Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z [...] lipca 2020 r. o skierowaniu strony na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego.
Jako podstawę prawną swej decyzji organ odwoławczy powołał art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), dalej: "K.p.a." oraz art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b i art. 130 ust. 1-4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r., poz. 1268), dalej: "P.r.d.".
W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego stwierdzono, co następuje.
Z wniosku Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. z [...] lipca 2020 r. wynika, że od [...] lutego 2019 r. do [...] lutego 2020 r. strona wielokrotnie naruszała przepisy ruchu drogowego:
- 1) [...] lutego 2019 r. we W. - obszar wiejski, P. M., k [...], przekroczenie prędkości od [...] do [...] km/h; punkty: [...];
- 2) [...] stycznia 2020 r. w N. - obszar wiejski, G., k [...], przekroczenie prędkości powyżej [...] km/h; punkty: [...];
- 3) [...] lutego 2020 r. w P., przekroczenie prędkości powyżej [...] km/h; punkty: [...].
Strona otrzymała łącznie [...] pkt za naruszenie ruchu drogowego od [...] lutego 2019 r. do [...] lutego 2020 r.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest, obowiązujący na dzień jej wydania, art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b P.r.d. stanowiący, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty, na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia [...] punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 P.r.d.
Przepis art. 130 P.r.d. stosuje się do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w art. 130 (art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. z 2018 r., poz. 957; dalej: "nowela z 9 maja 2018 r.").
Przepis art. 114 został uchylony przez art. 125 pkt 10 lit. g ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2011 r., nr 30, poz. 151), dalej: "u.k.p.", z dniem 19 stycznia 2013 r., z tym że w zakresie ust. 1 pkt 1 lit. b został uchylony 4 czerwca 2018 r.
Zgodnie z art. 14 ust. 1 noweli z 9 maja 2018 r. do czasu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających przekazywanie danych na zasadach określonych w art. 100aa-100aq P.r.d., w brzmieniu nadanym nowelą z 9 maja 2018 r. przepisu art. 125 pkt 10 lit. g u.k.p. nie stosuje się. Z uwagi na fakt, że wskazanych wdrożeń wciąż nie wprowadzono, art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b P.r.d. nadal obowiązuje.
Przepis art. 130 P.r.d. został uchylony z dniem 4 czerwca 2018 r. ustawą z dnia 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 1273 ze zm.). Jednakże, zgodnie z art. 16 ust. 1 noweli z 9 maja 2018 r., przepis art. 130 P.r.d., w brzmieniu dotychczasowym, stosuje się do dnia wdrożenia rozwiązań technicznych, umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach, o których mowa w art. 130 P.r.d. Do dnia rozpatrywania sprawy Minister Cyfryzacji nie określił terminu wdrożenia rozwiązań technicznych umożliwiających wprowadzenie, przekazywanie, gromadzenie i udostępnianie z centralnej ewidencji kierowców danych o naruszeniach.
Z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b P.r.d. wynika zatem, że organ orzekający o skierowaniu na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikacje kierowcy nie ma kompetencji do badania, czy organy kontroli ruchu drogowego dokonały właściwej kwalifikacji zachowań kierowcy (w tym zakresie właściwy jest sąd powszechny) ani też czy stwierdzonym naruszeniom przepisów ruchu drogowego przypisano właściwą liczbę punktów.
Jedynie komendant wojewódzki Policji jest organem, który dokonuje wpisów do ewidencji. Organ ten w drodze czynności materialno-technicznych ujawnia w ewidencji punkty przyznane poszczególnym kierowcom i dokonuje ich wykreśleń, a zainteresowany kierowca może zaskarżyć do sądu administracyjnego powyższe czynności. Dlatego kwestia prawidłowości takich wpisów, a co za tym idzie, liczby punktów przyznanych kierowcy, może być jedynie rozważana w sprawie ze skargi na taką czynność.
Rola organu ogranicza się do ustalenia - w oparciu o wniosek W. Komendanta Wojewódzkiego Policji w P. - czy zarejestrowano określoną przez przepisy liczbę punktów (powyżej 24).
Przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b P.r.d. stanowi, że wydaje się decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji. Właściwy starosta albo prezydent miasta na prawach powiatu nie mają zatem wyboru co do możliwości skierowania lub odstąpienia od niego w przypadku złożenia wniosku przez właściwego komendanta. Oznacza to, że organ nie ma uprawnień do badania celowości otrzymanego od organu policji skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji do prowadzenia pojazdów ani prawidłowości naliczenia przez ten organ punktów.
Decyzja o skierowaniu na sprawdzenie kwalifikacji ma zatem charakter związany. Powołany przepis nie przyznaje organowi uprawnienia do podjęcia innego rozstrzygnięcia aniżeli skierowanie strony na egzamin sprawdzający kwalifikacje do kierowania pojazdami z powodu przekroczenia liczby 24 punktów za naruszanie przepisów ruchu drogowego.
Zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p. starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu państwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do jego kwalifikacji.
Strona wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego zarzucając naruszenie:
- 1. art. 77 K.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy przez to, że organ zaniechał rozpatrzenia całego materiału dowodowego przez brak ustosunkowania się do podnoszonej przez skarżącego w odwołaniu okoliczności nieprzyjęcia mandatu i braku prawomocnego zakończenia postępowania sądowego, a co za tym idzie - ustaleniem wadliwej liczby punktów, gdyż organ nie powinien uwzględnić punktów dotyczących wykroczenia, co do którego skarżący odmówił przyjęcia mandatu, gdyż zanegował on tym samym jego popełnienie;
- 2. art. 7 i art. 8 K.p.a. przez pominięcie słusznego interesu obywateli, który organy powinny uwzględniać z urzędu i przez prowadzenie postępowania w sposób powodujący brak zaufania jego uczestników do władzy publicznej;
- 3. art. 99 ust. 1 pkt 1 u.k.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy przesłanki jego zastosowania nie zostały spełnione.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem.
Sąd podziela stanowisko organu. W związku z jego przytoczeniem, powtarzanie go byłoby zbędne. Dotyczy to również mającego zastosowanie w sprawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b P.r.d.
Odnosząc się do zarzutów skargi należy podnieść, co następuje.
Skarżący zakwestionował wydanie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy - wbrew art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b P.r.d. - nie przekroczył 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 P.r.d. Zdaniem skarżącego nie można bowiem uwzględniać [...] punktów dotyczących ostatniego zarzucanego mu zdarzenia drogowego (13 lutego 2020 r. w P. za przekroczenie prędkości powyżej [...] km/h), gdyż nie przyjął on mandatu za to wykroczenie, a stosowne postępowanie sądowe co do tego czynu nie zakończyło się prawomocnym orzeczeniem.
Skarżący nie ma racji, gdyż prezydent miasta nie ma uprawnienia do weryfikowania liczby punktów widniejących na wniosku komendanta wojewódzkiego Policji o skierowanie kierowcy na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji.
Kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1 (art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b P.r.d.).
Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji (art. 130 ust. 1 P.r.d.).
Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty (art. 130 ust. 3 P.r.d.). Oznacza to, że nie usuwa się z ewidencji punktów za naruszenia przepisów ruchu drogowego, jeżeli w ciągu 1 roku od dnia naruszenia kierowca dopuści się naruszeń, za które przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty, przy czym prawomocność rozstrzygnięć może zostać stwierdzona w późniejszym okresie niż 1 rok od dnia pierwszego naruszenia. W przepisie tym istotna jest zatem data dopuszczenia się naruszenia, które to zdarzenie musi mieć miejsce w okresie 1 roku od dnia pierwszego naruszenia, a nie data prawomocności rozstrzygnięcia wydanego w sprawie tego naruszenia. Przepis art. 130 ust. 2 P.r.d. ustanawia zatem ogólną zasadę, zgodnie z którą punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia.
Przepis ten wprowadza jednak opisany wyżej wyjątek, znajdujący zastosowanie w niniejszej sprawie. Mianowicie, punktów nie usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, jeżeli przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty (por.: wyrok o sygn. akt I OSK 2159/20 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"). Nie ulega zatem wątpliwości, że decydujące znaczenie ma data dopuszczenia się naruszenia, a nie to, kiedy wprowadzono dane do ewidencji czy też kiedy uprawomocniło się orzeczenie skazujące za popełnione naruszenie przepisów ruchu drogowego.
We wniosku komendanta Policji podano daty dopuszczenia się naruszeń ([...] lutego 2019 r., [...] stycznia 2020 r. i [...] lutego 2020 r.) i liczby przypisanych w ciągu tego okresu punktów (odpowiednio [...], [...] i [...], czyli łącznie [...]). Jak wyżej wskazano, organy administracji (Prezydent Miasta K., a następnie SKO w K.) nie miały uprawnień, aby weryfikować prawidłowość przypisania punktów ani ustalania czy wpisy są ostateczne. Jeśli więc w dniu orzekania w sprawie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji właściwy organ dysponuje wnioskiem właściwego komendanta Policji, z którego wynika, że w świetle aktualnego stanu wpisów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego przesłanka z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b P.r.d. została spełniona, to obowiązkiem tego organu jest wydanie decyzji uwzględniającej powyższy wniosek (por.: wyrok o sygn. akt I OSK 2349/16 - dostępny w CBOSA).
Punkty przypisywane są w określonej wysokości z tytułu określonych zdarzeń, bez względu na to, czy popełniający wykroczenie drogowe przyznaje się do jego popełnienia i przyjmuje mandat czy też neguje ten fakt i sprawa zostaje rozstrzygnięta na drodze sądowej (por.: wyrok o sygn. akt I OSK 172/18 - dostępny w CBOSA).
Jeżeli skarżący kwestionował liczbę przypisanych mu przez Policję punktów mógł złożyć do organu prowadzącego ewidencję wniosek o ich wykreślenie z ewidencji, a następnie ewentualną odmowę ich wykreślenia zaskarżyć do sądu administracyjnego (por.: wyrok o sygn. akt I OSK 402/13 - dostępny w CBOSA). Kwestia ta nie może być zatem rozpatrywana w postępowaniu o skierowanie skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy.
W konsekwencji powyższego nie są zasadne zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego.
Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) Sąd oddalił skargę.