Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodziz 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt III SA/Łd 39/20

Uzasadnienie

Decyzją z [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2, art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 i art. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 180 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] o odmowie przyznania K. G. dodatku mieszkaniowego.

W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że Prezydent Miasta Ł. decyzją z [...] odmówił K. G. przyznania dodatku mieszkaniowego od 1 czerwca 2019 r. Organ pierwszej instancji wskazał, że skarżąca nie spełnia przesłanek ustawowych warunkujących przyznanie świadczenia.

W odwołaniu od tej decyzji skarżąca zarzuciła:

1. 1. rażące naruszenie przepisów prawa poprzez wydanie decyzji w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny;
2. 2. nie przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez pracowników C.Ś.S. z ustanowionym przez nią pełnomocnikiem, co legło u podstaw zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że C.Ś.S pismem z 29 maja 2019 r. wezwało ją do uzupełnienia braków formalnych wniosku przez wskazanie wysokości renty wypłacanej jej babci, oświadczenia z jakich środków się utrzymuje w Niemczech oraz przedłożenie zaświadczenia z uczelni niemieckiej o wysokości wypłacanego stypendium, przetłumaczonego przez biegłego sądowego na język polski. Wyżej wymienione żądanie dotyczące usunięcia braków formalnych zostało zrealizowane we wskazanym przez C.Ś.S. terminie oraz w części od niej zależnej. Skarżąca wyjaśniła, że nie dostarczyła jedynie zaświadczenia z uczelni niemieckiej o wysokości otrzymywanego stypendium z uwagi na fakt, że władze uczelni nie wydają takiego zaświadczenia słuchaczom, co jest jasno zaznaczone w zaświadczeniu z uczelni, które przedłożyła do wniosku. Pismem z 19 czerwca 2019 r. (odebranym 8 lipca 2019 r.) została zawiadomiona o wyznaczeniu terminu wywiadu środowiskowego na 17 lipca 2019 r. w celu uzyskania od niej oświadczenia majątkowego.

Nie wskazano przy tym, że musi działać osobiście. Pismem z 27 czerwca 2019 r. została powiadomiona o przedłużeniu postępowania o przyznanie dodatku do 27 lipca 2019 r. 12 lipca 2019 r. otrzymała informację, że 16 lipca 2019 r. ma egzamin językowy z zakresu pojęć prawnych, od wyniku którego będzie zależało, czy będzie mogła studiować na uczelni, której obecnie jest słuchaczem. W zaistniałej sytuacji 14 lipca 2019 r. udzieliła pełnomocnictwa szczególnego J. G.. Ponadto sporządziła oświadczenie, że będąc słuchaczem uczelni niemieckiej nie otrzymuje żadnego stypendium, wypełniła oświadczenie majątkowe na drukach pobranych z MRPiPS i zobowiązała J. G. do złożenia powyższych dokumentów w C.Ś.S. 16 lipca 2019 r. zadzwoniła do C.Ś.S. i poinformowała pracowników, że 7 lipca 2019 r. nie może być obecna i chciałaby przełożyć termin wywiadu, na co się nie zgodzono.

Organ drugiej instancji stwierdzając, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie podniósł, że 27 maja 2019 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek K. G. (złożony przez osobę trzecią) – najemcy lokalu mieszkalnego nr 40 położonego w Ł. przy ul. A 30A, o powierzchni użytkowej 32,59 m2. Do wniosku została dołączona deklaracja z 24 maja 2019 r. o wysokości dochodów członka gospodarstwa domowego za okres II, III, IV 2019 r., z której w żaden sposób nie wynikało, jaki są dochody wymienionych w niej członków gospodarstwa domowego (K. G. i B. G.).

Prezydent Miasta Ł. pismem z 29 maja 2019 r. wezwał K. G. do uzupełnienia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego poprzez doręczenie w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania:

1. 1. zaświadczenia o wysokości emerytury B. G. wypłaconej w okresie deklarowanym, tj. od 1 lutego do 30 kwietnia 2019 r.;
2. 2. oświadczenia, z jakich środków wnioskodawczyni utrzymuje się i ponosi koszty przejazdu na uczelnię w Niemczech oraz zaświadczenie (przetłumaczonego na język polski przez tłumacza przysięgłego) z uczelni o wysokości wypłaconych w okresie deklarowanym stypendiów lub informacji o ich braku;
3. 3. uzupełnienia deklaracji o wysokości dochodów członków gospodarstwa domowego.

Wezwanie powyższe zostało przez skarżącą odebrane 11 czerwca 2019 r. Następnie 18 czerwca 2019 r. do organu pierwszej Instancji zostało dostarczone (przez osobę trzecią): zaświadczenie o dochodach B. G. oraz oświadczenie skarżącej o niemożności dostarczenia zaświadczenia z uczelni z informacją o wypłaconych stypendiach lub ich braku, w tak krótkim czasie (7 dni). Jednocześnie skarżącą oświadczyła, że koszty przejazdu na uczelnię jej nie obowiązują. Nie uzyskuje z niemieckiej uczelni żadnego stypendium i nie posiada żadnych dochodów. Pismem z 19 czerwca 2019 r. Prezydent Miasta Ł. zawiadomił K. G. o terminie wywiadu środowiskowego, który ustalono na 17 czerwca 2019 r., a którego przeprowadzenie jest niezbędne do ustalenia sytuacji dochodowej strony. Zawiadomienie zostało przez skarżącą odebrane 8 lipca 2019 r. 17 lipca 2019 r. upoważnieni do przeprowadzania wywiadów środowiskowych pracownicy socjalni udali się pod wskazany przez skarżącą adres zamieszkania: Ł., ul. A 30A m.

1. 40. Jak wynika z akt sprawy, nie zastali skarżącej w lokalu. Z przyczyn zależnych więc od wnioskodawczyni wywiad środowiskowy nie został przeprowadzony.

Organ drugiej instancji wyjaśnił, że w sprawach pomocowych (a do takiej kategorii należą sprawy z zakresu przyznawania dodatków mieszkaniowych), organy administracji publicznej obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Wśród dowodów wykorzystywanych w ramach tych postępowań rolę szczególną odgrywa rodzinny wywiad środowiskowy, podczas którego dochodzi do zebrania informacji i oświadczeń stron postępowania, umożliwiających organowi przyznającemu świadczenia z funduszy pomocowych zapoznanie się z sytuacją faktyczną: tj. rodzinną, majątkową i bytową osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia, a następnie na podjęcie właściwych działań zmierzających do przyjścia jej z pomocą. Ta forma postępowania wyjaśniającego bezpośrednio wpływająca na treść podejmowanego rozstrzygnięcia na przyznanie świadczeń bądź odmowę udzielenia pomocy), wymaga – ze względu na charakter ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej osoby ubiegającej się o pomoc – szczególnej aktywności i współdziałania ze strony wnioskodawcy.

Brak współdziałania po stronie ubiegającego się o przyznanie dodatku mieszkaniowego stanowi samodzielną przesłankę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku, bowiem zgodnie z art. 7 ust. 3 i 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oświadczenia o stanie majątkowym można żądać wyłącznie w toku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Nieobecność skarżącej, a więc i osoby prawem zobowiązanej do współdziałania z organem administracji publicznej oraz aktywnego uczestniczenia we wszystkich czynnościach procesowych w toku prowadzonego przez ten organ postępowania wyjaśniającego, jest równoznaczna z odmową złożenia oświadczenia majątkowego, które to oświadczenie może być złożone jedynie w toku przeprowadzanego wywiadu środowiskowego. Uniemożliwienie przez skarżącą przeprowadzenia wywiadu, uniemożliwia złożenie takiego oświadczenia i na gruncie ustawy o dodatkach mieszkaniowych, stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania wnioskodawczy dodatku mieszkaniowego.

Nieudzielenie przez skarżącą wywiadu środowiskowego z winy leżącej po jej stronie, obligowało Prezydenta Miasta Ł. do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego od 1 czerwca 2019 r., a decyzja ta nie narusza prawa.

Organ drugiej instancji odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu podniósł, że pełnomocnictwo, którego skarżąca udzieliła J. G. 14 lipca 2019 r. zostało wniesione do organu pierwszej instancji dopiero 1 sierpnia 2019 r., a więc po dacie wyznaczonego terminu wywiadu środowiskowego. Do 17 lipca 2019 r., do siedziby organu administracji nie wpłynęła od strony żadna "formalna" informacja o jej nieobecności w miejscu zamieszkania w wyznaczonym terminie o upoważnieniu osoby trzeciej (w tym przypadku J.G.), do złożenia w jej imieniu oświadczenia, o którym mowa w art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz o wniosku o wyznaczenie innego terminu na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z uwagi na brak możliwości uczestniczenia w nim 17 lipca 2019 r. Wnioskodawca składając wniosek o przyznanie pomocy finansowej powinien spodziewać się wizyty pracownika socjalnego, aktywnie uczestniczyć we wszystkich czynnościach procesowych oraz bezwzględnie odpowiadać na wezwania nawiązania kontaktu z organem pomocowym. W ocenie organu drugiej instancji, trudno uznać by skarżąca wykazała jakąś formę aktywności świadczącą o dobrej woli w zakresie współpracy, bądź chęci współdziałania z organem pierwszej instancji.

W skardze na powyższą decyzję K. G. wniosła o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła:

1. 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. polegające na bezpodstawnym przyjęciu przez organ drugiej instancji, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił zaistniały w sprawie stan faktyczny poprzez przyjęcie, że skarżąca nie był uprawniona do otrzymania pomocy w formie dodatku mieszkaniowego od 1 czerwca 2019 r. z uwagi na fakt, że 17 lipca 2019 r. pracownicy nie zastali w domu skarżącej, co uniemożliwiło im ustalenie stanu majątkowego, podczas gdy powyższe ustalenia nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym, ponieważ już 15 lipca 2019 r. posiadali oświadczenie o stanie majątkowym złożonym do urzędu administracji publicznej. Nieustalenie rzeczywistego stanu faktycznego spowodowało, że orzeczenie jest oczywiście nieprawidłowe, gdyby bowiem organy administracji publicznej uznały, że obowiązek zebrania całego materiału dowodowego przez organ administracji publicznej należy rozumieć w ten sposób, że organ albo czyni to z własnej inicjatywy, jeżeli uważa za konieczne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, albo gromadzi w aktach sprawy dowody wskazane lub dostarczone przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy oraz uwzględnił fakt, że skarżąca może działać przez pełnomocnika w przypadku, kiedy nie jest wezwana do osobistego działania to oczywistym jest, że nie istniałaby przesłanka do wydawania zaskarżonych decyzji i odpowiednio – istniałaby przesłanka do uchylenia przez organ drugiej instancji decyzji organu pierwszej instancji, albowiem należałoby uznać, że skarżąca bezspornie wykazała aktywność świadczącą o dobrej woli w zakresie współpracy, bądź chęć współdziałania z organem pierwszej instancji, osobiście, czy też przez pełnomocnika;
2. 2. naruszenie przepisów postępowania art. 7, art. 10 § 1 i art. 79 § 1 i 2 k.p.a. polegających na bezpodstawnym oddaleniu skargi na skutek przyjęcia przez organ drugiej instancji, że organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, mimo naruszenia podstawowych zasad postępowania (w tym prawa strony do brania czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz do wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów), co miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia, ponieważ doprowadziło do nieustalenia rzeczywistego stanu faktycznego w sprawie.

W uzasadnieniu skarżąca stwierdziła, że 8 lipca 2019 r. doręczono jej zawiadomienie informujące o terminie i godzinie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w jej miejscu zamieszkania, czyli 17 lipca 2019 r. r. w godzinach 14-16, nie wskazując przy tym, że musi działać osobiście. Z uwagi na nieobecność skarżącej w mieszkaniu, nie było możliwe przeprowadzenie wywiadu w wyznaczonym przez organ terminie. Zdaniem skarżącej, niemożność przeprowadzenia wywiadu nie może być potraktowana jako odmowa złożenia oświadczenia o stanie majątkowym, bowiem nie można stwierdzić wyraźnego, niebudzącego wątpliwości uchylania się jej od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w celu ustalenia stanu majątkowego, w sytuacji kiedy to organ pierwszej instancji posiadał owe oświadczenie majątkowej już wcześniej. Wynikającą z nagłej sytuacji życiowej (specjalistyczne egzaminy językowe w Goethe-Institut z zagadnień prawnych) nieobecność w miejscu zamieszkania w terminie wyznaczonym na przeprowadzenie wywiadu, którą próbowała usprawiedliwić oraz ustalić nowy termin wywiadu kontaktując się telefonicznie z organem, na którą to propozycję organ się nie zgodził, nie można było potraktować jako równoznacznej z odmową złożenia oświadczenia o stanie majątkowym uzasadniającą odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego stosownie do art. 7 ust. 4 ustawy.

Skarżąca w toku postępowania administracyjnego podejmowała działania wskazujące na chęć współpracy z organem, przedkładała dokumenty, do których była wzywana, w tym m.in. decyzje z ZUS potwierdzające wysokość osiąganego przez jej babcię dochodu z tytułu otrzymywanej renty, faktury za energię, sporządzała oświadczenia, dostarczała i tłumaczyła zaświadczenia, kierowała pisma do urzędu działała osobiście i przez pełnomocnika, próbowała ustalić nowy termin wywiadu kontaktując się telefonicznie z organem, na którą to propozycję organ się nie wyraził zgody pomimo, że sam przedłużył postępowanie aż do 27 lipca 2019 r., złożyła oświadczenie majątkowe bezpośrednio do urzędu w przeddzień wywiadu, ustaliła pełnomocnika celem reprezentowania jej podczas wywiadu, a w szczególności umocowała go do składania oświadczeń majątkowych, zgłosiła się 1 sierpnia 2019 r. sama do urzędu celem złożenia stosownych oświadczeń, itd.

Wobec powyższego nie można podzielić wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiska, jakoby skarżąca nie wykazała aktywność świadczącą o dobrej woli w zakresie współpracy, bądź chęci współdziałania z organem pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Skarga jest uzasadniona.

Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2019r. poz.2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.

W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:

1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:

a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.

Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.

Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd uznał, że organy administracji naruszyły przepisy postępowania a mianowicie art. 7,8,9,77 § 1, 80 K.p.a. oraz przepis prawa materialnego - art.7 ust.4 ustawy z 21 czerwca 2001r. i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą K. G. przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. z 2017r. poz.180 ze zm.) oraz przepisy rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 26 kwietnia 2013r. w sprawie sposobu przeprowadzania wywiadu środowiskowego, wzoru kwestionariusza wywiadu oraz oświadczenia o stanie majątkowym wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego a także wzoru legitymacji pracownika upoważnionego do przeprowadzenia wywiadu (Dz.U. z 2013r. poz.589).

Zgodnie z treścią art.3 ust.1 ustawy z 21 czerwca 2001r., dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8.

W myśl art.7 ust.1 wymienionej ustawy, dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty.

Zgodnie z treścią art.7 ust.3 wymienionej ustawy, organ, o którym mowa w ust. 1, odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że:

1. 1) występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w ust. 1, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe lub
2. 2) faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą jest mniejsza niż wykazana w deklaracji, o której mowa w ust. 1.

W myśl art.7 ust.4 ustawy, upoważniony przez organ, o którym mowa w ust. 1, pracownik przeprowadzający wywiad środowiskowy może żądać od wnioskodawcy i innych członków gospodarstwa domowego złożenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenia o stanie majątkowym, zawierającego w szczególności dane dotyczące posiadanych:

1. 1) ruchomości i nieruchomości;
2. 2) zasobów pieniężnych.

Odmowa złożenia oświadczenia stanowi podstawę do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego.

Zgodnie z treścią § 1 rozporządzenia z 26 kwietnia 2013r. wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejsce zamieszkania wnioskodawcy. Podczas wywiadu ustala się faktyczny stan majątkowy wnioskodawcy.

Z przepisu art.7 ust.4 ustawy z 21 czerwca 2001r. wynika, że podstawą odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego jest odmowa złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Przez "odmowę złożenia oświadczenia", o której mowa w wymienionym przepisie, należy rozumieć odrzucenie możliwości złożenia oświadczenia, niewyrażenie zgody na złożenie oświadczenia czy też uchylanie się w inny sposób od złożenia oświadczenia.

Należy zaznaczyć, ze celem wywiadu środowiskowego jest ustalenie stanu majątkowego wnioskodawcy. Podczas wywiadu bada się sytuację dochodowa, zawodową, zdrowotną oraz rodzinną wnioskodawcy i można żądać od niego bądź od innych członków gospodarstwa domowego złożenia oświadczenia o stanie majątkowym przy czym złożenie takiego oświadczenia można żądać wyłącznie w czasie przeprowadzenia wywiadu. Na osobę starającą się o przyznanie dodatku mieszkaniowego został jednocześnie nałożony obowiązek czynnego współdziałania z organem przy ustalaniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy i jego rodziny bowiem celem ustawy z 21 czerwca 2001r. jest wsparcie osób, które znajdują się w trudnej sytuacji materialnej i nie są w stanie samodzielnie pokryć bieżących wydatków na zajmowane mieszkanie (por wyrok WSA w Gliwicach w spr. IV SA/Gl 1213/17 z 22 marca 2018r., wyrok WSA we Wrocławiu w spr. II SA/Wr 574/17 z 14 lutego 2018r., wyrok WSA w Szczecinie w spr. II SA/Sz 505/17 z 14 czerwca 2017r., wyrok WSA w Gliwicach w spr. IV SA/Gl 344/08 z 30 września 2018r., wyrok NSA w spr. I OSK 1776/18 z 10 stycznia 2019r.).

W rozpoznawanej sprawie organy administracji błędnie uznały, że skarżąca odmówiła złożenia oświadczenia o stanie majątkowym gdyż była nieobecna w swoim miejscu zamieszkania w dniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego – 17 lipca 2019r. Przyjęcie takiej tezy nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym.

Analiza zgromadzonego materiału dowodowego wskazuje, że nie można przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości aby K. G. uchylała się do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Termin wywiadu został wyznaczony na dzień 17 lipca 2019r. o czym skarżąca została zawiadomiona pismem doręczonym jej w dniu 8 lipca 2019r. W dniu 16 lipca 2019r. J. G.złożył jednak w organie trzy pisma K.G. a mianowicie: pismo przeewodnie z 14 lipca 2019r., oświadczenie o stanie majątkowym z 14 lipca 2019r. oraz oświadczenie z dnia 14 lipca 2019r. W piśmie przewodnim skarżąca poinformowała, że z uwagi na studia na Uniwersytecie we Frankfurcie nie jest w stanie stawić się na wywiad w dniu 17 lipca 2019r. Podniosła także, iż termin wywiadu nie był z nią uzgodniony.

Nadto w piśmie znajduje się zdanie następującej treści: "Mając na uwadze okoliczności, a w szczególności to, iż uczę się w Niemczech termin... wywiadu powinien być chyba uprzednio ustalony ze mną, o co wnoszę". Analiza tego sformułowania wskazuje, że skarżąca wnosi o ustalenie nowego terminu wywiadu, który byłby z nią uzgodniony. Prośba ta została złożona przed terminem przeprowadzenia wywiadu. Wprawdzie na trzech złożonych dokumentach (tzn. na piśmie przewodnim, na oświadczeniu o stanie majątkowym i na oświadczeniu) znajduje się pieczęć wpływu do wydziału dodatków mieszkaniowych z datą "18.07.2019r." lecz faktycznie dokumenty te złożono w Centrum Świadczeń Socjalnych w Ł. w dniu 16 lipca 2019r. o czym świadczy treść protokołu ze złożenia tych dokumentów.

Również w dniu 16 lipca 2019r. K.G. telefonowała do organu, że nie będzie jej następnego dnia w czasie wywiadu gdyż przebywa w Niemczech z uwagi na egzaminy na uczelni (notatka urzędowa w aktach administracyjnych). W sytuacji gdy skarżąca w dniu 16 lipca 2019r. zarówno w piśmie złożonym tego dnia jak i w rozmowie telefonicznej informowała, że nie będzie obecna w trakcie wywiadu gdyż przebywa w Niemczech z uwagi na egzaminy na uczelni i wnosi o ustalenie nowego terminu wywiadu to organ winien rozważyć możliwość uwzględnienia tego wniosku. Organ mógł zatem wykazać dobrą wolę i wyznaczyć nowy termin wywiadu kilka lub kilkanaście dni później. W przekonaniu sądu nic być się nie stało gdyby termin wywiadu został przesunięty o kilka lub kilkanaście dni później. Takie zachowanie organu świadczyłoby o jego dobrej woli i byłoby zgodne z zasadami opisanymi w art.8 § 1 K.p.a. (zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej) i w art.9 (zasada informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ich prawa i obowiązki). Świadczyłoby to także, że organ kierował się dobrem osoby ubiegającej się o przyznanie jej dodatku mieszkaniowego.

W niniejszej sprawie organ administracji jednak tak nie postąpił lecz uznał, że nieobecność skarżącej w czasie wywiadu środowiskowego w dniu 17 lipca 2019r. jest równoznaczna z odmową złożenia oświadczenia majątkowego i odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego. Sąd w obecnym składzie nie podzielił takiego poglądu. Odmowa złożenia oświadczenia miałaby miejsce gdyby K.G. w sposób wyraźny uchylała się od przeprowadzenia wywiadu a więc gdyby przykładowo odmówiła przeprowadzenia wywiadu lub nie wpuściła pracowników organu do swojego mieszkania bądź gdyby mieszkanie w dniu wywiadu byłoby zamknięte a strona nie poinformowałaby organu o przyczynie swojej nieobecności. W rozpoznawanej sprawie żadna taka sytuacja nie miała miejsca. Wprost przeciwnie skarżąca w dniu 16 lipca pisemnie i telefonicznie poinformowała organ o swojej nieobecności w trakcie wywiadu, podała także tego przyczynę i prosiła w piśmie przewodnim o wyznaczenie nowego terminu.

Dodać również należy, iż w dniu 16 lipca 2019r. J. G. złożył w organie oświadczenie o stanie majątkowym skarżącej na formularzu stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 26 kwietnia 2013r. W ocenie sądu złożenie tego oświadczenia nie stanowi spełnienia obowiązku złożenia oświadczenia, o którym mowa w art.7 ust.4 ustawy z 21 czerwca 2001r. Jak już była bowiem o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach złożenie takiego oświadczenia można żądać wyłącznie w trakcie przeprowadzania wywiadu środowiskowego. Pracownicy organu muszą najpierw przeprowadzić wywiad, zorientować się w sytuacji majątkowej strony w tym sytuacji mieszkaniowej, rodzinnej i dochodowej a następnie mogą zażądać złożenia oświadczenia w tym wyjaśnienia przykładowo pochodzenia cenniejszych ruchomości znajdujących się w mieszkaniu bądź wyjaśnienia jeszcze innych kwestii dotyczących sytuacji materialnej strony. Mimo, że oświadczenie o stanie majątkowym złożone w dniu 16 lipca 2019r. nie spełnia wymogu określonego w art.7 ust.4 ustawy bo złożono je bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, to niemniej świadczy ono o dobrej woli K.G. w wyjaśnieniu swojej sytuacji majątkowej.

W przekonaniu sądu brak jest podstaw do uznania, że nieobecność skarżącej w swoim mieszkaniu w dniu wywiadu środowiskowego jest równoznaczne z brakiem współdziałania z jej strony oraz z odmową złożenia oświadczenia o stanie majątkowym. Wbrew twierdzeniom organów K.G. wykazywała inicjatywę współpracy z organem i nie uchylała się od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (nie odmówiła jego przeprowadzenia ani nie oświadczyła, że się nie zgadza na jego przeprowadzenie ani też nie uchylała się w inny sposób od przeprowadzenia wywiadu) a jedynie chodziło jej aby wywiad odbył się w innym terminie na co organ mógł się zgodzić.

W ocenie sądu organy administracji przyjęły zbyt rygorystyczną interpretację przepisu art.7 ust.4 ustawy z 21 czerwca 2001r. z pominięciem celu ustawy jakim jest niesienie pomocy osobom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i nie posiadającej wystarczających środków na zaspokojenie wydatków mieszkaniowych. Przy interpretacji każdego przepisu należy wziąć pod uwagę cel danego aktu prawnego a w niniejszej sprawie organy administracji tego celu nie uwzględniły.

Nadto organy administracji nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego. Dotyczy to wizyty pracowników organu w miejscu zamieszkania skarżącej w dniu 17 lipca 2019r. Na okoliczność tę sporządzono notatkę służbową składającą się z zaledwie dwóch zdań a mianowicie, że pracownicy organu nie zastali K.G. w lokalu i w związku z tym wywiad środowiskowy się nie odbył. Z notatki tej nie wynika kogo pracownicy zastali w lokalu, z kim rozmawiali i co im ta osoba odpowiedziała (m.in. dlaczego nie ma strony) oraz czy nie zostali wpuszczeni do lokalu czy też sami odstąpili od dalszych czynności. Ma to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w świetle okoliczności podniesionych w odwołaniu, że pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż posiada umocowanie do wszelkich czynności w imieniu strony a następnie zaprosił pracowników do lokalu lecz oni nie weszli. W zaskarżonej decyzji nie odniesiono się do zarzutów odwołania i nie wiadomo czy zarzuty te są bądź nie są wiarygodne.

Dodać należy, że zawiadomienie o przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego (pismo z 19 czerwca 2019r.) nie zawiera informacji o konieczności osobistego uczestnictwa strony w wywiadzie. Znajduje się w nim jedynie informacja, że uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu będzie jednoznaczne z odmową złożenia oświadczenia majątkowego co spowoduje odmowę przyznania dodatku mieszkaniowego. W sytuacji gdy przeprowadzenie wywiadu środowiskowego ma tak istotne konsekwencje dla przyznania dodatku mieszkaniowego to zawiadomienie o dacie jego przeprowadzenia winno zawierać informację czy konieczna jest osobista obecność strony czy też wystarczy obecność jego pełnomocnika. W zawiadomieniu z 19 czerwca 2019r. brak jest takiej informacji.

Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało aby skarżąca w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości uchylała się od przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że przejawiała ona inicjatywę współpracy z organem administracji przy ustalaniu swojej sytuacji majątkowej. W dniu 16 lipca informowała organ administracji (pisemnie i telefonicznie) o przyczynie swojej nieobecności w czasie wywiadu wnosząc jednocześnie o wyznaczenie nowego terminu jego przeprowadzenia. Organy administracji błędnie uznały, że nieobecność skarżącej w czasie wywiadu środowiskowego jest równoznaczna z odmową złożenia oświadczenia majątkowego. Naruszyły tym przepisy art.7,8,9,77 § 1, 80 K.p.a. oraz art.7 ust.4 ustawy z 21 czerwca 2001r. co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a.) i c.) p.p.s.a., sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Ł. z dnia [...]

Na podstawie art.250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust.1 pkt 1c.) i § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2019r. poz.18) sąd przyznał adwokat A. B. kwotę 442,80 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Sąd przyznał wynagrodzenie w wysokości 150% opłaty minimalnej biorąc pod uwagę nakład pracy adwokata i stopień zawiłości sprawy (dwukrotna obecność adwokata w sądzie celem zapoznania się z aktami sprawy oraz sporządzenie obszernego pisma procesowego z dnia 16 lipca 2020r.).

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu oraz dokonaną w nim ocenę prawną.

a.l.