Uzasadnienie
III SA/Łd 214/06
W dniu 28 kwietnia 2008 r. J. Ż.-Ż. (dalej wnioskodawczyni) złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi P. Ż. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie wymeldowania, w której jest uczestnikiem postępowania na prawach strony.
Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu. Wnioskodawczyni nie dopełniła tego wymogu, w związku z czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wezwał ją – stosowanie do treści art. 252 i art. 257 powoływanej ustawy – do nadesłania oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach na urzędowym formularzu "PPF" – w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
Dodatkowo wobec faktu, iż był to kolejny wniosek uczestniczki postępowania sąd wezwał ją do złożenia oświadczenia w jakim zakresie uległa zmianie jej sytuacja w stosunku do poprzednio składanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Wnioskodawczyni w zakreślonym w wezwaniu terminie – dnia 9 czerwca 2009 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu "PPF".
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów prowadzenia postępowania sądowego. Jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem jest współwłaścicielką mieszkania o powierzchni 47 m2. Wnioskodawczyni osiąga stałe dochody z tytułu świadczeń emerytalnych w wysokości 1.698,40 zł brutto miesięcznie. Wskazała także na ponoszone bieżące wydatki – czynsz w wysokości 362,56 zł, koszty lekarstw i leczenia, które wyliczyła na ok. 500 zł, koszty opłat z tytułu gazu i energii elektrycznej - ok. 100 zł. Podniosła także, że ze świadczenia emerytalnego Zakład Ubezpieczeń Społecznych potrąca jej ok. 300 zł z tytułu należności komorniczych niezapłaconych należności za działalność gospodarczą prowadzoną, jak wyjaśniła, w latach 90.
Referendarz Sądowy zważył, co następuje
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia, obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym.
Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów postępowania sądowego wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niej i jej rodziny. Zauważyć przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie istotne dla podejmowanego rozstrzygnięcia jest ustalenie, że wnioskodawczyni osiąga stałe dochody z tytułu świadczeń emerytalnych w wysokości 1.698,40 zł brutto miesięcznie.
W ocenie referendarza, w sytuacji osiągania stałych, bieżących dochodów we wskazanej wysokości wnioskodawczyni nie może zasłaniać się argumentem całkowitego braku środków na poniesienie kosztów postępowania sądowego. W szczególności, iż w przypadku wnioskodawczyni, która jest uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego, koszty te ograniczają się na tym etapie postępowania jedynie do ewentualnego poniesienia kosztów opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, za inne dokumenty z akt sprawy, czy też ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zwrócić przy tym należy uwagę, że wyrok w przedmiotowej sprawie zapadł w dniu 20 grudnia 2007 r., a uczestniczka nie składała wniosku o sporządzenie uzasadnienie wyroku. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, referendarz wziął także pod uwagę fakt ponoszenia przez wnioskodawczynię wskazanych we wniosku opłat czynszowych, kosztów leczenia i zakupu leków.
Powyższe ustalenia nie mogą jednakże stanowić podstawy do uznania, że wnioskodawczyni nie ma jakiejkolwiek możliwości poniesienia ewentualnych kosztów postępowania przed sądem w przedstawionym stanie majątkowym.
W świetle powyższych okoliczności, a w szczególności wobec faktu osiągania przez wnioskodawczynię stałych dochodów w wysokości 1.698,40 zł brutto miesięcznie, w zestawieniu z wysokością ewentualnych kosztów postępowania sądowego do których poniesienia zobowiązana mogłaby być ewentualnie wnioskodawczyni, uznać należy, że nie wykazała ona w dostateczny sposób, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Podkreślić w tym miejscu jeszcze raz należy, że instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest rozwiązaniem wyjątkowym i może dotyczyć tylko tych osób, które znalazły się w sytuacji uniemożliwiającej ich poniesienie.
Ponadto zwrócić należy także uwagę, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, kolejnymi postanowieniami z dnia 24 lipca 2006 r., z dnia 30 sierpnia 2006 r., z dnia 14 lutego 2008 r. oraz z dnia 10 kwietnia 2008 r. odmówił już w niniejszej sprawie uczestniczce postępowania J. Ż.-Ż. prawa pomocy. Składając kolejny wniosek, po uprawomocnieniu się ww. postanowień, uczestniczka postępowania – wezwana do wykazania w jakim zakresie uległa zmianie jej sytuacja w stosunku do poprzednio składanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach – nie wykazała w żaden sposób, by zmieniły się okoliczności, leżące u podstaw poprzednich rozstrzygnięć w przedmiocie prawa pomocy, a w szczególności, że jej sytuacja bytowa uległa pogorszeniu.
Co więcej, aktualny wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazuje, że dochody wnioskodawczyni uległy zwiększeniu. W poprzednich wnioskach wskazywała, że łączne dochody wynosiły 1.507,05 zł brutto, a w obecnym wniosku wskazuje już na dochody w wysokości 1.698,40 zł brutto.
Dlatego też, w ocenie referendarza rozpoznającego niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy, brak jakichkolwiek okoliczności świadczących o zmianie stanu majątkowego strony przesądza o braku podstaw do zmiany stanowiska zaprezentowanego w postanowieniach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2006 r., z dnia 30 sierpnia 2006 r., z dnia 14 lutego 2008 r. oraz z dnia 10 kwietnia 2008 r.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 245 § 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.
R.A.