Uzasadnienie
Pismem z dnia 20 kwietnia 2011 r. skarżący J. B. wniósł skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 marca 2011 r. Skargę podpisał ojciec skarżącego L. B., który nie załączył do niej pełnomocnictwa, dlatego został do tego zobowiązany zarządzeniem z dnia 18 maja 2011 r. (k. 1-2 akt sprawy).
Pomimo wezwania pełnomocnictwo nie zostało złożone, co spowodowało odmowę dopuszczenia L. B. do udziału w sprawie w charakterze pełnomocnika na mocy postanowienia z dnia 8 czerwca 2011 r. (postanowienie – k. 27 akt sprawy). Jednocześnie zarządzeniem z tego dnia skarżący J. B. zobowiązany został do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez jej podpisanie – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem jej odrzucenia (zarządzenie – k. 32). Termin ten upłynął bezskutecznie.
Dlatego postanowieniem z dnia 21 września 2011 r. Sąd – na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – odrzucił skargę, z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych skargi (k. 38-39 akt sprawy). Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 12 listopada 2011 r.
Na podstawie zarządzenia z dnia 1 marca 2012 r. (k. 48), do akt sprawy załączone zostało pełnomocnictwo udzielone L. B. przez J. B. do występowania w jego imieniu przed sądami administracyjnymi (k. 51). Jednocześnie do akt sprawy załączony został złożony w sprawie sygn. III SA/Lu 96/12 WSA w Lublinie przez L. B. na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (k. 54 i 55-57).
W wyniku rozpoznania tego wniosku w niniejszej sprawie, postanowieniem z dnia 25 października 2012 r. referendarz sądowy odmówił L. B. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Referendarz wskazał, że w związku z tym, iż wnioskujący o przyznanie prawa pomocy L. B. nie jest stroną postępowania, nie może zostać mu przyznane prawo pomocy (k. 81-82 akt sprawy).
Pismem z dnia 15 listopada 2012 r. L. B. podtrzymał wniosek o udzielenie mu nieodpłatnie pomocy prawnej (k. 88). Pismo to zostało potraktowane jako wniesiony w terminie sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 25 października 2012 r. (zarządzenie – k. 87).
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Co do zasady, zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a."), od wydanych przez referendarza sądowego na posiedzeniu niejawnym postanowień w przedmiocie prawa pomocy przysługuje stronie sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 7 dni. Z przepisu art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, że w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.
Uregulowania te dotyczą jednak takiej sytuacji, kiedy wniosek o przyznanie prawa pomocy zgłoszony został przed wszczęciem postępowania, albo w jego toku, a dodatkowo wnioskujący o przyznanie prawa pomocy jest stroną postępowania, co wynika wyraźnie z przepisu art. 243 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Natomiast stwierdzenie prawomocności orzeczenia kończącego postępowanie (w niniejszej sprawie postanowienia o odrzuceniu skargi) oznacza, że sprawa sądowoadministracyjna nie jest już sprawą rozpoznawaną przez sąd, zatem nie jest też sprawą w toku.
Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych złożony po prawomocnym zakończeniu postępowania jest niedopuszczalny (por. postanowienia: NSA z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. II FZ 718/06; z dnia 4 lipca 2006 r., sygn. II OZ 684/06 i z dnia 21 maja 2009 r., sygn. I OZ 514/09).
Niedopuszczalność złożenia takiego wniosku ze względu na prawomocne zakończenie postępowania nie jest tym samym, co zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy, ta ostatnia jest bowiem oceniana na podstawie spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. i prowadzić może do uwzględnienia lub odmowy uwzględnienia wniosku.
Tymczasem w niniejszej sprawie doszło do sytuacji, kiedy wniosek o przyznanie prawa pomocy (pomijając, że został on złożony nie przez stronę, ale zgłaszającego się pełnomocnika strony, który domagał się przyznania tej pomocy jemu a nie stronie), złożony został w innej sprawie, na co wskazuje treść urzędowego formularza o przyznanie prawa pomocy (w sprawie sygn. III SA/Lu 96/12 WSA w Lublinie dotyczącej wznowienia postępowania w niniejszej sprawie sygn. III SA/Lu 231/11), a dodatkowo wniosek ten złożono w dniu 24 września 2012 r. (k. 55), czyli już po prawomocnym zakończeniu postępowania postanowieniem o odrzuceniu skargi z dnia 21 września 2011 r. Wynika z tego zatem, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony przez L. B. jako niedopuszczalny nie mógł zostać w ogóle rozpatrzony, jako wniosek bezprzedmiotowy w tej sprawie.
Zgodnie zaś z przepisem art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania wywołanego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wynika zaś z niedopuszczalności takiego wniosku w tej sprawie, wniosek złożono bowiem w istocie w innej sprawie toczącej się przed sądem.
Mając to na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie wywołane wnioskiem L. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata – jako bezprzedmiotowe.