie Komenda Powiatowa Policji wezwała skarżącego, żeby stawił się w charakterze podejrzanego w dniu 16.09.2019 r. w Komendzie Powiatowej Policji w celu wyjaśnienia zaistniałego zatrzymania. Skarżący stawił się na wezwanie, został przesłuchany bez adwokata, na zarzuty przystał, choć zaznaczył wówczas, że musi się skontaktować z prawnikiem, by uzyskać pomoc prawną.

Po wyjaśnieniach na Policji skarżący dostał postanowienie o zatrzymaniu prawa jazdy z Prokuratury Rejonowej z dnia 16.09.2019 r. Następnie Sąd Rejonowy II Wydział Karny wezwał skarżącego do stawienia się w Szpitalu Specjalistycznym [...] w celu przeprowadzenia badań lekarskich. Po przeprowadzeniu badań lekarskich w Szpitalu Specjalistycznym [...] w K skarżący dostał z Sądu Rejonowego II Wydział Karny zawiadomienie o treści postanowienia z dnia 12.11.2019 r. do sygn. akt. II K 644/19. W tym samym czasie Sąd Rejonowy II Wydział Karny zarządził w piśmie z dnia 08.11.2019 r., by wyznaczyć skarżącemu obrońcę z urzędu. Na rozprawie w Sądzie Rejonowym II Wydział Karny w postanowieniu z dnia 28.02.2020 r. do sygn. akt. [...] Sąd umorzył postępowanie karne przeciwko skarżącemu z powodu nie popełnienia przestępstwa i wyjaśnił, iż w terminie 7 dni, jeżeli prokurator nie zaskarży postanowienia, to prawo jazdy będzie do zwrotu. Skarżący w dniu 4.01.2020r. napisał wniosek do Sądu Rejonowego II Wydział Karny o nadanie klauzuli prawomocności postanowieniu z dnia 28.02.2020r. do sygn. akt. [...], gdyż prokurator nie zaskarżył postanowienia. W odpowiedzi na pismo skarżącego Sąd Rejonowy II Wydział Karny dostarczył skarżącemu postanowienie sygn. akt. [...] wraz z klauzulą prawomocności. Skarżący napisał wniosek do Prokuratury Rejonowej o zwrot dokumentu prawa jazdy. W odpowiedzi Sąd Rejonowy II Wydział Karny stwierdził, iż stosowne pismo o możliwości zwrotu prawa jazdy zostało przesłane do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego. Jednakże w tym samym czasie skarżący otrzymał zawiadomienie ze Starostwa Powiatowego Wydział Komunikacji z dnia 12.02.2020r., że zostało wszczęte postępowanie w sprawie kierowania pojazdami. Skarżący postanowił się udać do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w celu odebrania prawa jazdy, ale w Wydziale Komunikacji Starostwa Powiatowego udzielono skarżącemu informacji że nie jest to takie proste i skarżący musi przejść stosowne badania w celu odzyskania prawa jazdy i kazano przyjść skarżącemu następnego dnia w celu odebrania stosownych decyzji i skierowań na badania: psychologiczne, lekarskie, kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii.

W zaistniałej sytuacji skarżący zrobił badania w celu odzyskania prawa jazdy. Badania te skarżący zrobił prawidłowo i po zrobieniu tych badań skarżący udał się do Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w celu odebrania prawa jazdy, ale w Wydziale Komunikacji stwierdzono że badanie z Ośrodka Medycyny Pracy jest nieprawidłowe i nie wyda prawa jazdy. Skarżący postanowił udać się do Starosty Powiatu [...] w celu wyjaśnienia zaistniałej sytuacji, lecz w Starostwie odmówiono mu spotkania się z Starostą zasłaniając się nawałem pracy. Skarżący napisał wniosek do Starosty Powiatu [...] z dnia 13.03.2020r. o zwrot dokumentu prawa jazdy, w którym to wyjaśnił zaistniały problem i zaznaczył że, postępowanie karne do sygn. akt. [...] wobec skarżącego zostało umorzone. W dniu 31.03.2020 r. skarżący otrzymał od Starostwa Powiatu [...] informację, że zwrot prawa jazdy nastąpi po złożeniu następujących dokumentów: orzeczenie lekarskie, orzeczenie psychologiczne, zaświadczenie o ukończonym kursie reedukacyjnym w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii. Skarżący napisał kolejny wniosek o zwrot dokumentu prawa jazdy do Starosty Powiatu [...] z dnia 03.04.2020 r. w którym wyjaśnił, że sprawa w Sądzie została umorzona. Postanowienie jest prawomocne i nie zostały odebrane uprawnienia do kierowania pojazdami w ruchu lądowym, więc w takiej sytuacji dokument prawa jazdy powinien być do zwrotu. W odpowiedzi od Starosty Powiatu [...] skarżący otrzymał zawiadomienie z dnia 14.04.2020 r. o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Następnie skarżący otrzymał decyzję z dnia 06.05.2020 r. o nr [...], w której to Starosta Powiatu [...] postanawia cofnąć mu uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii B. Skarżący w dniu 19.05.2020r. złożył zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w którym to zaznaczył, iż Starostwo Powiatu [...] Wydział Komunikacji bezpodstawnie wszczęło postępowanie administracyjne wobec niego oraz przyjęło błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania decyzji nr [...] o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B -naruszenie przepisów prawa, polegające na zastosowaniu wobec skarżącego najsurowszej kary, jaką jest cofniecie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B. Następnie Starostwo Powiatowe Wydział Komunikacji wezwało do dostarczenia do tutejszego Urzędu w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego wezwania oryginałów orzeczenia z badania psychologicznego oraz zaświadczenia o ukończonym kursie reedukacyjnym w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii, wykonanego w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego. Skarżący oświadczył, że nie był nigdy karany, prawo jazdy posiada od 2015 r., a uprawnienia od 2000r. i od tego czasu nigdy nie miał żadnej kolizji drogowej oraz nigdy nie przekroczył dopuszczalnej ilości punktów karnych za łamanie przepisów prawa drogowego.

Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżona decyzja nie jest dotknięta takimi wadami, które mogłyby uzasadniać jej uchylenie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji był art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 1268; powoływanej dalej jako "u.k.p."). Przepis ten stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.

Sformułowanie zawarte w przytoczonym przepisie, iż "starosta wydaje decyzję", wskazuje na bezwzględnie obowiązujący charakter tego przepisu. Wydanie decyzji cofającej uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi nie zostało pozostawione swobodnemu uznaniu organu i jego ocenie co do zasadności wydania takiej decyzji. W przypadku stwierdzenia przez uprawnionego lekarza w orzeczeniu lekarskim istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania przez stronę pojazdami silnikowymi, starosta ma obowiązek wydania decyzji cofającej kierowcy uprawnienia do kierowania pojazdami (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 30 stycznia 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 1051/13, LEX nr 1502798).

Należy również wskazać, że tryb postępowania w sprawach wydawania orzeczeń lekarskich, o których mowa w przytoczonym przepisie, regulują przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 sierpnia 2019 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (tekst jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 2213). Zgodnie z § 10 tego rozporządzenia jednostkami uprawnionymi do przeprowadzania badań lekarskich:

1. osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 3-5 ustawy, są wojewódzkie ośrodki medycyny pracy, właściwe ze względu na miejsce zamieszkania osoby badanej;
2. osób, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy, są jednostki organizacyjne służby medycyny pracy, o których mowa w art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1175). Z kolei § 7 tego rozporządzenia stanowi, że uprawniony lekarz, po przeprowadzeniu badania lekarskiego, wystawia orzeczenie lekarskie, którego wzór określają odpowiednio załączniki nr 9 i 10 do rozporządzenia.

Zgodnie z art. 79 ust.

4. u.k.p. osoba badana lub podmiot kierujący na badania, niezgadzający się z treścią orzeczenia lekarskiego, może wystąpić z wnioskiem o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego w jednostce określonej w przepisach wydanych na podstawie art. 81 tej ustawy. Ponowne badanie lekarskie jest przeprowadzane na koszt osoby badanej, z wyjątkiem badań, o których mowa w art. 229 Kodeksu pracy, oraz badania lekarskiego przeprowadzanego dla kandydatów i uczniów, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 7 u.k.p.

Zgodnie z ust. 5 art. 79 u.k.p. jednostka, o której mowa w ust. 4, mająca przeprowadzać badania w trybie odwoławczym powinna być jednostką o wyższym poziomie referencyjnym w stosunku do jednostki, która przeprowadziła badanie pierwotne. Wniosek o przeprowadzenie ponownego badania lekarskiego składa się pisemnie, w terminie 14 dni od dnia otrzymania orzeczenia lekarskiego, za pośrednictwem lekarza, który je wydał (art. 79 ust. 6 u.k.p.). Zgodnie z art. 79 ust. 7 u.k.p. orzeczenie lekarskie wydane po przeprowadzeniu ponownego badania lekarskiego jest ostateczne.

Sąd zauważa, iż procedura oceny stanu zdrowia kierowcy wynikająca z obowiązujących przepisów ma charakter szczególny i odrębny od procedury administracyjnej, a zatem nie mają do niej zastosowania ogólne zasady postępowania administracyjnego. Orzeczenia lekarskie wydawane w tym trybie nie podlegają zatem weryfikacji przez organy administracji publicznej w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi.

Sąd podzielił wobec tego stanowisko organów orzekających w rozpatrywanej sprawie, że orzeczenia lekarskie wiążą organy administracyjne, które nie mają jakichkolwiek podstaw do kwestionowania okoliczności objętych treścią tych orzeczeń. Postępowanie, którego celem jest ocena stanu zdrowia kierowcy (lub kandydata na kierowcę), jest prowadzona przez uprawnione jednostki osiadające szczególne uprawnienia w tym zakresie.

Zatem orzeczenie lekarskie wydawane w tym szczególnym trybie stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 2 k.p.a. Oznacza to, że przedmiotowe orzeczenie stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone i korzysta z domniemania prawdziwości oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Ostateczne orzeczenia lekarskie wydane w oparciu o przepisy ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia nie podlegają merytorycznej weryfikacji przez organy administracyjne w prowadzonych przez nie postępowaniach o cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami. Skarżący przedstawił co prawda orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 25.04.2019 r. wydane przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej "C" Sp. z o.o., jednak należy zauważyć, że orzeczenie to ma datę wcześniejszą niż orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia 2.03.2020 r. wydane przez Ośrodek Medycyny Pracy, nie może stanowić zatem skutecznego przeciwdowodu w odniesieniu do prawdziwości tego ostatniego.

Kontrola merytoryczna orzeczenia lekarskiego jest zatem możliwa wyłącznie w ramach postępowania odwoławczego prowadzonego przez uprawnione jednostki orzecznicze. W odniesieniu do skarżącego zostało wydane ostateczne orzeczenie lekarskie przez Ośrodek Medycyny Pracy, stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi m.in. kat. B. W związku z tym w ocenie Sądu organy orzekające zobligowane były do zastosowania art.103 ust.1 pkt.1 lit. a u.k.p.

Zaskarżona decyzja zawiera adekwatne uzasadnienie faktyczne oraz uzasadnienie prawne i w sposób przejrzysty wyjaśnia motywy podjętego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu decyzji znalazły się wszystkie istotne informacje, które z perspektywy zastosowanych przepisów miały znaczenie dla rozstrzygnięcia. Okoliczności podnoszone przez skarżącego w skardze nie mają znaczenia z punktu widzenia regulacji prawnych stanowiących podstawę materialnoprawną wydanej decyzji administracyjnej.

Zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę stosownie do art. 151 p.p.s.a.