Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 23 lutego 2016 r. straszy referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka delegowała do reprezentowania w niniejszej sprawie skarżącego adwokat A. W.-K.
Następnie wyrokiem z dnia 17 marca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia odsetek od kwoty należności celnych.
W dniu 26 kwietnia 2016 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) adwokat A. W.-K. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pismo zawierające opinię o braku podstaw do wniesienia środka zaskarżenia w niniejszej sprawie. W piśmie tym pełnomocnik wniosła jednocześnie o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej z urzędu.
Postanowieniem z dnia 5 maja 2016 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek pełnomocnika skarżącego o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy. W uzasadnieniu wskazano, że stosownie do treści mającego zastosowanie w sprawie § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tj.: Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.) wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części. Oświadczenie, że opłaty z tytułu udzielenia pomocy prawnej nie zostały wypłacone w całości lub w części, jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów, stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca pełnomocnika nie została wynagrodzona.
Referendarz podkreślił, że oświadczenie o którym mowa winno być wyraźne. Nie stanowi oświadczenia takie sformułowanie pełnomocnika, w którym wnosi o przyznanie wynagrodzenia za udzielenie pomocy prawnej - wypłacenie kosztów z tytułu "nieopłaconej pomocy prawnej", bowiem z natury swej koszty sądowe w sprawie, w której przyznano stronie prawo pomocy - są nieopłacone. Istotne jest natomiast to, czy nie zostały one "zapłacone", co wynika z przywołanego wyżej przepisu § 20 rozporządzenia. Wniosek wyznaczonego w niniejszej sprawie adwokata – złożony w opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia środka zaskarżenia w niniejszej sprawie – takiego oświadczenia nie zawiera.
W sprzeciwie pełnomocnik skarżącego zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia polegający na błędnym ustaleniu, że pełnomocnik nie uzasadnił wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej poprzez brak złożenia oświadczenia, że opłaty te nie zostały zapłacone w całości ani w części. W ocenie pełnomocnika brak zawarcia we wniosku formułki oświadczenia "że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części" nie powinno powodować oddaleniem wniosku o przyznanie kosztów. Pełnomocnik podniosła, że w terminie do złożenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, w piśmie z dnia 11 maja 2016 r. oświadczyła, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części. W ocenie pełnomocnika przepis § 20 rozporządzenia nie wymaga oświadczenia poprzez złożenie określonej formułki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie.
W myśl art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.", w brzmieniu znajdującym zastosowanie do spraw, w których skargi wniesiono po dniu 14 sierpnia 2015 r.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Zgodnie z art. 250 § 1 powołanej ustawy wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach i opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
W rozpoznawanej sprawie Sąd podzielił stanowisko starszego referendarza sądowego, że brak oświadczenia pełnomocnika odpowiadającego wymogom § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.) zawartego w opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, skutkuje oddaleniem wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Wyjaśnić należy, że aby Skarb Państwa mógł wypłacić wynagrodzenie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi konieczne jest złożenie oświadczenia, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części, co pozwala w istocie określić wysokość tego wynagrodzenia. Brak oświadczenia w przedstawionym brzmieniu nie stanowi uchybienia formalnego, które można uzupełnić na wezwanie Sądu w trybie art. 49 p.p.s.a., gdyż nie jest pismem w rozumieniu art. 45 – 48 p.p.s.a. Oświadczenie to, jest nieodzownym elementem uzasadnienia wniosku o przyznanie kosztów stanowiącym przesłankę do przyjęcia, że praca pełnomocnika nie została wynagrodzona. Brak takiego oświadczenia wywołuje skutki materialnoprawne, polegające na utracie prawa do wynagrodzenia (por. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2010 r., sygn. akt I OZ 200/2010, z dnia 18 października 2005 r., IIFZ 625/05,.; z dnia 18 czerwca 2008 r., I OZ 390/08, LEX nr 493827; z dnia 25 marca 2009 r., II FZ 90/09, LEX nr 550321).
W ocenie Sądu, starszy referendarz sądowy zasadnie uznał, że zawarty w opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej z dnia 20 kwietnia 2016 r. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, nie zawiera oświadczenia, o którym mowa w § 20 ww. rozporządzenia. Brak ten nie został również usunięty poprzez złożenie w piśmie z dnia 11 maja 2016 r. oświadczenia, że koszty nie zostały zapłacone w całości ani w części. Niezłożenie przez pełnomocnika wskazanego oświadczenia nie stanowi braku formalnego pisma, lecz brak w zakresie uzasadnienia wniosku, toteż nie podlega ewentualnemu uzupełnieniu.
W orzecznictwie sądowym ugruntowany jest pogląd, że jeżeli wniosek adwokata lub radcy prawnego ustanowionego dla strony zwolnionej od kosztów sądowych w całości lub w części, o zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nie zawiera oświadczenia, że żądane koszty nie zostały zapłacone w całości lub w części, to należy odmówić przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej (por. postanowienie NSA z dnia 13 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OZ 759/14, wyrok NSA z dnia 29 maja 2008 r. sygn. II FSK 509/07, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pol).
W konsekwencji wniosek adwokata lub radcy prawnego o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, nie zawierający oświadczenia, że żądane koszty nie zostały zapłacone w całości lub w części podlega oddaleniu, jako nie uzasadniony. Stanowisko to zostało potwierdzone w opracowaniach dotyczących postępowania sądowoadministracyjnego – m.in. S. Babiarz i inni - Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych (Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2007, str. 315-316) oraz Tadeusz Woś i inni – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz (Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, str. 644).
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
d.j.