Uzasadnienie
Skarżąca A. sp. z o.o. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego, motywując to trudną sytuacją finansową i zawiłą tematyką prawa podatkowego. Podała, że kapitał zakładowy wynosi [...] zł. Wartość środków trwałych określiła na kwotę [...] zł, zaś stratę za ubiegły rok na 285.803,66 zł. Skarżąca przedstawiła deklaracje VAT-7, "wyniki za V 2015 r.".
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżąca przesłała podpisany formularz wniosku oraz zwróciła się z prośbą o przedłużenie do końca września br. terminu do dostarczenia dodatkowej dokumentacji.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od tej reguły, w związku z tym należy ją stosować wyjątkowo. Wprowadzona została bowiem jako realizacja konstytucyjnego prawa do sądu dla osób, które rzeczywiście nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Udzielenie prawa pomocy w konkretnej sprawie uzależnione jest od spełnienia ustawowo określonych przesłanek. W przypadku osób prawnych przesłankami tymi są: brak środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub brak dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Stanowi o tym art. 246 § 2 pkt 1 i 2 P.p.s.a. Z treści tego przepisu wprost wynika, że ciężar dowodu w zakresie wykazania powyższych przesłanek spoczywa na stronie. Owo wykazanie polega na przedstawieniu w sposób przekonujący, że poniesienie kosztów postępowania nie jest możliwe. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 13 marca 2014 r. (sygn. akt I FZ 70/14) treść powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy przejawiającej się głównie w dostarczeniu wszelkich żądanych dokumentów źródłowych, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze.
To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania. Obowiązek takiej właśnie współpracy z Sądem nakłada na stronę przepis art. 255 P.p.s.a.
W niniejszej sprawie z możliwości tej referendarz sądowy skorzystał, wzywając pismami z 17 czerwca i 23 lipca 2015 r. do nadesłania dokumentów mających pomóc w zobrazowaniu sytuacji finansowej Skarżącej i potwierdzających jednocześnie prawdziwość złożonych przezeń wyjaśnień. Wezwanie to precyzyjnie określało jakich oświadczeń referendarz sądowy oczekuje i jakie dokumenty miały zostać przedstawione. Zwrócono się m. in. o przedłożenie zeznań podatkowych, wyciągów bankowych, bilansu i rachunku zysków i strat. Skarżącą wezwano także do dostarczenia zestawienia wysokości przychodów i kosztów ich uzyskania osiągniętych w 2015 r., informacji dotyczącej posiadanych należności i zobowiązań, wynagrodzenia pełnomocnika, udziałów w innych podmiotach. Wykonanie tych wezwań Skarżąca ograniczyła do nadesłania deklaracji VAT-7 i "wyników za V 2015 r.".
Dane te są niewystarczające do stwierdzenia, że Skarżąca rzeczywiście - jak podała w formularzu PPPr – jest w "nienajlepszej sytuacji finansowej".
Co prawda Skarżąca zwróciła się z wnioskiem o przedłużenie terminu do dostarczenia dodatkowej dokumentacji, niemniej referendarz sądowy nie znalazł podstaw, by go uwzględnić.
Po pierwsze pierwotne wezwanie skierowano do Skarżącej już w czerwcu br. i nie sygnalizowała ona wówczas trudności ze skompletowaniem dokumentów finansowych, spowodowanych okresem urlopowym i nieobecnością władz i pracowników spółki. Tym bardziej, że referendarz sądowy nie żądał dokumentów, których uzyskanie byłoby niemożliwe czy nadmiernie uciążliwe. Wezwanie do ich złożenia ponowiono jedynie z tego względu, że przesłany formularz PPPr obarczony był brakiem formalnym w postaci braku podpisu wnioskodawcy.
Po drugie skargę wraz z zawartym w niej wnioskiem o przyznanie prawa pomocy Skarżąca nadała już w marcu br. Inicjując – bez mała 5 miesięcy temu – postępowanie w tym przedmiocie miała więc wystarczająco dużo czasu, by się do niego dobrze przygotować. Skarżąca powinna była się spodziewać, że zostanie wezwana nie tylko do nadesłania stosownego druku formularza, ale i do dostarczenia dokumentacji uzupełniającej złożony wniosek. Zwłaszcza, że Skarżąca nie jest pozostawiona bez pomocy prawnej, gdyż korzysta z usług profesjonalnego pełnomocnika (radcy prawnego), któremu – jak należy przypuszczać - tematyka postępowania o przyznanie prawa pomocy nie jest obca.
W tej sytuacji uznać należy, że wniosek Skarżącej zmierza w istocie do nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tym bardziej, że jedynym kosztem sądowym, do którego uiszczenia Skarżąca jest zobowiązana na obecnym etapie postępowania jest wpis od skargi w kwocie 100 zł.
Wniosek Skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu należało załatwić odmownie także z tego względu, że korzysta już ona z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, czego dowodem jest treść udzielonego mu pełnomocnictwa.
W tej sytuacji, z uwagi na spełnienie się negatywnej przesłanki z art. 246 § 3 P.p.s.a. nie było możliwości ustanowienia dla Skarżącej profesjonalnego pełnomocnika w ramach instytucji prawa pomocy. Przepis ten stanowi bowiem, że jego ustanowienie w tym trybie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy strona nie zatrudnia takiego pełnomocnika lub nie pozostaje z nim w innym stosunku prawnym (np. zlecenia).
Z tych względów uznać należało, że Skarżąca nie wykazała, iż jej wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługuje na uwzględnienie. Wobec tego na podstawie art. 246 § 2 P.p.s.a. oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.