Uzasadnienie
Pismem z dnia 15 stycznia 2014 r. B. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 4 grudnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Postanowieniem z dnia 21 maja 2014 r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka, w pozostałym zaś zakresie odmówił przyznania prawa pomocy. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie, jednak zostało ono oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2014 r., sygn. akt II GZ 355/14.
W dniu 30 grudnia 2014 r. skarżący ponownie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu powołał się na trudne warunki finansowe i swoją chorobę – przebyty drugi zawał serca. Wskazał na konieczność uiszczenia opłaty za prąd w listopadzie 2014 r. w kwocie 320 zł, podnosząc że w styczniu 2015 r. będzie musiał uiścić taką samą opłatę. Podniósł, że z uwagi na niską emeryturę nie może wyremontować mieszkania, w którym mieszka, z gospodarstwa nie uzyskuje przychodów, gospodarstwo generuje stratę, część użytkuje syn. Ma również do zapłaty podatek rolny, ok 250 zł.
Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2015 r. referendarz sądowy odmówił zmiany prawomocnego postanowienia sądu z dnia 21 maja 2014 r.
Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w terminie ustawowym sprzeciw podnosząc, że jego sytuacja finansowa pogorszyła się, gdyż musi uiścić dodatkową opłatę za prąd w styczniu w wysokości 530 zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
W świetle art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), wskutek wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie referendarza sądowego traci moc, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd.
W niniejszej sprawie nie było podstaw do odrzucenia sprzeciwu od postanowienia referendarza, zatem został on wniesiony skutecznie, co oznacza utratę mocy prawnej postanowienia referendarza i konieczność rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy przez sąd.
Należy na wstępie podkreślić, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został już w badanej sprawie prawomocnie rozpoznany – postanowieniem z dnia 21 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu, natomiast odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
Postanowienie dotyczące przyznania (odmowy przyznania) prawa pomocy jest postanowieniem niekończącym postępowania w sprawie, zatem znajdzie do niego zastosowanie art. 165 p.p.s.a, zgodnie z którym postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Zmiana okoliczności sprawy, uzasadniająca zastosowanie art. 165 p.p.s.a. obejmuje wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie, przy czym muszą to być takie zmiany, które uzasadniają zmianę rozstrzygnięcia wydanego w sprawie.
Wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożony w dniu 30 grudnia 2014 r. jest tożsamy z rozpoznanym prawomocnym postanowieniem Sądu z 21 maja 2014 r. W tej sytuacji może uzyskać bieg procesowy jedynie jako wniosek o zmianę prawomocnego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy, w trybie wspomnianego art. 165 p.p.s.a.
Bezcelowe jest rozpoznawanie wniosku w zakresie dotyczącym przyznania adwokata z urzędu, skoro pierwotny wniosek został uwzględniony.
Natomiast w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, zmiana poprzedniego, negatywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia wymagałaby uznania, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy w rozumieniu art. 165 p.p.s.a.
Jedyna zmiana, jaka nastąpiła w stosunku do poprzednio podawanej przez skarżącego sytuacji majątkowej i finansowej dotyczy jednorazowego wyższego wydatku z tytułu opłaty za energię elektryczną. Notabene, skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających ten wydatek (np. kserokopia rachunku z zakładu energetycznego). Niezależnie od tego, w ocenie sądu nie da się przyjąć, aby konieczność uiszczenia jednorazowej wyższej opłaty za prąd, mogła wpłynąć na zmianę poprzedniej oceny sądu co do spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżący nadal dysponuje stałym źródłem dochodu w postaci emerytury w wysokości 1587 zł, aktualnie sprawa toczy się na etapie postępowania zażaleniowego, gdzie skarżący jest zobowiązany do uiszczenia wpisu w kwotach po 100 zł (przy czym jeden wpis został już uiszczony).
Biorąc pod uwagę nadal istniejące, stałe źródło dochodów skarżącego, ich relację do wydatków gospodarstwa domowego i uwzględniając jednorazowy wyższy wydatek z tytułu opłat za prąd, nadal nie można żadną miarą uznać, aby skarżący był osobą, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co uprawniałoby go do uzyskania prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W świetle powyższego nie można uznać, że we wniosku z 30 grudnia 2014 r. skarżący wykazał zmianę okoliczności sprawy w zakresie jego sytuacji materialnej. Skoro tak, brak podstaw do przyjęcia, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, uzasadniająca zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 21 maja 2014 r.
Z powyższych względów na podstawie art. 165 i art. 260 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.