Uzasadnienie
III SA/Łd 899/17
Decyzją z dnia [...], nr [...] wydaną na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz. 10); art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) – dalej: k.p.a., Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. z dnia [...], nr [...] orzekającą o odmowie zmiany imienia i nazwiska R. F., z imienia R. na imiona P. R., i z nazwiska F. na nazwisko R. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:
Wnioskiem z dnia 2 czerwca 2016 r. skarżący wystąpił do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. o dokonanie, w trybie administracyjnym, jego imienia i nazwiska z R. F. na P. R.R.. Uzasadniając strona wskazała, iż od 1 kwietnia 2014 r. pozostaje pod opieką Poradni Zdrowia Psychicznego i Patologii Współżycia w Ł., z uwagi na trwający proces terapeutyczny przed procedurą korekcji płci. Do wniosku strona załączyła zaświadczenie lekarskie, z którego wynika, iż zdiagnozowano u niej transseksualizm typu M/K. Skarżący wyjaśnił nadto, że w wyniku przejścia terapii lekowej nabrał kobiecego wyglądu i kształtów, a wśród znajomych i rodziny używa imienia P. Oświadczył także, że jego wygląd nie pasuje do jego danych zamieszczonych w dowodzie osobistym i prawie jazdy, co stanowi problem w kontaktach społecznych i urzędowych.
Decyzją z dnia [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w P. odmówił R.F. zmiany imienia i nazwiska, zgodnie z wnioskiem z dnia 2 czerwca 2016 r. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ I instancji powołując się na przepisy ustawy o zmianie imienia i nazwiska oraz przepisy ustawy kodeksu cywilnego wskazał, że zmiana imienia i nazwiska z męskiego na żeńskie (i odwrotnie), w świetle aktualnie obowiązujących przepisów nie może nastąpić bez wcześniejszego uzyskania orzeczenia sądowego o zmianie płci, a ten warunek w niniejszej sprawie nie został spełniony.
W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Kwestionując zasadność wydanej decyzji R. F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który wyrokiem z dnia 15 lutego 2017 r., III SA/Łd 745/16 uchylił zaskarżoną decyzję w części w jakiej utrzymywała ona decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. z dnia [...], nr [...] w zakresie odmowy zmiany nazwiska i oddalił skargę w pozostałym zakresie.
Na powyższe orzeczenie, w części oddalającej skargę R. F. wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast w części uchylającej zaskarżoną decyzję wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia15 lutego 2017 r. uprawomocnił się w dniu 13 kwietnia 2017 r.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w P. w zakresie dotyczącym odmowy zmiany nazwiska. Uzasadniając organ odwoławczy wskazał, iż stosownie do treści art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska wniosek o zmianę nazwiska może zostać uwzględniony wyłącznie z ważnych powodów, które przykładowo wymienione zostały w powołanym przepisie. Dalej organ wskazał, iż choć nazwisko jest dobrem osobistym każdego człowieka, to jednak swoboda jego dysponowaniem nie ma charakteru zupełnymi, gdyż podlega ona ograniczeniom, z uwagi na konieczność realizacji zasady stabilizacji nazwisk, która to zasada służyć ma natomiast identyfikacji konkretnej osoby. Częste i całkowicie dowolne zmiany nazwiska mogłyby natomiast doprowadzić do wielu utrudnień w realizacji tej zasady. Z powyższych względów organom właściwym w sprawie zmiany nazwiska, obok nałożenia obowiązku niedopuszczenia do naruszenia dobra osobistego osoby wnioskującej o zmianę nazwiska, przyznane zostało uprawnienie do badania ważkości oraz zasadności przesłanek wskazanych przez tę stronę.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy organ odwoławczy wskazał, iż nie stanowi ważnego powodu uzasadniającego zmianę nazwiska podniesione przez stronę argumenty używania w swoim środowisku imion i nazwiska P. R. R., czy też problemy w załatwianiu spraw urzędowych i w kontaktach społecznych, wynikające z konfliktu pomiędzy danymi zawartymi w jego dokumentach, a jego wyglądem. W ocenie organu fakt używania określonego imienia i nazwiska, w codziennych, nieurzędowych kontaktach, pomiędzy rodziną, znajomymi, pozostaje poza zainteresowaniem prawa administracyjnego i zależy wyłącznie od jego posiadacza.
Natomiast okoliczność poczucia "niepasowania" nazwiska do wyglądu jest jedynie subiektywnym odczuciem strony. Za niewystarczające do uwzględnienia wniosku o zmianę nazwiska organ uznał także udokumentowane przez stronę zaburzenia identyfikacji, zdiagnozowany transseksualizm typu M/K oraz fakt odbywania przez stronę hormonalnej terapii przed zabiegiem zmiany płci. Zdaniem Wojewody ważne powody zmiany nazwiska winny być osadzone w zweryfikowanych stanach faktycznych, dotyczących istotnego stanu rzeczy, a nie opierać się na słownych czy pisemnych deklaracjach, co do jego zamierzeń.
Również podniesione przez stronę argumenty, co do trudnego wymówienia jego nazwiska w krajach sąsiednich, jak i negatywnego odczucia strony, co do brzmienia sylabizowania nazwiska F. kojarzącego mu się z zwrotami "szczy, sika, oddaje mocz" nie stanowią uzasadnionej okoliczności przemawiającej za uwzględnieniem wniosku. Występujące w języku polskim dźwięczne głoski są jego cechą charakterystyczną, podobnie zresztą jak inne charakterystyczne głoski jeżyków krajów sąsiednich, których obywatele skutecznie funkcjonują na terenie Polski. Natomiast, co do podniesionego dopiero na etapie skargi do sądu administracyjnego argumentu istniejącego konfliktu pomiędzy skarżącym, a jego biologicznym ojcem, organ uznał, że przytoczone w tym zakresie okoliczności także nie uzasadniają zmiany nazwiska strony, a przedstawiona argumentacja miała na celu jedynie wzmocnienie argumentacji mającej przemawiać za uzasadnieniem wniosku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zarzucił Wojewodzie [...] lekceważenie prawomocnego rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 lutego 2017 r., III SA/Łd 745/16 oraz działanie na szeroko rozumianą szkodę skarżącego. Zdaniem skarżącego zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy zajmowali się kwestiami transseksualizmu, a nie złożonym przez niego wnioskiem o zmianę imienia i nazwiska, dokonując niewłaściwej interpretacji przepisów. Powyższe działania zdaniem skarżącego, dyskryminują jego osobę, w sytuacji gdy jako osoba o statusie TSMK jest prawnie chroniony.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosiło jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z dnia 16 listopada 2017 r. stanowiącym uzupełnienie skargi, ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego (na mocy postanowienia referendarza sądowego z dnia 4 października 2017 r., III SA/Łd 899/17), zarzucił naruszenie:
- - art. 7, ar. 77 §1, art. 136, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a co za tym idzie brak dokładnego wyjaśnienia sprawy w zakresie niezbędnym do wydania decyzji;
- - art. 8, art. 11, art. 107 § 3 k.p.a. poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, w szczególności z uwagi na niedokonanie oceny okoliczności wskazanych przez skarżącego, jak i nie wyjaśnienie przesłanek, którymi kierowano się przy wydaniu zaskarżonej decyzji.
Z uwagi na powyższe naruszenia wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które to koszty zgodnie z oświadczeniem nie zostały uiszczone w całości ani w części.
Uzasadniając wskazał, iż Wojewoda [...], pomimo zaleceń zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 lutego 2017 r., rozpatrując ponownie sprawę ograniczył się po raz kolejny do treści regulacji art. 60 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. prawo o aktach stanu cywilnego, w myśl którego do aktu urodzenia wpisuje się między innymi nazwisko i płeć dziecka, a która to regulacja przesądza, zdaniem organu o tym, że podnoszone przez skarżącego argumenty, co do jego zaburzeń identyfikacji płci, jest jedynie jego subiektywnym odczuciem, i nie stanowi wystarczającej przesłanki do uwzględnienia wniosku o zmianę nazwiska. Nie dokonując weryfikacji swoich twierdzeń z sytuacjami występującymi w życiu skarżącego, wynikającymi z problemów związanych z kobiecym wyglądem skarżącego i legitymowaniem się dokumentami wystawionymi na nazwisko R. F., a przejawiającymi się między innymi w czynionych mu zarzutach posługiwania się cudzymi dokumentami, braku możliwości pełnego korzystania z osiadanej wiedzy i uprawnień zawodowych z zakresu pszczelarstwa z uwagi na nieuregulowaną sytuację prawną, organy orzekające w sprawie wydały rozstrzygnięcia arbitralne i niczym nieuzasadnione.
Ponadto przed ich wydaniem organ nie dokonał wyważenia słusznego interesu skarżącego oraz słusznego interesu społecznego, który to obowiązek wynika wprost z treści art. 7 k.p.a. Dalej pełnomocnik skarżącego wskazał na treść art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o zmianie imienia i nazwiska, z której wynika, iż jedną z przesłanek uwzględniających wniosek w zakresie zmiany nazwiska, jest zmiana nazwiska na nazwisko używane, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Ponadto zdaniem pełnomocnika, organ odnosząc się do argumentacji skarżącego, co do trudności z wymową jego nazwiska, pominął zupełnie okoliczność, że strona regularnie przebywa na terenie Francji, gdzie na stałe przebywa cześć jego rodziny. Pobyty te wykraczają poza zwykłe, kilkudniowe wyjazdy turystyczne, a co za tym idzie wielokrotnie dochodzi do sytuacji, w którym skarżący jest obowiązany do podania swoich danych, czy okazania dokumentu tożsamości.
Za brak istnienia argumentacji przeciwnej po stronie organu, uznać zdaniem pełnomocnika należy, odmowę uwzględnienia argumentacji skarżącego, co do zasadności zmiany nazwiska z uwagi na negatywne odczucia jego sylabizowania, kojarzącego się stronie z czynnością oddawania moczu. Natomiast, co do przesłanki złych relacji skarżącego z biologicznym ojcem, które w ocenie pełnomocnika czynią wniosek zasadnym, argumentacja organu nie uwzględnia w żaden sposób faktu, iż trwający pomiędzy tymi osobami konflikt trwa nadal, a jego natężenie powoduje między innymi brak akceptacji osoby skarżącego ze strony ojca.
Ponadto pełnomocnik skarżącego wskazał, iż już w treści decyzji organu I instancji brak było jakiejkolwiek argumentacji, co do zasadności odmowy zmiany nazwiska, gdyż podobnie jak to miało miejsce w przypadku uchylonej przez sąd administracyjny, wcześniejszej decyzji Wojewody [...], Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w P. ograniczył się jedynie do przedstawienia swojego stanowiska uzasadniającego odmowę zmiany imienia. Z uwagi na powyższe również ta decyzja winna zostać uchylona na podstawie art. 135 p.p.s.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. 2017r. poz. 1369)- dalej: p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o powyższy przepis następuje z urzędu, lecz jego celowość została pozostawiona ocenie sądu (por. postanowienia NSA z dnia 11 marca 2005 r., I OZ 45/05 oraz z dnia 7 czerwca 2008 r., I OZ 382/08), z tym że zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej, przy czym celowość zawieszenia powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości ewentualnej konieczności uruchomienia nadzwyczajnych środków wzruszania rozstrzygnięć ostatecznych np. przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2008 r., I FZ 221/08).
W niniejszej sprawie w ocenie Sądu zasadnym jest zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1pkt 1 p.p.s.a. Jak już bowiem wcześniej wskazano, od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 15 lutego 2017 r., III SA/Łd 745/16, oddalającego skargę R. F. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w części dotyczącej odmowy zmiany nazwiska, skarżący wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II OSK 1521/17 i do dnia dzisiejszego nie została rozpoznana.
Z uwagi na fakt, iż wyżej wskazane rozstrzygnięcie zapadło w tym samym stanie faktycznym i prawnym, a w szczególności mając na uwadze, że przesłanki zmiany zarówno imienia, jak i nazwiska uregulowane zostały tą samą ustawą z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (tekst jedn.: Dz.U. z 2016 r. poz.
10) zasadnym w ocenie Sądu, w szczególności z punktu widzenia celowości, sprawiedliwości oraz ekonomiki procesowej, jest zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego, do czasu rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej R. F., zawisłej pod sygn. akt II OSK 1521/17.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne.
a.l.