Uzasadnienie
M. K. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu w sprawie z jej skargi na uchwałę Rady Wydziału [...] Uniwersytetu z dnia 31 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nieprzyjęcia pracy doktorskiej i niedopuszczenia do publicznej obrony.
Wnioskodawczyni w złożonym formularzu oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Podała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Określając swój majątek zadeklarowała brak nieruchomości, podała że ma 800 funtów oszczędności i zakupiony na kredyt komputer o wartości 620 funtów. Swoje miesięczne dochody oszacowała na 292,4 funtów tj. w przeliczeniu ok. 1374,28 zł świadczenia z JSA jako osoba poszukująca pracy niezatrudniona.
Uzasadniając swoje starania podniosła, że obecnie poszukuje pracy za granicą, gdzie przebywa. Uskarża się na problemy ze zdrowiem. Podaje że ma do spłaty kredyt za komputer 620 funtów, który spłaca w ratach po 50 funtów. Wskazuje że koszty związane z utrzymaniem mieszkania to około 300 funtów. Z poczynionych przez nią wzmianek wynika, że pieniądze te otrzymuje "od rządu". Koszty swojego leczenie wycenia na około 450 zł plus około 100 zł na lekarstwa. Około 20 funtów przeznacza na pralnie, a na bilety około 40-60 funtów.
Postanowieniem z dnia 10 listopada 2016 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowił dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka.
W ustawowym terminie skarżąca wniosła sprzeciw od wyżej opisanego postanowienia referendarza. W uzasadnieniu sprzeciwu podała, że jej sytuacja uległa zmianie, ponieważ planuje przeprowadzkę, a tym samym nastąpi zmiana jej adresu, dlatego prosi o wyznaczenia prawnika z okolic jej miejsca zamieszkania za granicą. Zasugerowała, żeby wyznaczyć dla niej adwokata z Warszawy – E. Ł., który do tej pory zajmował się jej sprawą i był opłacany przez nią - gdy była w stanie pokryć te koszty (prowadzi sprawę od 2014 r.) z sukcesem. Dalej wskazała, że sumy, które podała we wnioskach nie są aktualne, ponieważ jakkolwiek rząd przyznał je na piśmie - nie zostały wypłacone.
Tym samym nie posiada oszczędności, które zostały przeznaczone na okres od września - do listopada 2016 r. Wskazała, że jej sytuacja nadal może ulegać zmianie, oczekuje wyników rozmów rekrutacyjnych, o czym bezzwłocznie powiadomi. Prawnik z Krakowa może kontaktować się z nią wyłącznie drogą e-mail. Nadmieniła, że skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego została już napisana i czeka na realizację, gdyż sama nie może jej złożyć.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje
Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym - art. 260 § 1 oraz § 3 P.p.s.a.
Skarżąca w skutecznie wniesionym sprzeciwie zakwestionowała kwestię przyznania jej adwokata z urzędu z Krakowa zamiast pełnomocnika z Warszawy, który prowadzi jej sprawę od 2014 r. oraz wskazała na zmianę jej sytuacji finansowej, gdyż posiadane oszczędności musiała przeznaczyć na swoje utrzymanie.
Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; lub w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Ustanawiając przesłankę udzielenia takiego wsparcia ustawodawca wskazał w art. 246 P.p.s.a., że jest nią brak dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania, zaznaczając jednocześnie, że wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Prawodawca przesądził, że przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 P.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy.
W przedmiotowej sprawie Sąd uznał w oparciu o zgromadzony materiał, że wnioskodawczyni jest osoba ubogą, która nie może ponieść kosztów sądowych ani opłacić profesjonalnego pełnomocnika w sprawie. Podstawą do przyznania prawa pomocy jest wyłącznie sytuacja majątkowa strony. Z akt wynika, że skarżąca jest osobą poszukującą pracy, która zmuszona jest utrzymywać się ze środków pomocowych jakie otrzymuje za granicą. Ma także do spłacenia dług za zakupiony komputer.
W tej sytuacji poniesienie przez skarżącą kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienia pełnomocnika z wyboru przekracza jej możliwości finansowe.
Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie przepisu art. 260 § 1 w związku z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.