Uzasadnienie
III SA/Łd 214/06
W dniu 17 stycznia 2008 r. J. Ż.-Ż. (dalej wnioskodawczyni) złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi P. Ż. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie wymeldowania, w której jest uczestnikiem postępowania na prawach strony.
Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu. Wnioskodawczyni nie dopełniła tego wymogu, w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wezwał ją – stosowanie do treści art. 252 i art. 257 powoływanej ustawy – do nadesłania oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach na urzędowym formularzu "PPF" – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wnioskodawczyni w zakreślonym w wezwaniu terminie – dnia 1 lutego 2008 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPF".
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie jest w stanie ponieść opłat związanych z "kserokopiami dokumentów sprawy", które jak wyjaśniła są jej niezbędne do obrony swoich praw w związku z prowadzonym postępowaniem sądowym, którego jest uczestnikiem. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem jest współwłaścicielką mieszkania o powierzchni 47 m2. Wnioskodawczyni osiąga stałe dochody z tytułu świadczeń emerytalnych w wysokości 1.507,05 zł brutto miesięcznie. Wskazała także na ponoszone bieżące wydatki – czynsz w wysokości 330 zł, koszty lekarstw i leczenia, które wyliczyła na ok. 500 zł, podniosła także, że ze świadczenia emerytalnego Zakład Ubezpieczeń Społecznych potrąca jej 25% z tytułu należności komorniczych niezapłaconych należności za działalność gospodarczą prowadzoną, jak wyjaśniła, w latach 90.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności wnioskodawczyni spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niej i jej rodziny. Zauważyć przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie istotne dla podejmowanego rozstrzygnięcia jest ustalenie, że wnioskodawczyni osiąga stałe dochody z tytułu świadczeń emerytalnych w wysokości 1.507,05 zł brutto miesięcznie.
W ocenie Sądu, w sytuacji osiągania stałych, bieżących dochodów we wskazanej wysokości wnioskodawczyni nie może zasłaniać się argumentem braku środków na poniesienie kosztów sądowych, w szczególności, iż w jej przypadku (wnioskodawczyni jest uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego), koszty te ograniczają się na tym etapie postępowania jedynie do ewentualnego poniesienia kosztów opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, czy też za inne dokumenty z akt sprawy (kserokopie żądanych przez stronę dokumentów). Nie zmienia tego, w ocenie Sądu, faktu ponoszenia przez wnioskodawczynię kosztów opłat czynszowych, czy tez kosztów leczenia i leków, wskazywane przez wnioskodawczynię we wniosku.
W świetle powyższych okoliczności, a w szczególności faktu osiągania przez wnioskodawczynię stałych dochodów w wysokości 1.507 zł brutto miesięcznie, w zestawieniu z wysokością ewentualnych kosztów sądowych do których poniesienia zobowiązana może być wnioskodawczyni, uznać należy, że nie wykazała ona w dostateczny sposób, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Podkreślić w tym miejscu jeszcze raz należy, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest rozwiązaniem wyjątkowym i może dotyczyć tylko tych osób, które znalazły się w sytuacji uniemożliwiającej ich poniesienie.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.
R.A.