Uzasadnienie
Skarżący P. T. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w celu wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi. Wskazał, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, na dowód czego przedstawił stosowną decyzję. Skarżący mieszka wraz z żoną i dwójką dzieci. Nie posiada żadnego majątku, ani źródeł utrzymania.
W wykonaniu wezwania referendarza sądowego Skarżący wyjaśnił, że żona nie posiada źródeł dochodu od 2010 r. Skarżący mieszka w domu teściowej i to ona od czasu pozostawania bezrobotnym ponosi wszelkie opłaty z nim związane. Jedynym rachunkiem opłacanym przez Skarżącego jest rachunek za usługi telekomunikacyjne. Skarżący podał, że ciążą na nim zaległości podatkowe, które powstały wskutek złej interpretacji przepisów przez pracowników urzędu skarbowego. W związku z likwidacją działalności gospodarczej zostały również zlikwidowane rachunki bankowe, w związku z czym Skarżący nie posiada możliwości dostarczenia wyciągów. Skarżący przedłożył faktury za usługi telekomunikacyjne, zgłoszenie VAT-Z, wydruk z CEIDG, zeznania podatkowe.
Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:
Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "P.p.s.a.", zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że udzielenie stronie prawa pomocy sprowadzać się powinno do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia NSA z: 23 stycznia 2013 r. I FZ 2/13 oraz II FZ 1017/12; 10 stycznia 2013 r. II FZ 1005/12). Dotyczy to przede wszystkim osób o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z tym postępowaniem. Strona powinna zatem wykazać przez złożenie stosownych dokumentów w postaci rachunków, wyciągów bankowych, zaświadczeń itp., że jej sytuacja materialna uniemożliwia lub utrudnia w istotny sposób dostęp do Sądu.
Inicjatywa dowodowa w tym zakresie spoczywa więc na stronie. Wynika to z treści art. 252 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach oraz dokładne dane o stanie rodzinnym. Także z użytego w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże" wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanki przyznania prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (tak w niniejszej sprawie) spoczywa na stronie. Wobec tego pochodzące od niej informacje na temat jej możliwości płatniczych, powinny być na tyle szczegółowe, by możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony.
Tymczasem w niniejszej sprawie Skarżący złożył wniosek, który zamiast klarownie przedstawiać stan faktyczny, potęguje wątpliwości w tym zakresie. Przede wszystkim nie wiadomo z jakiego źródła – skoro nie osiąga dochodów, źródeł dochodu nie posiada także żona – Skarżący finansuje bieżące wydatki, choćby opłatę za usługi telekomunikacyjne. Sam bowiem przyznał, że rachunek za te usługi jest jedynym opłacanym przez niego rachunkiem.
Nie wiadomo także w jaki sposób Skarżący finansuje wydatki na zakup żywności, odzieży, leków, wydatki na edukację córek, w tym pełnoletniej S.. Okoliczności tej Skarżący nie wyjaśnił. Zaznaczył jedynie, że od czasu pozostawania bezrobotnym wszelkich opłat związanych z utrzymaniem domu dokonuje teściowa.
Nie wiadomo również czy Skarżący w tak trudnej – jak deklaruje – sytuacji korzysta z pomocy społecznej.
W rezultacie skoro Skarżący nie udzielił istotnych z punktu widzenia przyznania prawa pomocy informacji, to tym samym pozbawił referendarza sądowego możliwości dokonania merytorycznej oceny jego bieżącej sytuacji finansowej i w efekcie możliwości przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
Z tego względu uznać należało, że Skarżący nie wykazał – jak tego wymaga art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., iż jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata zasługuje na uwzględnienie.