Uzasadnienie
III SA/Łd 126/12
S. B. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem o wpisanie do ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.
Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę.
Postanowieniem z dnia 4 lipca 2011 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Pismem z dnia 22 sierpnia 2012 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Łodzi wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika w osobie adwokata Z. N. W dniu 4 września 2012 r. pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy i zwrócił się o wydanie z nich kopii.
Następnie, w dniu 7 września 2012 r. radca prawny Z. N. złożył wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy udzielonej z urzędu skarżącemu oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone w całości ani w części.
Referendarz Sądowy zważył, co następuje
Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi] wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Stosownie do treści art. 205 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zasady ustalania wysokości przysługujących stronie należności i sposób wypłacania tych należności, określają przepisy odrębne. W stosunku do radców prawnych stosowne unormowania zawarte są w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) [dalej: rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych].
Wskazać w tym miejscu należy, że o przyznaniu lub odmowie przyznania pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu w ramach prawa pomocy wynagrodzenia oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków orzeka w drodze postanowienia wydawanego na posiedzeniu niejawnym referendarz sądowy albo sąd w składzie jednego sędziego (art. 258 § 2 pkt 8, art. 16 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi). W piśmiennictwie zwrócono uwagę, że sposób sformułowania wskazanego przepisu ("o przyznaniu...") daje podstawę do podjęcia zarówno pozytywnego, jak i negatywnego rozstrzygnięcia, tzn. wydania postanowienia co do przyznania lub odmowy przyznania wynagrodzenia (zob. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi..., 2004, s. 337).
We wniosku o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pełnomocnik nie podał podstawy prawnej, w związku z którą wniósł o przyznanie wynagrodzenia z tytułu udzielonej z urzędu pomocy prawnej.
Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie radca prawny Z. N. ustanowiony został po wydaniu w sprawie wyroku oddalającego skargę i po sporządzeniu – na wniosek skarżącego (składany przez samego skarżącego osobiście) uzasadnienia tego wyroku. Uwzględniając zatem te okoliczności stwierdzić należy, iż do rozpatrzenia pozostaje kwestia złożonego wniosku w kontekście możliwości przyznania wnioskodawcy kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu na kolejnych etapach postępowania.
Istotne jest przy tym, że z treści § 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych wynika, że zasądzając opłatę za czynności radcy prawnego z tytułu zastępstwa prawnego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Brak jest zatem przeciwwskazań, aby odmawiać radcy prawnemu wynagrodzenia, o ile tylko ten udzielił stronie, dla której został ustanowiony z urzędu rzeczywistej pomocy prawnej. Pomoc ta polega na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu pism procesowych i opinii prawnych, występowaniu przed sądem.
W orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu z treści przepisów powoływanego rozporządzenia wywodzi się, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem pomocy prawnej (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04; wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2010 r., sygn. akt I FSK 1648/08, postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II FZ 143/10 oraz S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007). Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona.
W tym miejscu przywołać jeszcze należy art. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tj. Dz.U. z 2010 r., poz.
65) w myśl, którego zawód adwokata polega na świadczeniu pomocy prawnej, a w szczególności na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu opinii prawnych, opracowywaniu projektów aktów prawnych oraz występowaniu przed sądami i urzędami.
W niniejszej sprawie jak wskazano wyżej pełnomocnik został ustanowiony z urzędu już po wyroku sądu I instancji i sporządzeniu uzasadnienia tego wyroku na wniosek zgłoszony przez samego skarżącego. Ponieważ pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy jak wynika z powyższych rozważań otrzymuje wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem stronie pomocy prawnej powinien wykazać, że podjął czynności mające na celu udzielenie realnej pomocy prawnej osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika.
Mając to wszystko na uwadze zdaniem referendarza sądowego, pełnomocnik strony w rozpatrywanej sprawie tak rozumianej pomocy prawnej skarżącemu nie udzielił. Udział profesjonalnego pełnomocnika sprowadził się bowiem w niniejszej sprawie w praktyce jedynie do przejrzenia akt sprawy. Zatem, w ocenie referendarza, nie może być mowy o jakimkolwiek nakładzie pracy w przyczynieniu się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W przedmiotowej sprawie brak jest więc dowodów, że wyznaczony radca prawny udzielił skarżącemu jakiejkolwiek pomocy prawnej przed sądem I instancji. W związku z powyższym żądanie pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu uznać należy za niezasadne, bowiem pomoc prawna de facto nie została udzielona.
W konsekwencji brak podstaw by przyznać wnioskodawcy koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w oparciu o przepisy rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Mając powyższe na uwadze referendarz sądowy, na podstawie art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.
R.A.