Uzasadnienie
Skarżący - Syndyk masy upadłości G. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej z siedzibą w N. w odpowiedzi na wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 31 lipca 2014 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 927 zł, wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku Skarżący wskazał, że prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. Wydział [...] Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych z dnia [...] listopada 2014r., sygn. akt: [...]zmieniony został sposób prowadzenia postępowania upadłościowego G. Sp. z o.o. z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego. Skarżący zauważył też, że z uzasadnienia wskazanego postanowienia wynika, iż Sąd orzekając w zakresie zmiany dotychczas prowadzonego postępowania upadłościowego z możliwością zawarcia układu na likwidacyjne wziął pod uwagę fakt, że G. Sp. z o.o. w upadłości układowej utraciła zdolność i możliwość przedstawiania propozycji układowych, które mogłaby wykonać. Wskazany Sąd wziął również pod uwagę, że ww. Spółka utraciła zdolność do uzyskiwania dochodów z działalność gospodarczej, gdyż wskutek decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. zostało cofnięte jej zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej.
Skarżący podniósł również, że stan majątkowy G. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej obrazuje załączony do przedmiotowego wniosku bilans sporządzony na dzień 10 lutego 2014 r. oraz rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2014 r. do 10 lutego 2014 r. Wedle relacji Skarżącego, aktualnie jest sporządzany spis inwentarza, który z uwagi na rozproszenie majątku ww. Spółki na obszarze kilkunastu województw jest utrudniony i wymaga szeregu czynności mających na celu zinwentaryzowanie automatów w jednym magazynie, a następnie sporządzenie opinii rzeczoznawcy co do ich wartości i stanu technicznego. W tej zaś sytuacji uzyskanie środków finansowych na pokrycie wpisu sądowego od skargi w najbliższym okresie czasu, w ocenie Skarżącego jest praktycznie niemożliwe. Wedle Skarżącego, zbycie tych automatów wymagać będzie przeprowadzenia przetargów i poszukania ewentualnych kontrahentów zainteresowanych zakupem.
Pasywa Spółki przewyższają jej aktywa, a działalność gospodarcza nie jest prowadzona przez Syndyka i z masy upadłości nie jest uzyskiwany żaden dochód. Skarżący zauważył również, że dotychczas nie zostały przekazane ww. Spółce przez komorników sądowych środki pieniężne zdeponowane w depozytach sądowych, co również uniemożliwia wykonanie wezwania do uiszczenia wpisu sądowego.
Biorąc powyższe pod uwagę Skarżący wskazał, że nastąpiła istotna zmiana okoliczności faktycznych, w porównaniu do tych które występowały wcześniej w czasie, kiedy ww. Spółka składała wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, który został ostatecznie oddalony przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 stycznia 2015 r.
Skarżący zwrócił również w tym miejscu uwagę, że w miesiącu lutym 2015 r. wobec rozstrzygnięć podjętych przez Naczelny Sąd Administracyjny, został on wezwany do uiszczenia wpisów sądowych w 40 sprawach w łącznej kwocie [...] zł.
Z informacji przekazanych przez Skarżącego w złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPPr) oraz załączonych do niego dokumentów w postaci: bilansu sporządzonego na dzień 10 lutego 2014 r., rachunku zysków i strat za okres od 1 stycznia 2014 r. do 10 lutego 2014 r. oraz wyciągu z rachunku bankowego, wynika że wysokość kapitału zakładowego ww. Spółki wynosi [...] zł, wartość środków trwałych [...] zł, zaś stan rachunków bankowych na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie przedmiotowego wniosku [...] zł. Strata z lat ubiegłych [...] zł, w tym strata za okres od 1 stycznia 2014 r. do 10 lutego 2014 r. [...] zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje
Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.," prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Strona skarżąca wnioskowała w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, tj. w zakresie częściowym.
W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a., strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Sformułowanie "gdy osoba prawna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Powyższe oznacza, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Wskazać również należy, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, nie jest obligatoryjne, mimo spełnienia przez nią przesłanek, na co wskazuje zawarty w treści przepisu art. 246 § 2 p.p.s.a. zwrot "może być przyznane". Dodatkowo należy też wskazać, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy w określonym zakresie.
W orzecznictwie podkreśla się, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od podmiotów toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym także kosztów sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04 niepubl.). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji RP, każdy ma obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia.
Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 niepubl.).
Zdaniem Sądu oceniając zasadność przyznania stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, należy odnieść jej sytuację majątkową do wysokości kosztów, które jest ona zobowiązana ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.
Na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego wymagalnym kosztem strony skarżącej jest wpis sądowy od skargi w wysokości 927 zł. Oceniając sytuację finansową strony skarżącej na podstawie złożonych przez nią oświadczeń i dokumentów źródłowych Sąd doszedł do wniosku, że nie wykazała ona, iż spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak wynika bowiem ze złożonego przez stronę skarżącą oświadczenia o stanie majątkowym oraz załączonych dokumentów, dysponuje ona majątkiem o znacznej wartości, o czym świadczy wartość zgromadzonych przez nią środków trwałych (rzeczowe aktywa trwałe o wartości [...] zł, aktywa obrotowe o wartości [...]zł, środki pieniężne i inne aktywa pieniężne [...] zł, kapitał własny o wartości [...] oraz kapitał fundusz zapasowy w kwocie [...] zł. Na majątek trwały strony skarżącej składają się również długoterminowe aktywa finansowe o wartości [...] zł. Zdaniem Sądu biorąc pod uwagę tak znaczną wartość jej majątku trwałego, niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że strona skarżąca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy i to nawet przy uwzględnieniu łącznej kwoty wpisów sądowych do których wezwano Skarżącą.
Wskazać w tym miejscu należy na pogląd jaki Naczelny Sąd Administracyjny wyraził w postanowieniu z dnia 19 listopada 2004 r., sygn. akt I FZ 463/04, zgodnie z którym osoba prawna dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość przewyższa wielokrotnie wysokość wpisu, nie mieści się w hipotezie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślić przy tym również należy, że nawet wskazywany przez stronę skarżącą obecny brak bieżących dochodów nie może być dostatecznym uzasadnieniem dla skutecznego żądania przyznania prawa pomocy w sytuacji, gdy nie zgromadziła ona w okresie prowadzenia działalności gospodarczej dostatecznych środków na ten cel. Podejmując decyzję o złożeniu skargi do Sądu strona skarżąca winna była bowiem mieć świadomość, że zostanie zobowiązania do pokrycia kosztów sądowych i na ten cel zagospodarować środki.
Odnosząc się do twierdzeń strony skarżącej dotyczących zaistnienia istotnej zmiany okoliczności faktycznych na skutek dokonania przez Sąd Rejonowy dla K. Wydział [...] Gospodarczy dla spraw upadłościowych i naprawczych postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r., sygn. akt: [...] zmiany sposobu prowadzenia postępowania upadłościowego G. Sp. z o.o. z postępowania z możliwością zawarcia układu na postępowanie obejmujące likwidację majątku upadłego, należy wskazać że powyższa okoliczność nie usuwa w niniejszej sprawie wątpliwości co do kondycji finansowej strony skarżącej. Zważyć bowiem należy w tym miejscu, że stosownie do treści art. 10 w związku z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. z 2012r., poz. 1112 z późn. zm.) – zwanej dalej: "u.p.u.n.", przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika rozumiana jako niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.
W doktrynie przyjmuje się zaś, że dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia są przyczyny niewykonywania zobowiązań z uwagi na to, że nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność dłużnika w rozumieniu art. 11 u.p.u.n. Powyższe oznacza więc, że tak rozumiana "niewypłacalność" nie jest tożsama z brakiem środków na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa upadłego.
Podkreślić również należy, że nie ma podstaw do przyjęcia, iż wierzytelności związane z postępowaniem upadłościowym oraz wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 3 czerwca 2013 r., sygn. I FZ 40/13, dostępne w CBOSA). Obowiązek ten wynika zaś z art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Poza tym z art. 342 § 1 pkt 1 u.p.u.n. wynika, że w pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości znajdują się nie tylko koszty postępowania upadłościowego, ale i m.in. należności powstałe z czynności syndyka. Skoro zatem Syndyk jako strona skarżąca wstąpił do postępowania w niniejszej sprawie, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą w rezultacie do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości wskazanych w powołanym przepisie (por. postanowienie NSA z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. I FZ 431/12, postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. II SA/Bk 685/14, dostępne w CBOSA).
W ocenie Sądu, powyższe okoliczności nie pozwalają zatem stwierdzić, że strona skarżąca wykazała - jak wymaga tego przepis art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. - iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
W tym stanie rzeczy, na podstawie na mocy art. 243 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odmówił przyznania stronie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.