Uzasadnienie
Postanowieniem z 2 listopada 2022 r. nr 1001-IOC.48.20.2022.2.JJ, wydanym na podstawie art. 162 § 1-3, art. 163 § 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 1540 ze zm.), art. 26 ust. 5 ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi (tekst jedn. w Dz. U. z 2021 r., poz. 1857) - po rozpatrzeniu wniosku "A" Spółki Jawnej z siedziba w P. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi nr 368000-COC-2.48.5.2021.EBB z 6 czerwca 2022 r. - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny.
Pismem z 5 października 2022 r. spółka jawna "A". wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi nr 368000-COC-2.48.5.2021.EBB z 6.06.2022 r. wskazując, że nie otrzymała tej decyzji.
Na podstawie art. 26 ust. 5 ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz obrotu paliwami opałowymi, w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
DIAS wyjaśnił, że zgodnie z art. 162 § 1 o.p. w razie uchybienia terminu, należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3).
Organ wyjaśnił, że z powołanych wyżej przepisów wynika jednoznacznie, że dla przywrócenia terminu konieczne jest kumulatywne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie:
- 1) uchybienie terminowi,
- 2) złożenie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu w określonym terminie,
- 3) uprawdopodobnienie braku winy wnioskującego w uchybieniu terminowi,
- 4) dokonanie czynności, dla której termin jest przewidziany.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w sprawie zostały spełnione przesłanki z ww. punktów 1 i 2. Decyzja organu I instancji z 6 czerwca 2022 r. została prawidłowo wysłana i skutecznie doręczona Spółce 24 czerwca 2022 r. w trybie z art. 150 § 4 o.p., o czym świadczy potwierdzenie odbioru przesyłki. Organ wskazał, że nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, ponieważ termin do jego złożenia upłynął 8 lipca 2022 r. Spółka złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji, której jak podała, nie otrzymała. We wniosku z 5 października 2022 r. Spółka, choć nie wskazała, kiedy dowiedziała się o przedmiotowej decyzji, to organ przyjął, że z ww. dniem ustała przyczyna, z powodu której nie dochowała terminu do wniesienia odwołania.
Zdaniem organu nie został natomiast spełniony warunek uprawdopodobnienia braku winy Spółki w uchybieniu terminowi. Przesłanka uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi jest bezpośrednio związana ze wskazaniem przyczyny naruszenia terminu. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, że przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła pokonać nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła mu wyręczyć się inną osobą.
DIAS wyjaśnił, że spółka wskazała jedynie, że nie otrzymała decyzji Naczelnika Łódzkiego Urzędu Celno-Skarbowego w Łodzi z 6 czerwca 2022 r. Organ wyjaśnił, że spółka miała wiedzę o prowadzonym wobec niej postępowaniu w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu naruszenia obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów. Postanowienie o wszczęciu tego postępowania organ I instancji doręczył skutecznie Spółce 13 kwietnia 2021 r. Ponadto, była informowana pismami procesowymi (z 27.01.2022 r., 30.03.2022 r. i 31.05.2022 r.) o wypowiedzeniu się w sprawie zebranego materiału dowodowego i o wyznaczeniu nowego terminu na załatwienie sprawy. W związku z czym, według reguł należytej staranności, winna tak sprawnie zorganizować swoją działalność, by zapewnić sobie odbiór decyzji.
Zdaniem organu Spółka nie spełniła przesłanki z punktu 4, nie dokonała czynności, dla której termin jest przewidziany. Wraz z wnioskiem nie złożyła jednocześnie odwołania od decyzji. Nie wystarczy sam wniosek, konieczne jest także podjęcie próby dokonania czynności, która pierwotnie nie została dokonana. Wobec powyższego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki dla przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
W skardze "A" Spółki Jawnej z siedzibą w P. zarzuciła przyjęcie okoliczności sprzecznych ze stanem faktycznym mającymi bezpośredni wpływ na treść orzeczenia, a więc naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci obrazy art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie zgromadzonego materiału dowodowego, przez co nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. Do skargi załączono odwołanie od decyzji z 6 czerwca 2022 r.
Spółka podniosła, że w toku postępowania nie została doręczona decyzja z 6 czerwca 2022 r. zgodnie z obowiązującymi zasadami doręczeń. Jest to rażące naruszenie prawa procesowego w postępowaniu administracyjnym. W oczywisty sposób nie można skorzystać ze środka odwoławczego bez doręczenia i znajomości decyzji. Wiedzę o samej decyzji powzięli w momencie doręczenia im upomnienia Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie (data odbioru 3 października 2022 r.). Po otrzymaniu informacji od Naczelnika Trzeciego Urzędu Skarbowego w Szczecinie o prowadzonej przez ten urząd egzekucji należności ustalili kto wydał decyzję oraz wysłali prośbę o doręczenie decyzji oraz przywrócenie terminu. Aby przyspieszyć obieg dokumentów pismo zostało wysłane pocztą elektroniczną. Spółka wskazała, że nie uzasadniała powodu, z jakiego nie otrzymali przesyłki poleconej, ponieważ priorytetem była chęć najszybszego poinformowania Naczelnika Łódzkiego Urzędu Skarbowego w Łodzi o zaistniałej sytuacji.
Spółka podniosła, że organ nie wezwał strony do uzupełnienia wniosku, nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego tylko przesłał jej wniosek do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi. Strona wyjaśniała, że pod adresem działalności prowadzi stację paliw, czynną 7 dni w tygodniu, 24 godziny na dobę.
Strona zwróciła uwagę na fakt otrzymania od organu I instancji postanowienia z 31 maja 2022 r. o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy do 30 lipca 2022 r. przy jednoczesnym wydaniu decyzji w dniu 6 czerwca 2022 r., czyli 6 dni po przedłużeniu postępowania o kolejne dwa miesiące.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
W piśmie z 16 marca 2023 r. skarżąca spółka podniosła, że wykonuje swoje czynności zawodowe przez całą dobę i nie posiada oddawczej skrzynki pocztowej na drzwiach siedziby ani w żadnym innym miejscu. Ponownie zaznaczyła, że nie doręczono jej decyzji, jak również ponownego awiza.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 259), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 2 listopada 2022 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z 6 czerwca 2022 r. nakładającej karę pieniężną z tytułu naruszenia obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów. Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę w oparciu o wyżej przywołane kryteria sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie narusza bowiem przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie rozważań wskazać należy, że w toku postępowania podatkowego oraz w skardze do sądu skarżąca spółka w ramach postępowania dotyczącego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania kwestionuje prawidłowość doręczenia decyzji z 6 czerwca 2022 r. w trybie "awizo" (art. 150 § 4 o.p.). Wobec powyższego wyjaśnić należy, że w sytuacji, w której strona kwestionuje prawidłowość dokonanego doręczenia decyzji w istocie twierdzi więc, że termin do złożenia odwołania nie rozpoczął swojego biegu. Instytucja przywrócenia terminu ma bowiem zastosowanie do sytuacji, gdy strona nie kwestionuje tego, że nie dopełniła czynności procesowej w ustawowym terminie, a twierdzi jedynie, że uchybienie to nastąpiło z powodu zaistnienia okoliczności faktycznych niezawinionych przez nią.
Wobec powyższego w rozpoznawanej sprawie w pierwszej kolejności rozważenia wymaga prawidłowość doręczenia skarżącej spółce decyzji Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z 6 czerwca 2022 r. nakładającej karę pieniężną z tytułu naruszenia obowiązków związanych z drogowym przewozem towarów.
Stosownie do treści art. 150 § 1 o.p. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149:
- 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
- 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę.
Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (§ 2).
W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3).
W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).
Przepis art. 150 o.p. umożliwia przyjęcie fikcji prawnej, że pismo, którego adresat nie odebrał z placówki pocztowej lub z urzędu gminy (miasta) w określonym ustawą terminie, zostało doręczone z upływem ostatniego dnia tego terminu.
Przewidziany w art. 150 o.p. zastępczy sposób doręczenia może być wykorzystany wyłącznie w razie niemożności bezpośredniego doręczenia pisma adresatowi w sposób określony w art. 148 o.p., ani też pośredniego doręczenia pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy (art. 149 o.p.).
Nie może być uznane za doręczone w trybie art. 150 o.p. pismo, w którym błędnie wpisano adres odbiorcy albo gdy z treści potwierdzenia odbioru nie wynika: przyczyna, z powodu której nie dokonano doręczenia w trybie art. 148 § 1 i art. 149 o.p., czy zawiadomienie o przesyłce dwukrotnie umieszczono w jednym z miejsc wymienionych w art. 150 § 2, czy upłynął 14-dniowy okres przechowywania przesyłki.
Dla uznania, że decyzja lub postanowienie zostały skutecznie doręczone w trybie art. 150 o.p. konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa, pracownik organu podatkowego lub inna upoważniona osoba zawiadomiła adresata w sposób niebudzący wątpliwości o nadejściu pisma i miejscu, gdzie można je odebrać.
Wszelkie adnotacje na zwróconej przesyłce (zamieszczone na kopercie lub na zwrotnym potwierdzeniu odbioru) opatrzone stosownymi pieczątkami i podpisami mają walor dokumentu urzędowego i mogą stanowić dowód tego, co zostało w nich stwierdzone (por. wyroki NSA z: 8 grudnia 2011 r. I FSK 11/11; 7 maja 2015 r., I FSK 608/14; 15 marca 2022 r., II FSK 1790/19; 10 lutego 2022 r., I FSK 2560/21). Zwrotne potwierdzenie odbioru korzysta zatem z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą tego, co zostało w nim stwierdzone. Jednocześnie należy zastrzec, że domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych.
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również, że w sytuacji, gdy adnotacje te nie spełniają wymogów określonych w art. 150 § 1 i 2 o.p. dopuszczalne jest prowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie istniejących wątpliwości, np. przez wystąpienie do odpowiedniej placówki pocztowej o przekazanie stosownych informacji związanych ze sposobem doręczenia przesyłki (por. wyroki NSA z: 8 grudnia 2011 r., I FSK 11/11; 2 grudnia 2012 r., I FSK 123/11; 3 marca 2021 r., I FSK 204/20). Wszelkie czynności doręczyciela powinny być ściśle udokumentowane po to, aby można było wiernie odtworzyć sposób doręczenia (por. wyrok NSA z 4 lipca 2013 r., I GSK 1032/12).
Należy podkreślić, że z uwagi na doniosłe skutki procesowe, jakie wiążą się dla stron postępowania z zastosowaniem omawianego trybu doręczeń przesyłek pochodzących od organów, szczególnie rygorystycznie należy przestrzegać procedury uregulowanej w art. 150 o.p. Zarówno w literaturze przedmiotu, jak i w orzecznictwie sądowym podkreśla się, że ustanowiony w art. 150 o.p. tryb fikcji prawnej doręczenia jest wyjątkiem od zasady doręczenia pisma do rąk adresata, w przypadku osób fizycznych w trybie art. 148 o.p., a zatem przepis ten powinien być interpretowany w sposób ścisły. Wykładnia rozszerzająca tego przepisu jest niedopuszczalna (por. wyrok NSA z 28 listopada 2019 r., II FSK 186/18).
Dla uznania, że decyzja albo postanowienie zostały skutecznie doręczone w trybie art. 150 o.p. konieczne jest wykazanie przez organ administracji, że placówka pocztowa, pracownik organu podatkowego lub inna upoważniona osoba zawiadomiła adresata w sposób niebudzący wątpliwości o nadejściu pisma i - co trzeba podkreślić - miejscu, gdzie może je odebrać (postanowienie NSA z 28 marca 2022 r., I FZ 12/22).
Zdaniem Sądu, organ odwoławczy nie przeprowadził wyczerpującego postępowania w zakresie skuteczności doręczenia skarżącej spółce decyzji organu I instancji. Z treści wniosku o przywrócenie terminu, jak i skargi do sądu oraz pisma z 16 marca 2023 r., wynika, że skarżąca spółka zakwestionowała skuteczność doręczenia decyzji, wskazując, że jej nie otrzymała. Strona podniosła, że siedziba spółki zlokalizowana jest pod adresem [...]-[...] P., ul. D. 56 i jest to stacja paliw pracująca pod szyldem O. S.A. Obiekt jest czynny przez całą dobę przez 7 dni w tygodniu. Strona wyjaśniła, że nie posiada oddawczej skrzynki pocztowej, więc nie mogła w niej znaleźć awiza i awiza powtórnego. Korespondencja doręczana jest za pośrednictwem pracowników stacji, która przez całą dobę prowadzi działalność gospodarczą.
Z powyższych twierdzeń skarżącej spółki wynika, że nie ma oddawczej skrzynki pocztowej, jak również, co ma istotne znaczenie, pod adresem prowadzonej działalności gospodarczej znajduje się całodobowa stacja paliw. Tymczasem z załączonej do akt koperty zawierającej decyzję z 6 czerwca 2022 r. i zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłkę dla skarżącej spółki skierowaną na adres [...]-[...] P. ul. D. 56 awizowano w dniach 10 czerwca 2022 r. i 20 czerwca 2022 r. Natomiast informację o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej listonosz umieścił w oddawczej skrzynce pocztowej (k. 70 akt admin.). Na tej podstawie organ uznał decyzję za doręczoną w trybie "awizo" z dniem 24 czerwca 2022 r.
W ocenie Sądu, organ rozpatrując wniosek spółki o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w pierwszej kolejności powinien zbadać, czy decyzja weszła do obrotu prawnego. Z przedstawionych powyżej wątpliwości wynika jasno, że spółka nie posiada skrzynki pocztowej, więc nie mogła w niej odnaleźć awiza i awiza powtórnego. Organ nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Organ nie wyjaśnił, czy przesyłka zawierająca decyzję była prawidłowo awizowana, tzn. czy zawiadomienie było pozostawione przez osobę doręczającą w sposób umożliwiający jego odebranie przez stronę. Organ powinien ustalić, czy doręczenie odpowiadało wymogom określonym art. 150 § 1-4 o.p. DIAS powinien skorzystać również z możliwości śledzenia przesyłki na stronie internetowej Poczty Polskiej.
W orzecznictwie i w doktrynie wielokrotnie wyrażano pogląd, że wątpliwości co do okoliczności doręczenia decyzji powinny stanowić przedmiot postępowania dotyczącego stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Nieprawidłowości w zakresie doręczenia korespondencji nie mogą uzasadniać przywrócenia terminu, czy też być "załatwiane" poprzez zastosowanie tej instytucji. Brak skutecznego doręczenia decyzji powoduje bowiem, że bieg terminu do wniesienia odwołania w ogóle nie rozpoczyna się, a w konsekwencji nie może on zostać przekroczony i tym samym przywrócony stosownie do art. 162 § 1 o.p. Jeżeli zatem stwierdzono uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, na mocy postanowienia wydanego w trybie art. 228 § 1 pkt 2 o.p., to nieprawidłowości w doręczaniu decyzji powinny być podnoszone w ramach skargi na to postanowienie.
W postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu należy oceniać przesłanki warunkujące przywrócenie uchybionego terminu. Kwestia prawidłowości doręczenia decyzji wykracza poza zakres postępowania w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania (zob. P. Pietrasz w komentarzu do art. 162 Ordynacji podatkowej [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz aktualizowany pod red. L. Etela, LEX/el. 2020; R. Hauser w komentarzu do art. 162 Ordynacji podatkowej [w:] Ordynacja podatkowa. Komentarz, S. Babiarz i in., wyd. IX, WKP 2019; a także wyroki NSA: z 12 grudnia 2019 r., I FSK 1653/17; z 25 kwietnia 2019 r., I FSK 776/17; z 28 lutego 2019 r., I FSK 475/17; z 10 lipca 2018 r., I FSK 1310/16, z 27 lutego 2020r. w spr. I FSK 2241/19 i powołane tam orzeczenia - treść wyroków dostępna w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Niemniej jednak należy zauważyć, że do Sądu nie wpłynęła skarga na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
Wobec powyższego Sąd uznał, że dokładne wyjaśnienie wskazanych powyżej okoliczności będzie mogło stanowić podstawę do oceny, czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest zasadny. Skoro w sprawie nie można uznać, że doręczenie decyzji organu I instancji było skuteczne, to tym samym nie można stwierdzić, że rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania, a to oznaczałoby brak uchybienia terminu, który mógłby podlegać przywróceniu.
Ponadto w rozpoznawanej sprawie należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 162 § 1 o.p., w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl art. 162 § 2 o.p. podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.
Niewątpliwie z akt administracyjnych wynika, że skarżąca spółka nie dołączyła do wniosku o przywrócenie terminu z 5 października 2022 r. odwołania. W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie przyjmuje się, że niedopełnienie obowiązku złożenia odwołania jednocześnie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia, o którym mowa w art. 162 § 2 o.p., stanowi brak formalny podania. W przypadku jego wystąpienia, organ podatkowy właściwy do rozpoznania odwołania powinien wezwać stronę – na podstawie art. 169 § 1 wspomnianej ustawy – do usunięcia braku w terminie 7 dni z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienia podania bez rozpatrzenia (por. uchwała 7 sędziów NSA z 21 kwietnia 2009 r., sygn. II FPS 9/08, oraz późniejsze orzeczenia sądów administracyjnych, np. wyrok WSA w Poznaniu z 4 czerwca 2019 r., sygn. III SA/Po 180/19, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W przedmiotowej sprawie organ nie wezwał skarżącej spółki do usunięcia powyższego braku. Organ odwoławczy był zobowiązany do wezwania strony skarżącej do usunięcia braku formalnego wniosku przez wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji. W przypadku dokonania tej czynności, organ byłby zobowiązany do merytorycznego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, natomiast w przypadku niewniesienia odwołania organ byłby zobligowany do pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu bez rozpatrzenia w trybie art. 169 § 4 o.p. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2019 r. sygn. I OSK 3332/18, publ. jak wyżej).
Ponownie rozpoznając sprawę organ powinien wziąć pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu. Organ przeprowadzi postępowanie wyjaśniające dotyczące kwestii prawidłowości doręczenia stronie decyzji z 6 czerwca 2022 r. W zależności od jego wyników, organ wezwie stronę do uzupełnienia braku formalnego odwołania albo z tej możliwości zrezygnuje. Organ rozważy również przesłankę winy z art. 162 § 1 o.p. określonych w art. 150 o.p. Dopuszczalne jest prowadzenie postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie istniejących wątpliwości. Może to nastąpić np. poprzez wystąpienie do odpowiedniej placówki pocztowej o przekazanie stosownych informacji związanych ze sposobem doręczenia przesyłki (por. wyrok NSA z 2 grudnia 2011 r., I FSK 123/11; postanowienie NSA z 28 marca 2022 r., I FZ 12/22; wyrok NSA z 13 stycznia 2011 r., I FSK 215/10; wyrok NSA z 16 kwietnia 2008 r., I FSK 599/07; wyrok NSA z 10 września 2015 r., II FSK 2198/14).
Wobec powyższego, Sąd stwierdził naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 120, 121 § 1, art. 122 i art. 187 o.p. w związku z art. 150 § 3 i 4 i art. 162 § 1 i § 2 o.p. w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Należy pamiętać, że prawidłowość doręczeń jest jednym z kluczowych warunków przestrzegania praw strony, zaś same przepisy traktujące o doręczeniach mają charakter gwarancyjny. Wszelkie wątpliwości w tym zakresie powinny być tłumaczone na korzyść strony, natomiast błędy podmiotów trzecich dokonujących doręczeń - poczty (doręczycieli) - obciążają na zasadzie ryzyka administrację podatkową (por. wyrok NSA z 1 sierpnia 2014 r., II FSK 2087/14; postanowienie NSA z 28 marca 2022 r., I FZ 12/22).
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. O kosztach Sad orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. (wpis od skargi w wysokości 100 zł).
eg