Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowiez 26 października 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 949/23

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi T. H. (dalej: "skarżąca") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z 17 marca 2023 r. (nr SKO-PS-4110-172/23) utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Ł. z 27 grudnia 2022 r. (nr [...]) o odmowie przyznania dodatku węglowego.

W stanie faktycznym sprawy skarżąca wnioskiem z 21 września 2022 r. zwróciła się do organu o wypłatę dodatku węglowego. Pismem z 2 listopada 2022 r. organ zawiadomił skarżącą, że złożony wniosek pozostawia się bez rozpoznania, bowiem został on złożony jako kolejny na ten sam adres miejsca zamieszkania. Następnie pismem z 29 listopada 2022 r. organ wezwał skarżącą do osobistego stawiennictwa w ośrodku pomocy społecznej w celu przedstawienia dokumentacji dotyczącej zamieszkiwania pod tym samym adresem, ale w odrębnym lokalu. Organ wyjaśnił, że nowe przepisy pozwalają na przyznanie dodatków węglowych dla kilku gospodarstw domowych, jeżeli do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania. W dniu 2 grudnia 2022 r. skarżąca złożyła oświadczenie, że w domu jednorodzinnym w N. nr [...] zamieszkują dwie rodziny, które prowadzą osobne gospodarstwa domowe, które są ogrzewane z dwóch osobnych źródeł ciepła.

W toku postępowania przeprowadzony został wywiad środowiskowy podczas którego ustalono, że pod adresem N. nr [...] mieszkają dwie rodziny. Lokal, który zajmuje skarżąca ma osobne wejście, kuchnię i łazienkę, jak też własny piec służący do ogrzewania i przygotowania wody użytkowej. Pracownik organu stwierdził nadto, że skarżąca prowadzi w tym lokalu gospodarstwo domowe i we własnym zakresie opłaca śmieci.

Decyzją z 27 grudnia 2022 r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Wskazał, że możliwość przyznania dodatku węglowego powinna być rozpatrywana w sytuacji, jeżeli podjęte zostały kroki formalne prowadzące do nadania odrębnego adresu miejsca zamieszkania i w sytuacji gdy przedstawiono np. zaświadczenie o samodzielności lokalu, czy też kopię wniosku o nadanie numeru porządkowego. Po weryfikacji przedmiotowego wniosku i na podstawie przeprowadzonego w tej sprawie wywiadu środowiskowego ustalono, że dla miejsca zamieszkania skarżącej nie podjęto kroków formalnych dotyczących wyodrębnienia lokalu. Organ podkreślił, że w dniu 23 sierpnia 2022 r. na ten sam adres złożono już wniosek o wypłatę dodatku węglowego i 29 września 2022 r. została wydana informacja przyznająca prawo do wypłaty, a świadczenie to zostało zrealizowane.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca zaznaczyła, że w czerwcu 2022 r. zgłosiła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, że w domu pod przedmiotowym adresem znajdują się dwa gospodarstwa domowe ogrzewane z dwóch oddzielnych źródeł ciepła (pieco-kuchnie). Podkreśliła, że celem nowelizacji ustawy o dodatku węglowym było poszerzenie katalogu osób uprawnionych.

Decyzją z 17 marca 2023 r. organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Kolegium wskazało, że nowe przepisy pozwalają na przyznanie dodatków węglowych dla kilku gospodarstw domowych, jeżeli do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania. Brak możliwości ustalenia odrębnego adresu może wynikać z obiektywnych przyczyn, jak np. ograniczone możliwości organów gminy w nadaniu odrębnego adresu w terminie. Możliwość przyznania dodatku należy - w ocenie organu - rozpatrywać, jeżeli podjęte zostały przez wnioskodawcę działania prowadzące do nadania odrębnego adresu. Jak podał organ, przepisy nie wskazują na konieczność udokumentowania faktu braku możliwości ustalenia odrębnego adresu zaświadczeniem z urzędu. Fakt braku możliwości ustalenia odrębnego adresu organ może ustalić m.in. opierając się o oświadczenie zamieszkującego lokal, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej.

Organ skonstatował, że ani podczas wywiadu środowiskowego, ani w oświadczeniu z 2 grudnia 2022 r. skarżąca nie wykazała, że poczyniła starania o nadanie odrębnego adresu dla lokalu, w którym prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a ustalenie tego adresu do 30 listopada 2022 r. nie było możliwe. Nie wskazała też przyczyn, z powodu których nie doszło do nadania odrębnego adresu jej lokalowi. Wedle organu, przyczyny te powinny zostać podane przez wnioskodawcę, gdyż to strona powinna wskazać okoliczności powodujące niemożliwość nadania zamieszkiwanemu lokalowi odrębnego adresu do wskazanej wyżej daty. Skoro więc skarżąca takich okoliczności nie podała, to słusznie organ odmówił wnioskowanego świadczenia.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca podniosła zarzuty naruszenia:

1. 1) art. 2 ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 roku o dodatku węglowym, w szczególności art. 2 ust. 3 c oraz ust. 3 d ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 roku o dodatku węglowym:
2. a) poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji odmowę udzielenia świadczenia w formie dodatku węglowego, podczas gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 roku nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach,
3. b) polegające na dokonaniu wykładni przepisu w sposób, który narusza zasadę równości, albowiem pozbawia w całości prawa do świadczenia w formie dodatku węglowego osoby spełniające ustawowe wymogi, a które to osoby zamieszkują w lokalach, dla których z przyczyn obiektywnych, niezależnych od tych osób, nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu,
4. c) poprzez błędną wykładnię polegającą na niewłaściwym zrekonstruowaniu treści normy prawnej wynikającej z powołanego przepisu zgodnej z wykładnią literalną przepisu, a sprzecznej z wykładnią celowościową, pominięcie prawnie uzasadnionych celów wskazanej ustawy (celem tego przepisu jest udzielenie wsparcia obywatelom),
5. d) poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie przepisu do stanu faktycznego występującego w niniejszej sprawie w sytuacji, w której stan faktyczny wypełnia przesłanki zastosowania w/w przepisu oraz przyjęcie zbyt wąskiej interpretacji pojęcia "braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach",
6. e) polegające na odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia w formie dodatku węglowego, pomimo że skarżąca nie spełnia żadnej z przesłanek negatywnych wyłączających możliwość przyznania świadczenia,
7. f) poprzez jego niezastosowanie, a to przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, ustalenie w wyniku wywiadu, iż pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe oraz złożenie oświadczenia dotyczącego braku możliwości ustalenia odrębnego adresu, a pomimo powyższego wydanie decyzji w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego, co nie znajduje uzasadnienia w stanie i faktycznym przedmiotowej sprawy,
8. g) uznaniu, że brak posiadania odrębnego adresu bez ustalenia konkretnego stanu faktycznego i przyczyn braku tego adresu, ma przesądzające znaczenie dla negatywnej oceny wniosku o przyznanie skarżącej prawa do świadczenia w formie dodatku węglowego, co w konsekwencji prowadzi do sytuacji, w której osoba zostaje pozbawiona prawa do świadczenia w formie dodatku węglowego,
9. 2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:
10. - pominięcie, iż skarżąca jest osobą, która prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje w odrębnym lokalu, ma oddzielne źródło ciepła,
11. - pominięcie, iż pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe,
12. - pominięcie, iż brak jest możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach w ustawowym terminie,
13. - brak zweryfikowania, czy w danym przypadku istnieje faktyczna i prawna możliwość ustalenia do dnia 30 listopada 2022 roku odrębnego adresu zamieszkania dla gospodarstw domowych zamieszkujących pod jednym adresem oraz niepodjęcia żadnej inicjatywy w tym zakresie,
14. - nieustalenie stanu faktycznego dotyczącego braku odrębnego adresu i przyczyn braku odrębnego adresu dla lokalu skarżącej, a tym samym nieustalenie wszystkich przesłanek wskazanych w przepisie art. 2 ustawy o dodatku węglowym, a w konsekwencji przyjęcie, iż brak adresu przesądza o braku podstaw do przyznania dodatku węglowego (organ bezpodstawnie przyjął, iż skoro nie ma ustalonego odrębnego adresu dodatek węglowy nie przysługuje),
15. - błędne przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do uzyskania świadczenia w formie dodatku węglowego,
16. - pominięcie dowodu z dokumentu - oświadczenia wnioskodawcy o niemożliwości ustalenia w terminie do dnia 30 listopada 2022 roku odrębnego adresu oraz bezpodstawna odmowa wiarygodności twierdzeniom wnioskodawcy,
17. - bezpodstawne nieuwzględnienie oświadczenia o tym, że nie można nadać nowego adresu do dnia 30 listopada 2022 roku,
18. - niedokonanie oceny zebranego materiału dowodowego i przeprowadzenia w razie potrzeby uzupełniającego postępowania dowodowego, podczas gdy w przedmiotowej sprawie organ obowiązany jest z urzędu zebrać w sposób wyczerpujący i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (w postępowaniu administracyjnym prawny obowiązek dowodzenia spoczywa na organie administracji publicznej), a w sytuacji kiedy jest to konieczne powinien uzupełnić postępowanie dowodowe w zakresie braku możliwości ustalenia odrębnego adresu,
19. - wadliwym uznaniu, że sam fakt braku odrębnego adresu przesądza o braku możliwości uzyskania dodatku węglowego, a nie w odniesieniu do przyczyn obiektywnych odnoszących się do faktycznego prowadzenia oddzielnego gospodarstwa domowego, przyczyn braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach,
20. - przyjęcie, iż skarżąca powinna podjąć kroki formalne w celu uzyskania odrębnego adresu, podczas gdy brak jest jakichkolwiek podstaw do podjęcia tych kroków, albowiem nie jest możliwe nadanie jej oddzielnego adresu, a tym samym nałożenie obowiązku niemożliwego do wykonania,
21. - przyjęcie, iż złożenie oświadczenia o braku możliwości nadania adresu nie ma mocy wiążącej,
22. - niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego zebranego w sprawie i w konsekwencji przyjęcie, że na tle rozpatrywanej sprawy nie zostały spełnione ustawowe przesłanki,
23. 3) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wydania decyzji uwzględniającej wniosek, pomimo naruszenia w toku postępowania ww. przepisów prawa, polegającego na niepełnym zebraniu materiału dowodowego i dokonaniu błędnej oceny zebranego materiału dowodowego w zakresie, w jakim należało ustalić okoliczności potwierdzające, że brak jest możliwości ustalenia odrębnego adres dla lokalu skarżącej, a skarżąca spełnia ustawowe wymogi dla przyznania dodatku węglowego.

Skarżąca wniosła o uchylenie zapadłych w sprawie decyzji i zasądzenie ewentualnych kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że mieszka w domu jednorodzinnym, który faktycznie podzielony jest na dwa lokale mieszkalne z osobnymi sanitariatami, kuchnią oraz wejściem. Skarżąca urządziła sobie osobne mieszkanie, osobną łazienkę, kuchnię, opłaca śmieci i media według zużycia. Formalnie budynek nie został podzielony na dwie nieruchomości, które posiadałby numery administracyjne z uwagi na brak takiej możliwości. Skarżąca jest osobą samotną i prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Skarżąca oraz pozostali mieszkańcy nieruchomości nie prowadzą, ani nie prowadzili, wspólnego gospodarstwa domowego. W przedmiotowej sprawie pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkują dwie rodziny i są prowadzone dwa osobne gospodarstwa domowe. Skarżąca prowadzi swoje odrębne gospodarstwo domowe, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne źródło ciepła. Okoliczności te potwierdził przeprowadzony w sprawie wywiad środowiskowy.

Organ ustalił wówczas zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach. Organ przystąpił do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a więc posiadał wiedzę o braku możliwości ustalenia odrębnego adresu. Wg skargi, organ powinien wykazać inicjatywę oraz uzupełnić w razie potrzeby postępowanie dowodowe, a nie obciążać powyższym skarżącej. Nawet gdy organ uznał, iż wnioskodawca nie wykazał wszystkich przesłanek przyznania świadczenia, to powinien wykazać inicjatywę oraz wskazać wnioskodawcy te przesłanki i umożliwić ich wykazanie. Skarżąca wywodziła, że kwestia podjęcia jakichkolwiek "kroków formalnych" w celu nadania adresu lokalowi mieszkalnemu - nie ma podstaw prawnych i musi się skończyć odmową nadania adresu. Organ nałożył więc na skarżącą obowiązek niemożliwy do wykonania. Końcowo skarżąca oświadczyła, że do 30 listopada 2022 roku nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania.

W odpowiedzi na skargę Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Zaznaczyło, że okoliczność, iż skarżąca prowadzi odrębne gospodarstwo domowe w odrębnym lokalu pod adresem w którym prowadzone są dwa odrębne gospodarstwa domowe nie jest wystarczająca do przyznania jej dodatku węglowego w sytuacji, w której nie wykazała, że nie było możliwe ustalenie do dnia 30.11.2022 r. odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla tych lokali. W wezwaniu skierowanym do strony w dniu 29.11.2022r. organ I instancji wezwał stronę do osobistego stawiennictwa, jak też wskazał na konieczność wykazania braku możliwości ustalenia odrębnego adresu. Skarżąca złożyła w dniu 2.12.2022 r. oświadczenie wskazując jedynie, że w domu jednorodzinnym zamieszkują dwie rodziny, które prowadzą dwa oddzielne gospodarstwa domowe. Skarżąca w toku postępowania nie odniosła się do kwestii możliwości ustalenia odrębnego adresu zamieszkania dla tych lokali do dnia 30.11.2022 r. W tej sytuacji – w ocenie SKO w Nowym Sączu – brak było podstaw do uznania, że do 30.11.2022 r. nie było takiej możliwości, bowiem skarżąca okoliczność tę zupełnie pominęła i nie złożyła jakichkolwiek wyjaśnień w tym przedmiocie.

Tym samym - według organu odwoławczego - chybione są zarzuty podniesione w skardze, a dotyczące pominięcia dowodu z dokumentu - oświadczenia wnioskodawcy o niemożliwości ustalenia w terminie do dnia 30.11.2022 r., bowiem takiego oświadczenia skarżąca nie złożyła.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje

Skarga była zasadna i skutkowała uchyleniem obu zaskarżonych decyzji.

Spór w kontrolowanej sprawie sprowadzał się do oceny zasadności odmowy przyznania dodatku węglowego w sytuacji, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania niewątpliwie funkcjonują dwa odrębne gospodarstwa domowe, a osoba starająca się o ten dodatek, wchodząca w skład jednego z tych gospodarstw, nie podjęła – do 30.11.2022 r. – kroków formalnych zmierzających do nadania osobnego adresu jej gospodarstwu (lokalowi), jak też – w ocenie organu - nie wykazała, że ustalenie takiego adresu do wskazanej daty, nie było możliwe.

Regulacja dotycząca uprawnienia do dodatku węglowego osób zamieszkujących pod jednym adresem w kilku odrębnych gospodarstwach domowych zawarta jest w art. 2 ust. 3a – 3d ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2023 r. poz. 141). W oparciu o wykładnię wskazanych przepisów należało więc poszukiwać rozstrzygnięcia zarysowanego wyżej problemu.

Stosownie do art. 2 ust. 3a ustawy, w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Według ustępu 3b, w przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania. Jednakże, od wyrażonej w cytowanych wyżej przepisach zasady "jeden dodatek węglowy dla wszystkich gospodarstw domowych funkcjonujących pod jednym adresem", ustawodawca przewidział wyjątek. Stosownie bowiem do art. 2 ust. 3c ustawy, w przypadku, gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do 30.11.2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła.

W takim natomiast przypadku - stosownie do ust. 3d przywoływanego przepisu - gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt (burmistrz albo prezydent miasta) przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową (...).

Z cytowanych wyżej przepisów wynika zatem, iż dla przyznania dodatku węglowego znaczenie mają - ustalone wyniku wywiadu środowiskowego - następujące okoliczności:

1. 1. fakt zamieszkiwania pod jednym adresem osób wchodzących w skład więcej niż jednego gospodarstwa domowego;
2. 2. istnienie pod tym samym adresem odrębnych lokali;
3. 3. brak możliwości ustalenie osobnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych w terminie do 30.11.2022 r.;
4. 4. oddzielne lub współdzielone źródło ogrzewania dla poszczególnych gospodarstw domowych.

W kontrolowanej sprawie nie było sporu między stronami postępowania w zakresie tego, że pod adresem miejsca zamieszkania skarżącej funkcjonują dwa odrębne (niezależne) gospodarstwa domowe. Lokal skarżącej ma bowiem osobne wejście, własną kuchnię oraz łazienkę. Nie budziła też wątpliwości okoliczność, że skarżąca mieszka (gospodaruje) w jednym z tych odrębnych lokali (skarżąca we własnym zakresie opłaca śmieci), jak też i to, że lokal skarżącej ma swoje (niezależne) źródło ciepła. Ustalenia te wynikają z niekwestionowanego w sprawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 28.11.2022 r. Wójt Gminy Ł. odmawiając skarżącej przyznania dodatku węglowego przypisał natomiast decydujące znaczenie faktowi braku podjęcia przez wnioskodawczynię sformalizowanych działań celem ustanowienia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla jej gospodarstwa domowego. Organ odwoławczy przyjął – identycznie jak organ I instancji - iż przyznanie dodatku węglowego zależy od podjęcia przez wnioskodawcę działań prowadzących do nadania odrębnego adresu miejscu zamieszkania (k. 3 decyzji), wskazując zarazem, iż "to organ prowadzący postępowanie weryfikuje, czy w danym przypadku, istnieje faktyczna możliwość ustalenia do 30.11.2022 r. odrębnego adresu dla gospodarstw zamieszkujących pod jednym adresem, lecz w innych lokalach", aby następnie skonstatować, że skarżąca nie przedłożyła żadnych dokumentów, jak też nie wskazała okoliczności odnośnie tego, z jakich przyczyn nie doszło do nadania odrębnego adresu dla jej lokalu do dnia 30.11.2022 r.

Mając na uwadze przyjęte przez orzekające organy administracji motywy rozstrzygnięcia podkreślić należy, że wskazywana wyżej przesłanka przyznania dodatku węglowego tj. "brak możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych do 30.11.2022 r." (pkt 3 wyżej) – nie musiała zostać ustalona wyłącznie na skutek podjęcia przez skarżącą formalnych kroków (działań) prowadzących np. do wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu, złożenia wniosku o nadanie numeru porządkowego, bądź potwierdzenia tej okoliczności konkretnym dowodem. Przepisy ustawy o dodatku węglowym nie uzależniają bowiem udzielenia wsparcia finansowego w zakupie paliwa stałego od złożenia podania (tj. podjęcia kroków formalnych – jak ujął to organ I instancji) o nadanie dodatkowego (nowego) numeru porządkowego dla nieruchomości (por. wyrok WSA w Łodzi z 23.05.2023 r.; sygn. akt II SA/Łd 299/23), tudzież od wszczęcia procedury o wydzielenie odrębnego lokalu (por. wyrok WSA w Krakowie z 11.07.2023 r., sygn. akt III SA/Kr 673/23).

Uznać wiec trzeba, że sam brak podjęcia przez skarżącą kroków formalnych zmierzających do nadania odrębnego adresu dla zajmowanej (i co należy podkreślić – samodzielnej pod względem funkcjonalnym) części zamieszkiwanej nieruchomości, nie wykluczał jeszcze uprawnienia do uzyskania dodatku węglowego. Dla spełnienia bowiem przesłanki z art. 2 ust. 3d w zw. z ust. 3c ustawy, tj. braku możliwości ustalenia do 30 listopada 2022 r. odrębnego adresu dla gospodarstwa skarżącej, wystarczyło złożenie jedynie oświadczenia w tym zakresie. Za takim rozwiązaniem opowiedziało się orzecznictwo sądowoadministracyjne (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 11 maja 2023 r. sygn. II SA/Gl 355/23, z dnia 8 maja 2023 r. sygn. II SAB/Gl 24/23, z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt II SAB/Gl 32/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 maja 2023 r. sygn. II SA/Łd 299/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 11 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 673/23 oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 11 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 383/23), które jednocześnie akcentuje potrzebę dokonania oceny tegoż oświadczenia w kontekście zaistnienia wszystkich warunków zastosowania art. 2 ust. 3d w zw. z ust. 3c ustawy o dodatku węglowym.

W związku z powyższym należy uznać, że wyrażone przez organ I instancji stanowisko – akcentujące potrzebę podjęcia przez skarżącą formalnych działań celem ustalenia odrębnego adresu dla własnego miejsca zamieszkania (lokalu) - nie mogło zostać uznane za zasadne i trafne.

Także przyjęte przez organ odwoławczy motywy rozstrzygnięcia, opierające się na braku wskazania przez skarżącą przyczyn – z powodu których nie doszło do wyodrębnienia adresu dla jej lokalu do 30.11.2022 r. – nie mogły przemawiać za przyjętym przez ten organ kierunkiem załatwienia tej sprawy. Dostrzec bowiem należy, iż o wskazanie takich przyczyn, tj. powodów niemożliwości nadania nowego adresu dla zajmowanego lokalu, skarżąca w ogóle nie została wezwana w toku postępowania. Takiego wezwania nie zawierało bowiem pismo wystosowane do skarżącej przez organ administracji, tj. pismo Wójta Gminy Ł. z 29.11.2022 r. Treść tegoż pisma naprowadzała adresata na potrzebę wykazania właśnie faktu podjęcia kroków formalnych prowadzących do nadania odrębnego adresu i nie wskazywało na celowość np. złożenia przez jego adresata (skarżącą) oświadczenia w przedmiocie niemożliwości wyodrębnienia adresu do 30.11.2022 r. z podaniem przyczyn takiego stanu rzeczy.

Skoro więc skarżąca w toku postępowania nie została poinformowana o potrzebie wykazania okoliczności uznanej przez organ odwoławczy za istotną w tej sprawie, to nie sposób było zasadnie przyjmować, iż skarżąca nie wykazała (nie dowiodła) takiej okoliczności. W tych uwarunkowaniach nieuprawnione więc było wywiedzenie przez organ odwoławczy niekorzystnych dla strony konsekwencji z przyjętego braku wykazania okoliczności, o które strona w ogóle nie została wezwana przez organ administracji w toku całego postępowania. Powinność organu obejmująca poinformowanie (pouczenie) skarżącej o przesłankach warunkujących przyznanie świadczenia, których strona nie spełniła lub nie wykazała w postępowaniu - wynika z art. 79a par. 1 k.p.a., jak też z art. 9 k.p.a. Organ odwoławczy przepisów tych nie uwzględnił, co – w okolicznościach tej sprawy - wykluczało możliwość podzielenia argumentacji tego organu odnośnie do przyjętych motywów odmowy przyznania skarżącej dodatku węglowego.

Dostrzec przy tym trzeba, iż w uzasadnieniu decyzji organu II instancji zawarto trafne stwierdzenie wskazujące na to, iż "to organ prowadzący postępowanie weryfikuje, czy w danym przypadku istnieje faktyczna możliwość ustalenia do dnia 30.11.2022 r. odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla gospodarstw domowych zamieszkujących pod jednym adresem lecz w odrębnych lokalach". Weryfikacja ta – w ocenie Sądu - uwzględniać winna ogół uwarunkowań prawnych i faktycznych danego przypadku. W tej natomiast sprawie organy administracji nie zaprezentowały rozważań obejmujących weryfikację możliwości spełniania akcentowanej wyżej przesłanki. Zwrócić przy tym należy uwagę, że w sprawie niewątpliwie ustalono, że skarżąca mieszka w lokalu, który jest funkcjonalnie samodzielny (niezależny) od drugiego lokalu istniejącego pod tym samym adresem, a nadto lokal skarżącej ma własne źródło ogrzewania. Lokal ten nie stanowi więc część składowej innego lokalu.

W tych okolicznościach faktycznych, ocena organu administracji odnosząca się do tego, czy do 30.11.2022 r. możliwe było ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania skarżącej winna obejmować akcentowaną funkcjonalność mieszkania skarżącej przy uwzględnieniu tego, że "ustalenie numerów porządkowych oraz (...) prowadzenie ewidencji adresów należy do zadań gminy, co sprawia, że organy z urzędu posiadają wiedzę czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw" (por. cytowany wyżej wyrok WSA w Łodzi z 23.05.2023 r.). Takich rozważań i ocen w sprawie nie przeprowadzono.

Przedstawione wyżej rozważania wskazują, iż w kontrolowanym przypadku nie wyjaśniono kwestii istotnych dla rozstrzygnięcie, czym naruszono art. 7 w zw. z art. 77 par. 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 9 i art. 79a par. 1 k.p.a. - w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Jak zostało już wyżej wyjaśnione, organy naruszyły także przepisy prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 3c-3d ustawy o dodatku węglowym.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ będzie zobowiązany uwzględnić, że dla spełnienia przesłanki z art. 2 ust. 3d w zw. z ust. 3c ustawy o dodatku węglowym, tj. braku możliwości ustalenia do 30.11.2022 r. odrębnego adresu dla jego gospodarstwa, wystarczające będzie jedynie złożenie oświadczenia przez skarżącą w tym zakresie. O uprawnieniu do złożenia takiego oświadczenia, stosownie do art. 9 k.p.a. strona winna zostać poinformowana. Za skutecznie złożenie takiego oświadczenia na potrzeby ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego nie można bowiem przyjąć zawarcia go w skardze wniesionej do sądu administracyjnego. Ocena natomiast tegoż oświadczenia winna zostać zweryfikowana przez organ, przy uwzględnieniu okoliczności wskazanych już wyżej przez Sąd. W tym też aspekcie organ rozważy potrzebę przeprowadzenia dalszego postępowania dowodowego.

Zarzuty skargi korespondujące z przedstawionymi rozważaniami Sąd uznał za zasadne.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634).