Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r., znak: [...] wydanym z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówiono M. H. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] lipca 2013 r. o ustaleniu kapitału początkowego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie M. H. wniosła o stwierdzenie nieważności wyżej wymienionego postanowienia.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. wniósł o jej odrzucenie, podnosząc, że skarga na działanie organu złożona w trybie działu VIII Kodeksu postępowania administracyjnego nie podlega kontroli sądów administracyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje
Skarga podlegała odrzuceniu.
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej orzekając w sprawach skarg na wymienione w art. 3 § 2 formy działania administracji publicznej, względnie bezczynność lub przewlekłość postępowania prowadzonego przez organ administracji publicznej. Sądy administracyjne nie są właściwe w tych sprawach, w których ustawa przyznaje właściwość sądom powszechnym. Skarga wniesiona w takiej sprawie podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie odmawiające M. H. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. z dnia [...] lipca 2013 r. o ustaleniu kapitału początkowego.
Jak wynika z art. 83 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442, z późn. zm.); dalej: u.s.u.s., ZUS wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących m.in. ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych oraz wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W drodze wyjątku od tej zasady, w myśl art. 83 ust. 4, od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa ZUS o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Jedynie w tych kategoriach spraw właściwe do rozpoznawania skargi na decyzję ZUS pozostają sądy administracyjne.
Zgodnie z art. 83a ust. 2 u.s.u.s. decyzje ostateczne Zakładu, od których nie zostało wniesione odwołanie do właściwego sądu, mogą być z urzędu przez Zakład uchylone, zmienione lub unieważnione, na zasadach określonych w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle art. 83a ust. 4 u.s.u.s., przepisów ust. 1-3 nie stosuje się w postępowaniu o ustalenie uprawnień do emerytur i rent i ich wysokości.
Wskazać należy, że zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt I UZP 3/10, której nadano moc zasady prawnej, od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organu rentowego) wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s. w przedmiocie nieważności decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
W uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I OPS 1/13 wskazano, że od decyzji ostatecznej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydanej na podstawie art. 83a ust. 2 u.s.u.s. w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, w tym odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego.
W świetle wyżej przedstawionych stanowisk zarówno SN, jak i NSA, nie ulega żadnych wątpliwości, że sąd administracyjny nie jest właściwy do kontroli legalności aktu odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wydanych w sprawach świadczeń emerytalnych. Nie ma żadnego znaczenia w sprawie zastosowanie przez organ błędnej formy rozstrzygnięcia – odmowa wszczęcia postępowania powinna mieć formę decyzji, a nie postanowienia, gdyż pierwszeństwo w zastosowaniu ma w tym przypadku art. 83b ust. 1 u.s.u.s., w myśl którego jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję.
Skoro skarga nie należy do właściwości sądu administracyjnego, podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.