Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. (nr [...]) Wojewódzki Inspektor Sanitarny – po rozpatrzeniu odwołania strony – utrzymał w całości w mocy decyzję nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia [...] kwietnia 2019 r. (nr [...]) o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej D. D. choroby zawodowej – pylicy płuc – pylicy krzemowej, wymienionej w poz. 3.1 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367).
Do wydania powyższych decyzji administracyjnych doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. przesłał Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w L. zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej u skarżącej D. D., z prośbą o ocenę jej narażenia zawodowego na pylicę płuc – pylicę krzemową. Organ sanitarny wszczął postępowanie administracyjne w tym zakresie i przeprowadził ocenę narażenia zawodowego strony. Podczas przeprowadzania oceny narażenia zawodowego ustalono, że skarżąca od [...] czerwca 1994 r. do [...] grudnia 1994 r. była zatrudniona w [...] [...] w N. [...] na stanowisku pomocnika piekarza, bez narażenia na pyły wolnej krystalicznej krzemionki.
Natomiast od [...] kwietnia 1998 r. do [...] grudnia 2016 r. była zatrudniona w pełnym wymierzę czasu pracy w [...] na stanowisku malarz, obróbka wyrobów ceramicznych-formierz. Do czynności zawodowych skarżącej na stanowisku obróbka wyrobów ceramicznych-formierz należało: wykonywanie według rysunków szablonów formierskich; dozowanie składników i przygotowywanie mieszanki do produkcji ceramiki użytkowej i ozdobnej; dokonywanie przerobu surowców oraz ocenianie jakości formierskiej masy ceramicznej i jej przydatności do formowania na podstawie cech zewnętrznych; przygotowanie ręczne masy przez cięcie jej na płaty o określonej grubości i odpowiedniej wielkości; ustawianie i regulowanie tłoczka formierskiego; formowanie ozdób o wymaganej grubości, średnicy i wielkości oraz wykańczanie przez oczyszczanie i wyrównywanie powierzchni; próbne formowanie nowych asortymentów i fasonów wyrobów; kontrolowanie jakości uformowanych wyrobów oraz wykrywanie wad powstałych podczas formowania, klejenia, suszenia i wypalania wyrobów w piecach.
Na stanowisku malarza skarżąca zajmowała się przygotowywaniem farb do malowania wyrobów w ilościach niezbędnych do wykonania pracy, sprawdzała sprawność sprzętu malarskiego, malowała pistoletem przy włączonej wentylacji stanowiskowej. Uznano, że w okresie od [...] kwietnia 1998 r. do maja 2015 r. była w związku z tym narażona na wdychanie pyłów zwierających wolną krystaliczną krzemionkę. Dodatkowo używana do produkcji glina, z której wykonywane były produkty zawiera krzemionkę, a używane farby mają skład oparty na glinie.
W jednostce orzeczniczej I stopnia właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych przeprowadzono badania i analizę dostarczonej dokumentacji medycznej skarżącej, na okoliczność rozpoznania u niej choroby zawodowej w związku z wykonywaniem pracy w narażeniu na pyły zawierające wolną krystaliczną krzemionkę. Analiza zgromadzonej w sprawie dokumentacji leczniczej, przeprowadzone badania, hospitalizacja oraz badania konsultacyjne w K. I. M. P. i Z. Ś. na O. C. Z., z P. C. W. i A. w S. doprowadziły do wniosku, że pierwsze dolegliwości związane z układem oddechowym pojawiły się u skarżącej kilka lat temu, a zdjęcia RTG wykazują zmiany guzkowe i drobnoguzkowe w polach środkowych i górnych, zwłaszcza w obwodzie. Jednakże uwzględniając charakter i wielkość narażenia zawodowego skarżącej na pyły o działaniu zwłókniającym (stężenia nieprzekraczające dopuszczalnych norm) oraz współistniejące schorzenie układowe tkanki łącznej, jednostka orzecznicza I stopnia nie znalazła podstaw do rozpoznania u niej, z co najmniej wysokim prawdopodobieństwem, pylicy krzemowej płuc.
Stwierdzone zaś u skarżącej reumatoidalne zapalenie stawów, na które choruje od ponad 10 lat, charakteryzuje się destrukcyjnym zapaleniem stawów oraz zmianami pozastawowymi, do których należą też guzki reumatoidalne, mogące pojawić się w skórze i narządach miąższowych, np. płucach. Dlatego jednostka orzecznicza I stopnia orzekła o braku podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej (orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] stycznia 2018 r.).
Skarżąca D. D. nie zgodziła się z treścią tego orzeczenia i złożyła wniosek o ponowne badanie jej w jednostce orzeczniczej II stopnia. Jednocześnie przedłożyła dodatkową dokumentację, to jest raport z badań środowiska pracy nr [...] przeprowadzonych w dniu [...] września 2000 r. oraz protokół z kontroli sanitarnej z dnia [...] września 2001 r. Wyniki pomiarów czynników szkodliwych przeprowadzone w firmie Z..P..H.. M. s.c. wykazały przekroczenia NDS stężenia pyłu – we wrześniu 2000 r. wynosiły – 6,82; 3,06 i 3,91, a w czerwcu 2001 r. wynosiły – 1,54 oraz 2,09.
W wykonanym w I. M. P. w Ł. badaniu gazometrycznym strony stwierdzono hipoksemię bez cech hipokapnii. Dokonano też oceny obrazów RTG klatki piersiowej z dnia: [...] lipca 2015 r., [...] września 2017 r., [...] maja 2018 r. oraz TK klatki piersiowej z dnia [...] lipca 2015 r. i [...] marca 2016 r., i stwierdzono m.in. pola płucne z obecnością wzmożonego rysunku śródmiąższowego i dość liczne zmiany guzkowe typu p, q i r oraz położone obwodowo większe zmiany guzowate o nieostrym odgraniczeniu, z cechami progresji na kolejnych zdjęciach. Biorąc pod uwagę rozpoznane u strony i leczone reumatoidalne zapalenie stawów stwierdzono, że guzki podopłucnowe oraz zmiany drobnoguzkowe i wzmożenie rysunku śródmiąższowego mogą być związane z tą właśnie chorobą.
Jednocześnie nie stwierdzono istnienia zmian w płucach spełniających wymogi dla pylicy płuc, zgodnie z wytycznymi Międzynarodowego Biura Pracy (uzyskany obraz radiologiczny [...] p/q według klasyfikacji radiologicznej ILO). Z przeprowadzonego ze skarżącą wywiadu wynikało, że paliła papierosy przez 22 lata w ilości ponad 20 sztuk dziennie, a od 4 lat nie pali. W związku z powyższym jednostka orzecznicza II stopnia zajęła stanowisko o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej: pylica płuc – pylica krzemowa.
W dniu [...] października 2018 r. organ I instancji wydał decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej, od której złożyła ona odwołanie. Wojewódzki Inspektor Sanitarny jako organ odwoławczy, pierwotnie uchylił decyzję organu I instancji z powodu naruszenia przez ten organ przepisów art. 7 i art. 77 oraz art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego oraz wobec stwierdzenia nieprawidłowości związanych z dokonaną oceną narażenia zawodowego skarżącej.
Zgodnie ze wskazaniami organu odwoławczego organ I instancji wezwał Z..P..H.. M. s.c. do udzielenia pisemnych informacji dotyczących sprawozdań z badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy strony z roku 2001, z 2004 oraz 2009, rejestru czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy oraz karty badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia.
Na podstawie uzyskanych informacji w dniu [...] maja 2019 r. została sporządzona przez P. P. I. S. w L. nowa karta oceny narażenia zawodowego skarżącej, w której organ potwierdził dotychczasowe ustalenia i dodatkowo wyjaśnił, że strona wykonywała swoje obowiązki służbowe w okresie od [...] kwietnia 1998 r. do [...] czerwca 2015 r., to jest przez 17 lat i 2 miesiące w narażeniu na pyły zawierające wolną krystaliczną krzemionkę. W związku z ujawnieniem nowych okoliczności w niniejszej sprawie, to jest sporządzeniem nowej karty oceny narażenia zawodowego oraz przedłożeniem przez skarżącą dodatkowej dokumentacji medycznej, organ zwrócił się do jednostek orzeczniczych I i II stopnia w celu weryfikacji wydanych wcześniej orzeczeń lekarskich oraz wyjaśnienia, czy fakt, że skarżąca paliła papierosy przez 22 lata w ilości ponad 20 szt. dziennie, mógł mieć wpływ na treść wydanych orzeczeń lekarskich. Obie jednostki orzecznicze udzieliły pisemnych odpowiedzi.
Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w L. wyjaśnił, że po przeanalizowaniu otrzymanej dokumentacji oraz posiadanej już w sprawie dokumentacji, nie dostarcza ona dodatkowych danych mogących wpłynąć na treść wydanego orzeczenia lekarskiego z dnia [...] stycznia 2018 r. o braku podstaw do rozpoznania u strony choroby zawodowej. Jednocześnie wskazał, że podstawą rozpoznania pylicy krzemowej płuc, jest stwierdzenie na pełnowymiarowym zdjęciu RTG klatki piersiowej zmian w płucach mogących odpowiadać efektom oddziaływania pyłów zwłókniających na miąższ płucny. W procesie diagnostyczno-orzeczniczym skarżącej uwzględniono całą dostępną dokumentację medyczną, łącznie z oceną wszystkich zdjęć radiologicznych, które nie wykazują zmian uzasadniających rozpoznanie u badanej pylicy krzemowej płuc. Jednostka orzecznicza I stopnia wyjaśniła również, że nie widzi rozbieżności w wydanych orzeczeniach lekarskich, a palenie papierosów nie wpływa na powstanie pylicy krzemowej płuc, gdyż nie jest czynnikiem etiologicznym powstania tego schorzenia, jest nim natomiast wolna krystaliczna krzemionka.
Natomiast I. M. P. w Ł. wskazał, że w trakcie diagnostyki stwierdzono u strony obecność wzmożonego rysunku śródmiąższowego, dość liczne zmiany guzkowe typu p q i r oraz położone obwodowo większe zmiany guzowate o nieostrym odgraniczeniu, z cechami progresji na kolejnych zdjęciach. Biorąc pod uwagę rozpoznane i leczone u strony reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), jednostka orzecznicza II stopnia ponownie stwierdziła, że zmiany płucne mogą być związane z chorobą podstawową. Na zdjęciach radiologicznych nie stwierdzono istnienia zmian w płucach spełniających wymogi dla pylicy płuc zgodnie z wytycznymi Międzynarodowego Biura Pracy.
Odnosząc się zaś do załączonej dokumentacji medycznej jednostka orzecznicza II stopnia stwierdziła, że badanie histopatologiczne wycinka płuca strony nie stanowi podstawy do rozpoznania pylicy, z tego powodu załączone wyniki badania histopatologicznego wycinka pobranego z płata dolnego płuca prawego z 2015 roku, gdzie opisano zmiany charakterystyczne dla coal wolkers pneumoconiosis (brak szczegółowego opisu) – nie daje podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Dodatkowo badanie histopatologiczne fragmentu płuca prawego wykonane w 2018 roku nie ujawniło zmian charakterystycznych dla pylicy. Dlatego jednostka orzecznicza II stopnia na podstawie analizy całości zgromadzonej dokumentacji medycznej oraz wyników wykonanych badań, nie znalazła podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej pod postacią pylicy płuc: pylicy krzemowej (poz. 3.1 wykazu chorób zawodowych).
W konsekwencji tego rodzaju ustaleń decyzją nr [...] z dnia [...] października 2019 r. P. P. I. S. w L. negatywnie rozstrzygnął wniosek skarżącej, gdyż nie stwierdził u niej choroby zawodowej (pylicy płuc – pylica krzemowa).
Skarżąca złożył odwołanie od powyższej decyzji i zarzuciła, że:
- 1) organ powinien sięgnąć do A. Z. w celu uzyskania wszystkich wyników pomiarów dotyczących najwyższych dopuszczalnych stężeń w zakresie narażenia na pył zawierający wolną krystaliczna krzemionkę, związanych z okresem jej zatrudnienia w F. M. S..C.., to jest w okresie od dnia [...] kwietnia 1998 r. do 2015 r.;
- 2) nie zgadza się z twierdzeniem przywołanym w toku postępowania, że występujące u niej zmiany w obrazie RTG płuc mogą być powikłaniem reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), gdyż w trakcie leczenia specjalistycznego stwierdzono u badanej RZS SERO-DODATNI, czyli postać, która nie występuje w obszarze płuc; ponadto w badaniu histopatologicznym wycinków płuca prawego stwierdzono u badanej "obraz morfologiczny odpowiadający pylicy węglowo-krzemowej".
W załączeniu do odwołania skarżąca przedłożyła dokumentację medyczną z lat 1994-1995, dotyczącą wyników RTG klatki piersiowej, na których nie stwierdzono zmian w obrębie klatki piersiowej.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w całości utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu wyjaśnił, że z materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie wynika, że w toku postępowania, po zgromadzeniu kompletnej dokumentacji dotyczącej przebiegu zatrudnienia strony, ponownie sporządzono w dniu [...] maja 2019 r. kartę oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem u strony choroby zawodowej (pylicy płuc). W niniejszej sprawie lekarze obu jednostek orzeczniczych wydali swoje opinie, zgodnie z wytycznymi, określonymi na podstawie klasyfikacji radiologicznej pylic Międzynarodowego Biura Pracy w Genewie (ILO), gdzie badanie radiologiczne klatki piersiowej, polegające na wykonaniu pełnowymiarowego zdjęcia RTG, jest badaniem rozstrzygającym o rozpoznaniu, bądź braku podstaw do rozpoznania "pylicy płuc – pylicy krzemowej".
W związku z powyższym, pomimo uznanej pracy w warunkach narażenia zawodowego, jeżeli w przeprowadzonych badaniach radiologicznych klatki piersiowej nie stwierdzono zmian w płucach spełniających wymogi dla "pylicy płuc - pylicy krzemowej", należało orzec, iż nie ma podstaw do rozpoznania przedmiotowej choroby zawodowej. Jednocześnie organ wskazał, że dodatkowa dokumentacja medyczna dołączona przez skarżącą nie mogła prowadzić do zmiany wydanych w niniejszej sprawie orzeczeń lekarskich. Podobnie wyniki badań, dołączone przez stronę na etapie odwołania, pochodzące z lat 1994 i 1995, nie wnoszą istotnych zmian w niniejszej sprawie, gdyż dowodzą wprawdzie, że u skarżącej brak było zmian w obrazie RTG klatki piersiowej, ale nie świadczą o tym, że schorzenie którym obecnie jest obciążona jest zaliczone do chorób zawodowych, co podczas specjalistycznych badań w jednostkach orzeczniczych zostało rozpatrzone.
Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja z dnia [...] października 2018 r. wydana przez organu I instancji została uchylona. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji ustalił, że u skarżącej występowało narażenie na czynnik sprawczy związany z wnioskowaną chorobą, jednak opierając swoją decyzję na orzeczeniach lekarskich wydanych przez jednostki orzecznicze I i II stopnia – zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia – oraz uzupełnieniach do tych orzeczeń, wydał decyzję, w której nie stwierdził u skarżącej choroby zawodowej.
Organ odwoławczy wskazał, że orzeczenia lekarskie są prawidłowe pod względem formalnym, zawierają wyczerpujące uzasadnienie i są zgodne z prawem, a organ nie może samodzielnie ich podważać. Podkreślił również, że organ nie posiada właściwej wiedzy medycznej do rozpoznania jednostki chorobowej, dlatego przed wydaniem decyzji strona postępowania poddawana jest specjalistycznym badaniom w uprawnionych jednostkach orzeczniczych. Z tego względu organ stwierdził, że po pierwsze, nie można zgodzić się z twierdzeniem strony, jakoby orzeczenia lekarskie jednostek orzeczniczych budziły wątpliwości co do wydanych opinii. Obie jednostki potwierdziły bowiem brak możliwości wystąpienia u skarżącej choroby zawodowej w postaci pylicy płuc – pylicy krzemowej. W procesie diagnostyczno-orzeczniczym brany był pod uwagę cały materiał dowodowy dotyczący choroby zawodowej badanej.
Po drugie zaś organ stwierdził, że w postępowaniu o stwierdzenie choroby zawodowej organy inspekcji sanitarnej są związane rozpoznaniem choroby podanym w orzeczeniu lekarskim i nie są uprawnione do samodzielnej oceny zebranej w sprawie dokumentacji medycznej. Organ nie ma bowiem prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Zgodnie natomiast z § 8 ust. 1 rozporządzenia, inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu lub o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej na podstawie orzeczenia lekarskiego oraz postępowania epidemiologicznego (karty oceny narażenia zawodowego).
W konsekwencji, mając na uwadze cały przedstawiony materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, kartę oceny narażenia zawodowego oraz orzeczenia lekarskie wydane przez W. O. M. P. w L. oraz I. M. P. w Ł., wraz z dodatkowymi pismami wyjaśniającymi jednostek orzeczniczych I i II stopnia, stwierdzono, że decyzja P. P. I. S. w L. jest prawidłowa pod względem merytorycznym i oparta została na prawidłowych podstawach prawnych, dlatego musiała zostać utrzymana w mocy na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na powyższą decyzję skarżąca D. D. wniosła o jej uchylenie.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła, że występują rozbieżności pomiędzy zdjęciami RTG, które wykazują zmiany guzkowe a kartą oceny narażenia zawodowego, z której wynika, iż od [...] kwietnia 1998 r. do 2015 r. była narażona na pył zawierający krzemionkę, nieprzekraczający dopuszczalnych norm. Zdaniem skarżącej z dokumentacji otrzymanej od pracodawcy wynika, że normy były przekroczone, a badanie histopatologiczne wycinka płata dolnego płuca prawego wykazało obraz morfologiczny odpowiadający pylicy węglowo-krzemowej.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w sprawie dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga nie jest zasadna, dlatego nie zasługiwała na uwzględnienie.
Materialnoprawne przesłanki stwierdzenia choroby zawodowej określa sformułowana w art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 – dalej jako "kodeks pracy") ustawowa definicja choroby zawodowej. Według tego przepisu, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z punktu widzenia skutku w postaci rozpoznania choroby zawodowej (czy też wykluczenia podstaw do jej stwierdzenia) istotne jest zatem, aby dane schorzenie było ujęte w wykazie chorób zawodowych oraz było spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem jej wykonywania, co należy stwierdzić w sposób bezsporny lub z wysokim prawdopodobieństwem.
Inaczej rzecz ujmując, na pojęcie choroby zawodowej składają się dwa obligatoryjne elementy: wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. Związek przyczynowy między schorzeniem i narażeniem zawodowym powinien być zawsze stwierdzony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem (por. przykł. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 1218/12).
Stosownie natomiast do art. 2352 kodeksu pracy, rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może – co do zasady – nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (zob. wyrok NSA z dnia 24 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 654/12; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 1185/14). Jednakże w przypadku takiej choroby zawodowej jak "pylica płuc – pylica krzemowa", która ujęta została w pkt 3.1. załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 – dalej jako "rozporządzenie"), obejmującego wykaz chorób zawodowych wraz z okresem, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, powyższa okoliczność nie ma znaczenia prawnego.
Zgodnie § 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Z treści tego przepisu wynika zatem, że warunkiem koniecznym do stwierdzenia przez organ inspekcji sanitarnej choroby zawodowej jest uprzednie jej lekarskie rozpoznanie. Właściwe medyczne jednostki orzecznicze uprawnione do tego rozpoznania zostały określone w § 5 rozporządzenia. Przepis ten stanowi, że właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone we wskazanych przepisach, zatrudniony w jednej z wymienionych jednostek orzeczniczych (art. 5 ust. 1 rozporządzenia). W przepisach art. 5 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia przewidziano opiniowanie w tych sprawach przez dwa rodzaje jednostek orzeczniczych (I i II stopnia).
Te ostatnie powołane zostały do weryfikacji wyników badań i ustaleń oraz oceny wniosków jednostek orzeczniczych I stopnia. Chodzi bowiem o to, aby w sprawach chorób zawodowych wnioski jednostek orzeczniczych nie były pochopne, ale możliwe do zweryfikowania przez lekarzy specjalistów innej jednostki. W sprawach dotyczących chorób zawodowych zadaniem lekarskich jednostek orzeczniczych jest wydanie orzeczenia o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, przede wszystkim na podstawie wyników przeprowadzonych bezpośrednio badań lekarskich, ale również na podstawie wszelkich innych istotnych dowodów pomocniczych obrazujących dany przypadek. Wydanie orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej ma miejsce wówczas, gdy uprawnione lekarskie jednostki orzecznicze stwierdzą, że występujące schorzenie u danej osoby, albo nie jest objęte wykazem chorób zawartych w załączniku do rozporządzenia, albo w sytuacji umieszczenia go na liście chorób zawodowych występuje zupełny brak związku przyczynowo-skutkowego stwierdzonego schorzenia z warunkami pracy (narażenia zawodowego), albo też związku takiego nie da się stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem z okresem narażenia zawodowego.
W sprawie niniejszej, jak jednoznacznie wynika to z materiału dowodowego, wydane orzeczenia jednostek orzeczniczych I i II stopnia, W. O. M. P. w L., który zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia jako jednostką orzecznicza pierwszego stopnia uprawniona do orzekania w sprawach chorób zawodowych, a I. M. P. w Ł. jako jednostka drugiego stopnia orzekająca na zasadzie § 7 ust. 1 rozporządzenia, wydały pozostające ze sobą w zgodzie i logicznym związku odrębne orzeczenia lekarskie, w których stwierdziły brak podstaw do rozpoznania u skarżącej choroby zawodowej, w postaci pylicy płuc – pylicy krzemowej.
Wobec zgodnych i uzupełniających się oraz logicznych ustaleń organów orzeczniczych obu stopni, P. P. I. S. w L. zasadnie na tej podstawie wydał decyzję nr [...] z dnia [...] października 2019 r. (nr [...]) o braku podstaw do stwierdzenia u skarżącej choroby zawodowej (pylicy płuc), zaś decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. (nr [...]) Wojewódzki Inspektor Sanitarny trafnie utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy. Z okoliczności faktycznych tej sprawy wynika, że jedynie takie wnioski orzekające organy mogły wywieść w oparciu o należycie zgromadzone w sprawie dowody, według reguł proceduralnych określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a motywy podjętych decyzji należycie przedstawiły z uwzględnieniem przepisu art. 107 § 3 k.p.a.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jak i decyzji pierwszoinstancyjnej, orzeczenia medyczne poddane zostały prawidłowej ocenie, zgodnej z wymaganiami art. 80 k.p.a. Uwzględniono przy tym ocenę całokształtu materiału dowodowego, w tym w szczególności poza wydanymi opiniami także pozostałe zebrane dowody, w tym treść kart oceny narażenia zawodowego skarżącej, zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia. Sąd nie znajduje w okolicznościach tej sprawy argumentów, aby wnioski końcowe o braku podstaw do stwierdzenia u strony choroby zawodowej mogły zostać skutecznie podważone, bo brak ku temu przesądzających tę kwestię dowodów.
Podkreślić trzeba, że organy obu instancji trafnie przypisały istotne znaczenie w sprawie orzeczeniom medycznym, które wydane zostały przez podmioty posiadające wiadomości specjalne w zakresie orzekania o chorobach zawodowych. W orzecznictwie wskazuje się, że orzeczenie lekarskie ma znaczenie kwalifikowanej opinii biegłego i stanowi zasadniczy dowód w sprawie dotyczącej stwierdzenia choroby zawodowej oraz – co istotne – merytorycznej treści tego orzeczenia organ Inspekcji Sanitarnej nie ma możliwości skutecznie zakwestionować, chyba że inna właściwa jednostka orzecznicza wyda opinię odmienną, w oparciu o nowe albo nieznane wcześniej dowody. Oznacza to, że wskazany organ inspekcji sanitarnej nie może w istocie samodzielnie dokonać rozpoznania choroby zawodowej, bowiem nie posiada wymaganych wiadomości specjalnych umożliwiających samodzielną ocenę, tak dokumentacji medycznej, jak też wyników badań strony.
Organ inspekcji sanitarnej bazując wyłącznie na swojej wiedzy, nie może również zakwestionować nierozpoznania choroby zawodowej przez jednostki medyczne, bez uzyskania weryfikujących orzeczeń innych uprawnionych jednostek medycznych. Niedopuszczalne jest zatem, aby organ ten przeciwstawiał jedynie własną wiedzę wiadomościom specjalnym posiadanym przez lekarzy odpowiednich specjalności, uzewnętrznionym w treści ich sformalizowanych orzeczeń. Ocena organu Inspekcji Sanitarnej dotycząca orzeczeń medycznych sprowadza się zatem wyłącznie do warunków formalnych, tzn. ustalenia, czy zostały wydane we właściwej formie, czy zawierają należyte uzasadnienie, czy wydał je uprawniony lekarz, a jeśli uprawniony, to czy dodatkowo zatrudniony w odpowiedniej jednostce organizacyjnej i czy wnioski opinii odpowiadają dokonanym ustaleniom. Ocena może również dotyczyć sposobu argumentacji, jasności przekazu, kompletności, rzetelności, wszechstronnego wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy kwestii, a także braku sprzeczności orzeczenia z definicją choroby zawodowej określoną przepisami prawa (por. przykł. wyroki: WSA w Białymstoku z dnia 9 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 37/15; WSA w Gliwicach z dnia 17 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 817/13; WSA w Białymstoku z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Bk 420/09).
Reasumując, organy w niniejszej sprawie oparły się na klarownych i zgodnych w swoich wnioskach orzeczeniach lekarskich wydanych przez właściwe jednostki orzecznicze i działały zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia. Powyższa ocena formalna została w sprawie dokonana w sposób wszechstronny. Należy wskazać, że organy przekonująco wykazały, że rozpoznanie u skarżącej śródmiąższowej choroby płuc i stwierdzonych zmian patologicznych w płucach, przy równoczesnym stwierdzeniu po jej stronie narażenia zawodowego w związku z wykonywaną pracą w okresie od [...] kwietnia 1998 r. do maja 2015 r., czyli przez 17 lat i 2 m-ce, nie były wystarczającymi przesłankami do stwierdzenia, że rozpoznane u niej schorzenie płuc stanowi chorobę zawodową. Koniecznym bowiem warunkiem dla tego rozpoznania było wykazanie istnienia ścisłego związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy a objawami chorobowymi, które wystąpiły w związku z okresem narażenia zawodowego.
W przedmiotowej chorobie zawodowej, zgodnie z wytycznymi określonymi na podstawie klasyfikacji radiologicznej pylic Międzynarodowego Biura Pracy w Genewie, badanie radiologiczne klatki piersiowej, polegające na wykonaniu pełnowymiarowego zdjęcia RTG jest w zasadzie badaniem rozstrzygającym o rozpoznaniu bądź braku podstaw do rozpoznania pylicy płuc – pylicy krzemowej. W związku z tym, mimo uznanej pracy w warunkach narażenia zawodowego, jeżeli w przeprowadzonych w uprawnionych jednostkach medycznych badaniach radiologicznych nie stwierdzono zmian w płucach, które spełniałyby wymogi dla pylicy płuc – pylicy krzemowej, nie było możliwe stwierdzenie u skarżącej choroby zawodowej. Dlatego przedstawiona przez skarżącą dodatkowa dokumentacja medyczna nie spowodowała zmiany pierwotnych, jak również późniejszych wniosków wydanych w tej sprawie orzeczeń lekarskich przez właściwe jednostki orzecznicze obu stopni.
W ocenie Sądu, powyższe oceny znajdują potwierdzenie również w treści całokształtu materiału dowodowego sprawy. Tym samym ustalenia faktyczne dokonane przez organy uznać należało za całkowicie prawidłowe.
Reasumując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że wbrew zarzutom skargi skontrolowane postępowanie administracyjne nie budziło zastrzeżeń co do jego wszechstronności w zakresie gromadzenia materiału dowodowego, czy też jego kompleksowej oceny, zgodnie z przepisami art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak również przebieg prowadzonego postępowania nie wskazują, by doszło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 § 1 k.p.a.), czy sprzeniewierzenie się zasadzie przekonywania oraz wyjaśnienia przesłanek, którymi organ kierował się przy rozstrzyganiu sprawy (art. 11 k.p.a.), a wreszcie by skonstruowanie uzasadnienia decyzji organu odwoławczego nastąpiło niezgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 k.p.a. Ponieważ postępowanie w przedmiocie ustalenia choroby zawodowej toczy się przy uwzględnieniu procedury przewidzianej w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych, to dodać można, że przewidziane w nim reguły proceduralne zostały zachowane.
Z przytoczonych względów skarga, która nie zawierała usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), obowiązany był o tym orzec w sentencji wyroku.